Polityka Rolna jest najlepiej rozwiniętym i najbardziej kosztownym sektorem polityki gospodarczej w Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do pozostałych sektorów gospodarki, które funkcjonują na zasadach rynkowych, rolnictwo jest szczególnie wspierane i chronione. Wspólna Polityka Rolna to wszystkie przedsięwzięcia dotyczące sektora rolnego, podejmowane przez Unię Europejską w celu wypełnienia postanowień zapisanych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Obejmuje: rolnictwo, leśnictwo, uprawę winorośli oraz ogrodnictwo. Powstała jako pierwsza wspólna polityka Wspólnoty Europejskiej. Cele Wspólnej Polityki Rolnej zostały określone w art. 39 TFUE. Wspólna Polityka Rolna określa całość działań podejmowanych przez Wspólnotę Europejską w sektorze rolnictwa dla osiągnięcia określonych celów, a w szczególności podnoszenie produktywności rolnictwa poprzez wprowadzanie postępu technicznego, racjonalizacji produkcji i optymalnego zastosowania czynników produkcji (zwłaszcza siły roboczej), zapewnienie ludności rolniczej odpowiedniego standardu życia poprzez powiększanie dochodu osób żyjących z rolnictwa, zapewnienie zaopatrzenia w produkty rolne, umożliwienie konsumentom kupna produktów rolnych po rozsądnych cenach oraz ogólną stabilizację rynku. Pierwotnym celem Wspólnej Polityki Rolnej było zapewnienie Europie samowystarczalności w zakresie zaopatrzenia w żywność. Aktualnie wspólny rynek oznacza, że zostają zniesione ograniczenia w handlu produktami gleby, lasu i morza wewnątrz Unii Europejskiej. Obowiązuje zakaz stosowania barier taryfowych (ceł) i para taryfowych (np. subwencje) utrudniających swobodny przepływ towarów rolnych pomiędzy krajami członkowskimi, przy zachowaniu obowiązku spełnienia wybranych norm w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego. Funkcjonują wspólne ceny, stałe kursy walutowe w obrotach towarami rolnymi, nastąpiła harmonizacja przepisów administracyjnych, fitosanitarnych, weterynaryjnych i ochrony zdrowia. Częścią składową Wspólnej Polityki Rolnej jest Polityka Strukturalna. Równocześnie Wspólna Polityka Rolna realizuje silną politykę protekcjonistyczną w stosunku do towarów rolnych spoza Unii. Wspólna polityka rolna oparta jest na wielu założeniach i zasadach.

Pięć głównych założeń Wspólnej Polityki Rolnej:

1. Dotyczy podstawowego celu tej polityki, jakim jest zapewnienie samowystarczalności Unii Europejskiej w zakresie produktów rolnych strefy umiarkowanej.
2. Stanowi, że podstawową jednostką produkcyjną w europejskim rolnictwie jest gospodarstwo rodzinne. Ideał tego gospodarstwa rodzinnego nie wymaga żadnej szczególnej wielkości tej jednostki gospodarczej ani żadnej szczególnych kombinacji zaawansowanych technologii z tradycyjnymi technikami rolniczymi.
3. Przyjmuje, że rolnictwo jest szczególnym sektorem gospodarki. Ten szczególny status ma podstawę prawną w Traktacie, przyznającym rolnictwu uprzywilejowane miejsce.
4. Przyjmuje, że wspólny rynek wymaga regulacji. Wspólna polityka rolna nigdy nie wykluczała całkowicie działania praw rynku, co więcej zaś – wprowadzane od lat zmiany systemu interwencyjnego zwiększyły rolę podaży i popytu w określeniu cen rolnych. Generalnie jednak polityka ta kontynuuje doświadczenia państw kontynentalnej Europy, a także innych rozwiniętych gospodarczo krajów, w których państwo odgrywa centralną rolę w regulacji rynku rolnego.
5. Dotyczy europeizacji regulacji prawnych, a więc stworzeniu rynku europejskiego. Traktat Rzymski przewidywał, że wspólna organizacja rynku rolnego może przybrać formy powszechnych zasad dotyczących konkurencji, obowiązkowej koordynacji różnych krajowych rynków lub europejskiego rynku, a więc rynku obejmującego całą Europę. W praktyce funkcjonowania wspólnej polityki rolnej zawsze była wybierana opcja trzecia.

