Wstęp Zdarzenia polityczne i przede wszystkim społeczne będące bezpośrednią przyczyną separacji Krymu od Ukrainy oraz włączenia półwyspu do Rosji jeszcze trwają. Przygasający Euromajdan, mianowanie nowego prezydenta Ukrainy, kolejne rozmowy polityków państw europejskich i USA zarówno z liderami „postjanukowyczowskiej” Ukrainy oraz kolejne spotkania z W. Putinem przynoszą coraz to nowe spojrzenie na sprawę Krymu. Ostateczna ocena zdarzeń z lutego i marca 2014 w dniu dzisiejszym może okazać się niepełna a w świetle określonych poglądów politycznych rozpoznana jako właściwa lub zupełnie błędna. Historia Ukrainy Przegląd historii ziem północnego wybrzeża morza Czarnego do narodzin Rusi. Z badań archeologicznych wynika, iż ziemie dzisiejszej Ukrainy zamieszkane były przez człowieka neandertalskiego a później przez człowieka z Cro-Magnon już 140 000-120 000 lat temu. Późniejsze zmiany klimatyczne pozwoliły na rozwój osadnictwa i zarazem kultury. Na chwilę obecną uważa się ten rejon (wraz z terenami dzisiejszej Ukrainy) jako kolebkę kultury wschodniosłowiańskiej. Najstarsze plemiona o których wspominają źródła starożytne to Scytowie wyparci przez wojowniczych Sarmatów. W VII i VI w p.n.e. na Krymie oraz na północnym brzegu Morza czarnego powstały kolonie greckie, które później przekształciły się w najstarsze państwo na tych terenach – Królestwo Bosporańskie. Na omawiane tereny dotarli wkrótce Goci (Skandynawowie), podporządkowując sobie miejscową ludność. W późniejszych okresach tereny te podlegały podbojom Hunów i Awarów. Etnicznie omawiany rejon to jednak bezwzględnie Słowianie Wschodni do których dzisiaj zalicza się również Rosjan i Białorusinów. Ruś Zasięg plemion skandynawskich w średniowieczu sięgał aż dzisiejszej Turcji. Waregowie podporządkowując sobie grupy wschodniosłowiańskie (w tym Polan) ściągał od nich daniny (miód, futra) oraz brali wśród nich niewolników. Zdobycze te trafiały na targi Imperium Bizantyjskiego. Ok. roku 860 jeden z władców skandynawskich, Ruryk, doprowadził do zjednoczenia władzy nad Waregami, Słowianami Ilmeńskimi oraz Krywiczan budując państwo rozpoznawane w historii jako Ruś Nowogrodzka. Niecałe 100 lat później po opanowaniu plemion Polan dwaj przywódcy utworzyli oddzielne państewko wokół Kijowa. Zostało one jednak podbite i wchłonięte do Rusi nowogrodzkiej przez następcę i krewnego Ruryka – Olega Mądrego. Tenże książę z przyczyn politycznych ok. 890 roku przeniósł stolicę swego państwa do Kijowa (z jedną z głównych przyczyn decyzji można uważać bliskość geograficzną Imperium Bizantyjskiego, z którym Oleg Mądry w 911 roku zawarł pierwszą umowę handlową w historii Rusi). Ważną datą w historii Rusi Kijowskiej jest przyjęcie przez Włodzimierza I Wielkiego chrztu. Ruś Kijowska pomimo bycia ówcześnie największym państwem w regionie na jej terenie toczyły się ciągłe wojny między poszczególnymi plemionami. Osłabienie wewnętrzne doprowadziło do rozbicia państwa i opanowania w XIII w. znacznych jej terenów przez Złotą Ordę (państwo mongolskie założone na zachodnim terytorium imperium Czyngis-Chana przez jednego z jego wnuków Batu-Chana). Ponadto w okresie rozbicia Ruś Czerwona (okolice Przemyśla i Lwowa) zostały podbite przez Królestwo Polskie a północne tereny Rusi Kijowskiej opanowało Wielkie Księstwo Litewskie. W czasach tych można również doszukiwać się początków nazwy Ukraina. Jako nazwa pospolita słowo „ukraina” oznaczało pierwotnie nazwę granicznych regionów geograficznych. Do