
Mistycyzm
Drugim przykładem Mającym na celu określenia wpływu mistycyzmu na romantyzm jest fragment Adama Mickiewicza ukazujący się w Dziadach części trzeciej „widzenie Księdza Piotra”. – ratowaniem duszy Konrada zajmuje się ksiądz Piotr, który prometeizmowi i buntowi przeciwstawia chrześcijańską pokorę. Z pozycji wiary jest w stanie odsłonić tajemnice przyszłości i objaśnić sens narodowych dziejów. Poeta nadał mistycznej wizji historii narodowych cierpień stylizację ewangeliczną i apokaliptyczną. Miało to na celu przedstawienie historii jako rzeczy metafizycznej, posiadającej szczególny sens.
Drugim przykładem Mającym na celu określenia wpływu mistycyzmu na romantyzm jest fragment Adama Mickiewicza ukazujący się w Dziadach części trzeciej „widzenie Księdza Piotra”. – ratowaniem duszy Konrada zajmuje się ksiądz Piotr, który prometeizmowi i buntowi przeciwstawia chrześcijańską pokorę. Z pozycji wiary jest w stanie odsłonić tajemnice przyszłości i objaśnić sens narodowych dziejów. Poeta nadał mistycznej wizji historii narodowych cierpień stylizację ewangeliczną i apokaliptyczną. Miało to na celu przedstawienie historii jako rzeczy metafizycznej, posiadającej szczególny sens. Według Księdza Piotra historia Polski jest powtórzeniem losów Chrystusa, jest częścią wielkiego boskiego plany. Naród polski musiał ponieść, podobnie jak Chrystus, śmierć na krzyżu 3 zaborów, by następnie zmartwychwstać, odzyskać wolność i dać ją innym. W dziejach ludzkości Polska miała odegrać rolę Chrystusa narodów. W część III “Dziadów” Adama Mickiewicza, Bóg księdzu Piotrowi zsyła Widzenie, obawiające przyszłe losy świata. Ksiądz Piotr to zakonnik i więzienny kapelan, duchowy opiekun uwięzionych filomatów, mężny patriota. Odważnie bronił torturowanego Rollisona, za co Nowosilcow kazał go ubiczować. Podejmuje walkę o duszę zwiedzionego szatańską pychą Konrada i za pomocą egzorcyzmów wypędza z niego złego ducha. Jest przy tym całkowitym zaprzeczeniem dumnego, romantycznego geniusza, to człowiek pokornego serca, który jednak dostąpił tego, czego odmówiono Konradowi: nawiązał mistyczny kontakt z Bogiem, który w postaci Widzenia objawia mu swoje zamysły względem Polski. Widzenie jest formą ustylizowanej na Biblię alegorii: przedstawia dzieje Polski widziane w kategoriach życia i męki Chrystusa. Zaczyna się sceną nawiązującą do prześladowań wileńskich filomatów- Herod (car) chce zgubić młode pokolenie, wysyłając dzieci na syberyjskie pustkowia. Jedno tylko mu umknie- przyszły zbawca o imieniu „ czterdzieści cztery”. Rozbiory Polski są ukazane tak jak sąd nad Chrystusem- umywający ręce Piłat Gal wydaje Polskę na ukrzyżowanie trzem żołdakom, Rakusowi, Borusowi i Moskalowi. Jej zgon jest zapowiedzią przyjścia zbawcy, mesjasza „ o trzech głowach”, stojącego na „ trzech koronach”, który będzie „ namiestnikiem wolności”, zaprowadzającym na ziemi nowy, sprawiedliwy ład. Wizja ta jest wyrazem idei mesjanizmu, ukazując zniewoloną Polskę jako „ Chrystusa narodów”: zostaje ukrzyżowana(rozbiory), potem jest złożona do grobu( zabory), ale zmartwychwstanie przyniesie światu wolność. Polska swą męką odkupi grzechy ludzkości i doprowadzi do wybawienia jej od tyranii. Jej męka i cierpienie jawi się jako konieczna część misji, którą musi wypełnić- tak jak było to w przypadku Jezusa Chrystusa. romantycy przypisywali Bogu przede wszystkim rolę wybawcy, który nie pozwala na tryumf zła. Stoi na straży moralności, zawierza jedynie wybrańcom, każe tych, którzy mu się przeciwstawiają, nie pozwala, by ktoś, chociaż próbował mu dorównać. Bóg z epoki romantyzmu różni się od Boga z koncepcji oświeceniowych, gdy był pojmowany jako Wielki Konstruktor, prawodawca świata. W romantyzmie ma postać mściciela oraz sędziego, który decyduje o losach świata.