Wspólna polityka rolna oparta jest na wielu podstawowych zasadach. Podstawowe zasady Wspólnej Polityki Rolnej realizowanej przez państwa członkowskie Unii Europejskiej zostały ustanowione w Traktacie o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z dnia 25 marca 1957 roku, czyli w tzw. Traktacie Rzymskim. Dla naszych potrzeb można wyróżnić siedem zasad.

1. Pierwsza z nich dotyczy włączenia rolnictwa w ramy Unii Europejskiej.
2. Zgodnie z drugą – postanowienia dotyczące rolnictwa stanowią do pewnego stopnia wyjątek od generalnych reguł Traktatu.
3. Trzecia zasada stanowi, że sektor rolny w całej Unii Europejskiej musi podlegać wspólnej polityce.
4. Czwarta zasada dotyczy jedności rynku i nie odnosi się wyłącznie do Wspólnej Polityki Rolnej.
5. Zasada piąta oznacza preferencje Unii i sprowadza się do stwierdzenia, że produkty rolne wytworzone na terytorium Unii Europejskiej mają pierwszeństwo sprzedaży na rynku wewnętrznym, co wynika z założenia, że wszelkie instrumenty finansowo-prawne i inne stosowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej powinny bardziej skłaniać nabywców da nabywania produktów unijnych niż produktów z państw trzecich.
6. Szósta zasada solidarności oznacza, że do momentu utworzenia jednego rynku na poziomie Wspólnoty jego skutki finansowe będą przez nią ponoszone. Polega ona na solidarnej odpowiedzialności państw członkowskich za finansowe konsekwencje środków wprowadzanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, włączając również te państwa członkowskie, które środkami tymi nie są bezpośrednio objęte.
7. Zasada siódma wprowadzona w wyniku powstawania poważnych, niekontrolowanych nadwyżek w produkcji rolnej – współodpowiedzialności finansowej producentów rolnych, zgodnie z którą rolnicy zobowiązani są do współfinansowania wydatków poniesionych za zagospodarowanie owych nadwyżek.

Zadania Wspólnej Polityki Rolnej są określone w treści art. 39 ust 1 TFUE i są nimi:

1. Zwiększenie wydajności produkcji rolnej w drodze postępu technicznego, zapewnienie racjonalnego rozwoju produkcji rolnej oraz w jak najpełniejszego wykorzystania czynników produkcji., a w szczególności pracy.
2. Zapewnienie w ten sposób należytego standardu życia ludności rolniczej, w szczególności poprzez podniesienie dochodów osób zatrudnionych w rolnictwie.
3. Stabilizacja rynków.
4. Zapewnienie bezpieczeństwa zaopatrzenia.
5. Zabezpieczenie odpowiednich (rozsądnych) cen dla konsumentów. Postanowienia te są związane przede wszystkim z krótkookresową polityką rynkowo-cenową i dochodową Wspólnej Polityki Rolnej. Można powiedzieć, że zadania zawarte w wyżej przedstawionym artykule mają na względzie przede wszystkim zapewnienie odpowiedniej dochodowości producentów rolnych poprzez właściwą organizację rynków poszczególnych produktów rolnych. Podstawą z zasady długookresowej polityki strukturalnej jest art. 39 ust. 2, który stanowi, że zarówno w trakcie opracowania jak i późniejszego stosowania polityki rolnej powinny być brane pod uwagę:
6. Szczególny charakter gospodarki rolnej, wynikającej ze struktury społecznej rolnictwa oraz różnic strukturalnych i naturalnych między poszczególnymi regionami rolniczymi.
7. Konieczność stopniowego usuwania tych zróżnicowań
8. Fakt, że rolnictwo państw członkowskich stanowi sektor ściśle związanych z gospodarką jako całością. Polityka strukturalna Unii Europejskiej ma na celu poprawę warunków gospodarowania w rolnictwie i jego otoczeniu. Polityka rynkowo-dochodowa oraz polityka strukturalna powinny być wzajemnie powiązane. Treść art. 39 rozumiana dosłownie przewiduje, że zadanie zapewnienia odpowiedniego standardu życiowego producentów rolnych powinno być osiągnięte poprzez zmiany strukturalne rolnictwa.