Refleksyjność i bezrefleksyjność
teoria sformułowana przez Ellen Langer - nawiązuje ona do teorii kierowania zasobami uwagi, wiąże się z rozróżnieniem na czynności automatyczne i kontrolowane nawiązanie do teorii zasobów - refleksyjność - adaptacyjne tworzenie kategorii, które dobrze określają zmieniającą się naturę otoczenia jednostki w tym otoczenia społecznego; uwaga- zdolność do percepcji i kategoryzacji Refleksyjność i bezrefleksyjność - podstawowe stany organizmu jako całości, które obejmują zarówno czynniki poznawcze jak i afektywne. Refleksyjność- swoiście manifestowany stan gotowości i żywej świadomości.
- teoria sformułowana przez Ellen Langer - nawiązuje ona do teorii kierowania zasobami uwagi, wiąże się z rozróżnieniem na czynności automatyczne i kontrolowane
- nawiązanie do teorii zasobów - refleksyjność - adaptacyjne tworzenie kategorii, które dobrze określają zmieniającą się naturę otoczenia jednostki w tym otoczenia społecznego; uwaga- zdolność do percepcji i kategoryzacji
- Refleksyjność i bezrefleksyjność - podstawowe stany organizmu jako całości, które obejmują zarówno czynniki poznawcze jak i afektywne. Refleksyjność- swoiście manifestowany stan gotowości i żywej świadomości. Refleksyjność przejawia się w aktywnym przetwarzaniu danych, odznaczających się poznawczym różnicowaniem: tworzeniem nowych kategorii i rozróżnień
- przetwarzanie automatyczne i kontrolowane koncentrują się na zewnętrznych objawach kontroli - na łatwości dostosowywania zachowania do zmieniających się sytuacji, a nie na głębokich mechanizmach psychologicznych
- koncepcja refleksyjności dotyczy procesów kontroli
- kontrola - intencjonalne manipulowanie materiałem w celu uzyskania pożądanych wyników
- Chanowitz i Langer - rozróżnienie między stanami refleksyjności i bezrefleksyjności- na przykładzie czynności, które wymagają ćwiczenia - prowadzenie samochodu - słuchanie płyty w sposób refleksyjny lub bezrefleksyjny
- kontrola nie jest czymś, co pozwala uzyskiwać powtarzalne efekty
- kontrola - proces prowadzący do uzyskiwania efektów w zmieniającym się środowisku - jest formą interakcji między zmieniającym się środowiskiem a zmieniającym się Ja
- obiekt stanowi różne “afordancje” dla różnych osób - stwarza różne możliwości do działania
- przetwarzanie bezrefleksyjne uniemożliwia wykształcenie nowych sposobów reagowania
- Dariusz Doliński wykazał, że bezrefleksyjność może byś skutkiem huśtawki emocjonalnej
- nagłe wycofanie źródeł emocji (lęku) sprawia, że umysł znajduje się w stanie “między progami” i wtedy dowolny bodziec może uruchomić w sposób bezrefleksyjny jakieś zachowanie
- Langer - refleksyjność ma ważne konsekwencje dla zdrowia człowieka
- bezrefleksyjność - może być efektem jednorazowej ekspozycji; nie oszczędza wysiłku człowieka; często prowadzi do niepowodzeń (utrata dużej ilości energii psychicznej na radzenie sobie z konsekwencjami emocjonalnymi tych niepowodzeń); może prowadzić do nudy
- uwaga - decyduje o działaniu całego systemu psychicznego, związana jest wyraźnie z osobowością jednostki; wpływa na funkcjonowanie somatyczne; nie jest izolowaną funkcją psychiczną, która wpływa tylko i wyłącznie na selekcjonowanie informacji docierających do człowieka ze świata zewnętrznego. Selekcjonuje ona także informacje docierające z naszego wnętrza a jej funkcjonowanie może być utrudnione przez dystraktory wewnętrzne
