Literatura opisująca metamorfozę człowieka była wyrazem buntu - protestem przeciwko kultowi rozumu. W utworach romantycznych znajdują miejsce fikcja i irracjonalizm. Górę biorą uczucia, ludowe zabobonne obyczaje, a nie trzeźwa i rozsądna ocena sytuacji. Nie dziwi więc, że bohater romantyczny to indywidualista, uczuciowy marzyciel postrzegający świat przez pryzmat swej fantazji i poezji. W jego życiu wielką rolę odgrywa miłość. Jeśli miłość to - wielka i namiętna. Przeważnie jednak nieodwzajemniona, nieszczęśliwa, czysto platoniczna, która prowadzi do coraz większego wyobcowania, obłędu i niejednokrotnie samobójczej śmierci. Literatura często opisuje metamorfozę człowieka. Przemianie może ulec każdy. Zwykle następuje ona w naszym życiu pod wpływem ważnych wydarzeń lub innych czynników.

Temat ten jest głównym problemem utworu Pt Makbet' Williama Szekspira. W tym dramacie wiodącą role odgrywa tytułowy bohater - Makbet jawi się jako świetnie wykształcony, odważny wódz szkocki. Dzięki jemu często stawianemu męstwu zdobywa powszechne uznanie i szacunek. Wobec władzy i ojczyzny Makbet zachowuje się jak przystało na prawego rycerza. Taki stan rzeczy utrzymuje się do momentu, kiedy czarownice przepowiadają mu przyszłość, o jakiej nawet nie marzył. Zapowiedzi wiedźm sprawdzają się. Nierealna wydaje się tylko perspektywa objęcia tronu gdyż obecny władca Duncan ma dwóch synów. Pierwsze sukcesy sprawiają, że Makbet nie ma żadnych predyspozycji do czynów zbrodniczych - jest człowiekiem opanowanym, spokojnym, dobrym strategiem w walce umiejącym przewidywać wypadki i odpowiednio na nie reagować. Jako poddany i krewny szanuje króla i docenia jego wielkoduszność - ta myśl towarzyszy mu aż do momentu zabójstwa, które zrodziło się w jego umyśle jako szansa na zdobycie tronu. Niemałą rolę w przemianie szlachetnego rycerza w mordercę odegrała jego żona - ambitna i bezwzględna Lady Makbet. Pod wpływem jej szykanowania, że jest człowiekiem słabym psychicznie i tchórzliwym. Makbet postanawia zabić Dunkana, któremu przecież wiele zawdzięcza. Wbrew swojej woli bardziej w celu ocalenia dobrego imienia’ w oczach żony. Ten fakt sprawia, że Makbet odkrywa swoje możliwości - następne zbrodnie staja się dla niego o wiele łatwiejsze.
Główny bohater doznaje psychicznego wstrząsu, który jest powodem jego rozterki i cierpień. Uświadamia sobie, że to co było niemożliwe ziściło się - potrafił zabić. Ta przemiana, stale podsycona żądzą władzy, prowadzi do najbardziej haniebnych czynów. Charakterystyka Makbeta nie jest stała i jednolita zmienia się wraz z następowaniem istotnych wypadków. Najbardziej intrygujące jest zachowanie głównego bohatera po dokonaniu zabójstwa króla. Wątpliwości, które go nachodziły zanim wszedł do sypialni władcy zastępują teraz uporczywe wyrzuty sumienia, prowadzące niemal do obłędu. Makbet nie umie usunąć z pamięci widoku martwego, broczącego krwią Dunkana. Gdyby nie przepowiednie czarownic i despotyczna postawa Lady Makbet, bohater niezdecydowałby się na morderstwo.
Makbet jest w rzeczywistości człowiekiem delikatnym i wrażliwym, a przynajmniej takim był, dopóki nie postanowił dokonać kolejnego zabójstwa - tym razem w celu wzmocnienia zdobytej już pozycji. Mimo iż wewnętrznie nie akceptuje swojego postępowania decyduje się na to. Chociaż śmierć Dunkana wytrąca go z równowagi, a nawet wpędza w rozpacz, nie potrafi zastopować, myśli że usuwając potencjalnych konkurentów zdobywa tron.
Z czasem Makbet traci skrupuły moralne. Nie analizuje już swoich zamiarów i czynów w aspekcie moralnym, a dotychczasowy strach ustąpił na rzecz zobojętnienia, dowodem na to jest reakcja na wiadomość o śmierci żony. Przemiana Makbeta w rutynowego mordercę, sprawia, że szybko staje się tyranem.
Widzimy jak charakter życia i postępowania Makbeta się zmienia - z dzielnego rycerza o idealnej opinii szlachetnego człowieka, przeobraża się w niespokojnego, szalonego mężczyznę który staje się bezwzględnym mordercą, z zimną krwią mordującego osoby, stojące mu na drodze zdobycia tronu i władzy. Makbet kieruje się jednym pragnieniem. Uległ przemianie i kończy życie tak, jak tego oczekiwał. Utożsamiał władzę ze szczęściem, potęgą, a tym czasem przyniosła mu klęskę pod każdym względem.
