
Funkcja obrazów przyrody w twórczości A. Mickiewicza
Motyw walorów przyrodniczych, tego specyficznego klimatu, jaki stwarza natura w swojej najczystszej, nieskalanej postaci fascynował poetów i malarzy od zarania dziejów. W literaturze polskiej z całym przepychem topos ten przejawia się od czasów Reja i Kochanowskiego, a całą mocą przebija się z poetyckiego dorobki Adama Mickiewicza. Poetycka wrażliwość na piękno przyrody skłaniała artystów do podejmowania prób uchwycenia jej barw i odcieni, dźwięków i głosów, odmalowania - narzuconej przez odwieczny rytm zmieniających się pór roku -okazałości jej szaty.
Motyw walorów przyrodniczych, tego specyficznego klimatu, jaki stwarza natura w swojej najczystszej, nieskalanej postaci fascynował poetów i malarzy od zarania dziejów. W literaturze polskiej z całym przepychem topos ten przejawia się od czasów Reja i Kochanowskiego, a całą mocą przebija się z poetyckiego dorobki Adama Mickiewicza. Poetycka wrażliwość na piękno przyrody skłaniała artystów do podejmowania prób uchwycenia jej barw i odcieni, dźwięków i głosów, odmalowania - narzuconej przez odwieczny rytm zmieniających się pór roku -okazałości jej szaty. Instrumentem artystycznej interpretacji przyrody stała się cała gama epitetów, przenośni, onomatopei, porównań używana na podkreślenie jej uroków. Natura utożsamiana była zawsze z pięknem i doskonałością, ona sama stanowi natchnienie dla pisarzy, poetów, malarzy czy muzyków. Szczególną uwagę przyrodzie poświęcała twórczość epoki Romantyzmu, czyniąc z niej nową koncepcje w pojmowaniu świata i jego natury. Romantycy odrzucili oświeceniowe poglądy traktujące przyrodę jako wyregulowany mechanizm. Rozumieli ją jako byt pierwotny, twór tajemniczy, uduchowiony, wiecznie żywy. Próbując odkryć jej duszę w swoich dziełach odwoływali się zarówno bezpośrednio do niej jak i do łączącej się z przyrodą kultury ludowej. Jednym z najciekawszych twórców wykorzystujących w swych dziełach inspiracje przyrodą jest Adam Mickiewicz. To on w swojej twórczości, zarówno lirycznej jak i epickiej, pokazał nam miejsce, jakie zajmuje przyroda w życiu człowieka, rolę jaką odgrywa i granice pomiędzy nią a światem ludzkim. W niniejszej prezentacji postaram się przedstawić wybrane przykłady twórczości Mickiewicza i opisać funkcje jakie pełniły obrazy przyrody w jego dziełach. Zdecydowanie najbardziej wyrafinowanym przykładem wykorzystania motywu przyrody u Mickiewicza jest „Pan Tadeusz”. Natura nie stanowi tu jedynie tła akcji czy też czynnika budowania nastroju. Mickiewicz świadomie zaciera barierę miedzy przyrodą a człowiekiem, by ukazać ich jedność i zależność jednego i drugiego świata. Przyroda odgrywa tu więc rolę jednego z głównych bohaterów. Poeta maluje z wielkim poczuciem piękna, z wszelką różnorodnością barw, jak doskonały plastyk i uważny obserwator będących dziełem natury form i kształtów, nadniemeński pejzaż. Mickiewicza to bowiem wielki artysta, narzędziem pracy którego stało się słowo poetyckie. Prawdziwie plastyczne zdolności dał poznać Mickiewicz przy oddaniu piękna litewskich krajobrazów. Już od samego początku utworu roztacza autor sielski widok, który wprowadza czytelnika w rajską krainę szczęśliwych lat dzieciństwa. Jakby do muzy apeluje prosząc: „Tymczasem przenoś moją duszę utęsknioną, Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych, Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych”. Nagromadzenie środków stylistycznych umożliwiło mu odtworzenie w wyobrażani czytelnika obrazów, dźwięków i zapachów zapamiętanych z rodzinnych stron. Autor wprowadza go w świat idylli, krainy pięknej, urodzajnej, szczęśliwej. Obrazy natury wyjęte zostały jakby z raju. Równocześnie kwitną wiosenne pierwiosnki i dojrzewają owoce jesiennych gruszy. W tym samym czasie fiołki i astry zdobią ogrodową rabatę, na polach mak „mami źrenicę wielością farb żywych, różnych”, dojrzewa „harbuz”, a żniwiarze kończą żniwo. Plastykę, niezwykłą malowniczość i różnorodność opisów osiąga Mickiewicz poprzez zastosowanie różnorodnych środków artystycznych. Głowni bohaterowie - mieszkańcy Soplicowa żyją zgodnie z rytmem wyznaczanym przez pory roku, wschody i zachody słońca. Są szczęśliwi, ponieważ symbioza z przyrodą nadaje sens ich egzystencji, towarzyszy ona we wszystkich zajęciach bohaterów utworu. Opisy natury są doskonale zharmonizowane z wydarzeniami wśród ludzi, przyroda stanowi jakoby komentarz do ludzkiej egzystencji .