Mój stosunek do Makbeta jest chyba oczywisty - potępiam jego zachowanie. Na jego przemianę i początkowe zagubienie miały wpływ dwa czynniki: przepowiednia czarownic i intryga żony - to go jednak nie usprawiedliwia. Makbet przegrywa wewnętrzną walkę, zwycięża w nim zło, a cel umacnia mu odrzucenie jeszcze niedawno uznawanych wartości. W ocenie tej tragedii utożsamiam się z Szekspirem, który zręcznie potępił przedstawione postawy, uczynił z nich przestrogę i pokazał zło poprzez czyn postaci, a nie słowa czy komentarze.

Wydaje mi się, że motyw przemiany bohatera literackiego można znaleźć w Panu Tadeuszu' Adama Mickiewicza. Jest to przykład pozytywnej metamorfozy, która powoduje, iż zmieniamy na lepsze opinię o danej postaci. Sylwetka którą pragnę przybliżyć jest Jacek Soplica. Początkowo jawi się on jako krnąbrny i warcholski Sarmata. Jest młodym mężczyzną, prowadzącym hulaszczy tryb życia oraz kobieciarzem’. Nie stroni od używek i rozrywki, a ponadto jest mściwy.
Po zabójstwie Stolnika, Soplica zostaje posądzony o zdradę ojczyzny. Jest to dla niego ogromny cios, a zarazem punkt zwrotny w jego życiu. Przywdziewa habit oraz obiera imię Ksiądz Robak. Przemienił się ze zbrodniarza w pokutnego mnicha. Nie pozostał w nim ślad dawnej pychy, wielkich ambicji i aspiracji oraz najwyższego mniemania o sobie. Stał się cnotliwym żołnierzem i emisariuszem. Adam Mickiewicz świadomie podkreśla, jak wielkie znaczenie w życiu każdego człowieka odgrywa służba Bogu i ojczyźnie, poświęcenie oraz żarliwy patriotyzm. Właśnie dzięki temu przebaczamy Soplicy grzechy młodości i stawiamy go w pierwszym rzędzie, jako wzór osobowy, doceniając jego zasługi. Przykuwa on naszą uwagę oraz wzbudza zainteresowanie, gdyż jest to postać niezwykle dynamiczna, a jego charakter kształtuje się w miarę trwania utworu. Zmiany, jakie dokonały się w jego życiu były być może powodem pewnego rodzaju nagrody, jaka spotkała go na łożu śmierci. Wtedy to wyjawia on Gerwazemu kim naprawdę jest oraz jakie były kolejne jego losy. Ponadto również wtedy dowiaduje się o przebaczeniu Stolnika, czego pragnął ogromnie przez całe życie. Usłyszał także, że sprawy polityczne układają się pomyślnie, a Tadeusz jest szczęśliwie zakochany w Zosi. Soplica umiera pogodzony z Bogiem i ludźmi, a zarazem szczęśliwy. Zrzucił ciężar tajemnic, które ciążyły na nim przez całe życie. Kona w rodzinnych stronach oraz w otoczeniu najbliższych mu osób. Umierając błyszczy jako święty w ognistej koronie. Ksiądz Robak jest w istocie głównym bohaterem utworu, gdyż jest motorem wątku politycznego. Według mnie to wzór prawdziwego patrioty, który jest w służbie ojczyźnie. Przemiana Jacka Soplicy dokonała się pod wpływem przeżyć jakich doznał oraz ogółu zdarzeń których był uczestnikiem i świadkiem. Odkupił swoje winy wierną i ofiarną pracą na rzecz ludzi i ojczyzny. To jedna z pięknych metamorfoz obrazująca przewagę dobra nad złem, miłosierdzia nad mściwością i prawdy nad kłamstwem. Dzięki poznaniu życiorysu Soplicy powinniśmy nauczyć się, że nie należy nikogo przekreślać, gdyż nawet złoczyńcy i grzesznicy mogą być `w środku’ wartościowymi i wrażliwymi osobami. Moim zdaniem jego życie możemy podzielić na dwa etapy: pierwszy przed zabójstwem Stolnika i drugi po okropnym czynie. W pierwszej części odbieram go jako postać negatywną, nie potrafiącą poradzić sobie z przeciwnościami, jakie niesie życie. Można wybaczyć mu to, ale tyko, dlatego że był jeszcze młody i nierozważny. W części drugiej widzimy wielką przemianę spowodowaną wyrzutami sumienia. Trzeba zwrócić uwagę, że przemiana Jacka w ks. Robaka kosztowała go wielu wyrzeczeń i pracy nad sobą. Po odpokutowaniu swoich win i wykazaniu się poświęceniem na rzecz kraju mogę go nazwać patriotą. Jego poświęcenie i chęć udowodnienia, że jest godny szanowania, sprawia że staje się on dla nas przykładem do naśladowania Możemy stwierdzić, że Jacek Soplica był odważny nie tylko w czasie bitwy, ale posiadał odwagę cywilną. Przykładem tego jest publiczna spowiedź. Wyznaje ze skruchą wszystkie swoje grzechy. Prosi o przebaczenie, co nie byłoby możliwe w czasie jego młodości. Uważam, że Jacek Soplica zasłużył na rehabilitację. Z człowieka dumnego i chełpliwego przeistoczył się w pełnego pokory i zdolnego do poświęceń księdza. Potrafił zmienić styl życia i charakter. Po morderstwie dokonanym na Stolniku próbuje naprawić swoje grzechy, walcząc za ojczyznę i działając na rzecz Litwy.

Grzechy młodości, miłość do kobiety, metamorfoza postaci i patriotyzm to cechy Andrzeja Kmicica bohatera Potopu' H. Sienkiewicza z czasów pozytywizmu. Jego znamienną cechą jest żywiołowość charakteru i osobowości. Miał naturę awanturnika, a gorąca krew zawsze w nim wrzała. Zawsze wszczynał kłótnie, nie stronił od bitki ni od wypitki’, przez co psuł swą opinię. Jego lekkomyślne czyny dopełnił fakt zbezczeszczenia portretów przodków swej ukochanej Oleńki i podpalenie Wołomontowicz. Zakochany Kmicic zostaje odepchnięty przez dumną pannę, która odmawia swego uczucia dla `hulaki i zdrajcy’. Andrzej decyduje się na porwanie narzeczonej. Chcąc odkupić swoje winy, udaje się do księcia Radziwiłła. Manipulowany przez niego dopuszcza się zdrady ojczyzny. Wtedy następuje w nim przełom. Zmienia swoje nazwisko na Babinicz, gdyż Kmicic kojarzy się ze zdrajcą i postanawia anonimowo służyć pogrążonej w wojnie ojczyźnie. Nie jest jednak cichy i pokorny, przeciwnie, nazwisko Babinicz pada bardzo często i jest postrachem dla zdrajców oraz wroga. Kmicic dokonuje wielu bohaterskich czynów, przez co zyskuje serce ukochanej Oleńki. W nagrodę za bohaterskie czyny król Jan Kazimierz mianuje go starostą. Uważam, że należy podziwiać Andrzeja Kmicica za wewnętrzną siłę, która doprowadziła do zrehabilitowania. Bohater ten zasługuje na uwagę. Andrzeja Kmicica można porównać z mickiewiczowskim Jackiem Soplicą.
Oceniając bohatera, uważam, że należy podziwiać Andrzeja Kmicica za wewnętrzną siłę, która doprowadziła go do zrehabilitowania się, ponieważ z despotycznego hulaki przeobraził się w patriotę przekładający dobro ojczyzny ponad własne interesy. Nigdy nie należy wątpić w możliwość poprawy się człowieka, bo przecież zdrada może być tylko wynikiem pomyłki i manipulacji, a nie konsekwencją odejścia od najwyższych wartości. Cechy osobowości Kmicica odpowiadają postawie szlachty polskiej, kiedy to pierwsze sukcesy Szwedów w Polsce spowodowane były uległością szlachty, brakiem patriotyzmu, egoizmem, prywatą i zdradą. Tylko w kwestii zdrady nie można dokonać porównania. Kmicic oddaje się pod rozkazy Radziwiłła nie zdając sobie sprawy ze zdradzieckich posunięć wielkiego magnata. Polskę zalewa potop szwedzki, a zatrzymać się zdoła tylko na Jasnej Górze. Targnięcie się Szwedów na miejsce polskiego kultu religijnego zaważyło na losach tej wojny. Tak też przemiana Kmicica, pierwsze odkupienie win, spowiedź i chłosta mają miejsce w jasnogórskim klasztorze. Jego obrona urasta do symbolu nawrócenia się szlachty polskiej ze złej drogi. Przemiany w postawie i poglądach Kmicica są tu zapowiedzią przemian w postawie całego społeczeństwa szlacheckiego.

Na przykładzie tych trzech bohaterów widzimy, że przemianie wewnętrznej towarzyszy działanie. Jednak tak jak różnorodna jest literatura, tak różni są jej bohaterowie i ich przemiany. Uważam, że wszyscy jesteśmy w pewnym stopniu do nich podobni. W naszym życiu przychodzą też takie chwile, kiedy musimy podjąć jakieś decyzje mające wpływ na nasze dalsze życie i jest to w jakimś stopniu metamorfoza. Przemiana bohaterów literackich była punktem zwrotnym w ich życiu. Metamorfoza jest wpisana w porządek świata i życie człowieka. Każdy z nas potrzebuje zmian. Na przestrzeni życia stajemy się inni, nabieramy nowego stosunku do życia, zbieramy doświadczenia. Mimo to należy rozważnie postępować oraz analizować swoje postępowanie, by poprzez nieodpowiednie zrewolucjonizowanie swego działania nie obrać złej drogi. Każda zmiana jest dobra, gdy przynosi pozytywne skutki nie tylko dla nas, ale także dla innych.