końca XVI wieku termin nie miał charakteru oficjalnego i oznaczał jedynie „ugranicze” („pogranicze”, „krańce państwowe”). Powstanie Ukrainy Unia lubelska 1569 stan „rozbioru” Rusi jedynie usankcjonował prawnie. Znamienne dla XVI w. były ciągłe powstania Kozackie (skutecznie tłumione przez Polskę). Powstanie Chmielnickiego, pomimo, że jego przyczyną nie były ruchy państwowotwórcze wśród Kozaków a chęć wywalczenia praw równych szlachcie polskiej i uwłaszczenie czerni (chłopstwa terenów Rusi) jego skuteczność i skutki jakimi była miedzy innymi wojna polsko-ruska doprowadziły do powstania Księstwa Ruskiego, które przez kilka miesięcy swego istnienia stanowiło trzecią składową Rzeczpospolitej Trojga Narodów (obok Korony Polskiej i Księstwa Litewskiego). W wyniku wojen polsko-rosyjskiej i rosyjsko-tureckiej rejony Ukrainy zostały podzielone przez Koronę, Rosję i Turcję. Stan Taki istniał do I rozbioru Polski. Rozbiory doprowadziły do podziału „polskiej” części Ukrainy pomiędzy Rosję i Austrię. Opanowane przez Imperium Osmańskie i Chanat Krymski południowe rejony Ukrainy w wyniku kolejnych wojen stopniowo przechodziły w ręce Rosji. I Wojna Światowa przyniosła wraz z rewolucją lutową powstanie zaczątków ukraińskiej państwowości 17 marca 1917 powstała w Kijowie Ukraińska Centralna Rada, która 23 czerwca w I manifeście ogłosiła powołanie autonomii ukraińskiej z niezależnym rządem. Posiadające własne siły zbrojne (strzelcy siczowi i wolne kozactwo) prowadziły na terenie Ukrainy regularne walki z bolszewikami. Brak jednomyślności co do kształtu nowopowstającego państwa doprowadził do proklamacji sterowanej z Petersburga Ukraińskiej Ludowej Republiki Rad. Skutkiem działań politycznych i militarnych (traktat brzeski, obalenie hetmanatu) Rady Centralnej było powołanie 26 grudnia 1918 Ukraińskiej Republiki Ludowej. W wyniku działań Armii Czerwonej URL została już 3 stycznia 1919 przemianowana na Ukraińską Socjalistyczną Republikę Ludową i 23 stycznia włączona do ZSRR. Oddzielnie w tym czasie, w świetle końca I Wojny Światowej i szans na uzyskanie niepodległości przez wiele państw, na bazie klubu ukraińskiego w parlamencie Austro-Węgier powstała Zachodnioukraińska Republika Ludowa. Pomimo, że ZURL nie została uznana przez państwa Ententy kraj ten prowadził od 1 listopada 1918 do 16 lipca 1919 wojnę z Polską o terytorium sporne Galicji Wschodniej wraz z Lwowem. USRR jako niepodległe państwo (wchodzące w skład ZSRR) nie posiadało własnych sił zbrojnych. Ukraińska SRR przestała oficjalnie istnieć 16 grudnia 1991, gdy uznane zostało niepodległe państwo ukraińskie. Przywrócono mu tradycyjne godło, hymn oraz wybrano nowe władze.  Historia Krymu Historia Krymu do przyłączenia do Ukrainy Pierwszymi znanymi z nazwy mieszkańcami półwyspu byli Taurowie . W VII w. p.n.e. stepy czarnomorskie zaludnili Scytowie, którzy pomimo najazdów Sarmatów oraz wojsk Aleksandra Macedońskiego zdołali utrzymać na tych terenach (włącznie z Krymem) silne państwo. Dopiero regularne wojny z Państwem Bosporańskim utworzonym przez kolonie greckie w V w p.n.e oraz ataki Gotów na stepowe tereny północnego wybrzeża Morza Czarnego doprowadziły do opanowania całego Krymu przez Greków (wspieranych przez Rzymian) w III w n.e. i upadku państwa scytyjskiego. W IV w. północ półwyspu opanowali Hunowie ostatecznie wypierając Scytów z Krymu. Rosnące w siłę chrześcijaństwo opanowało Krym w ok. VI w. Od VI w. w wyniku silnej aktywności politycznej i militarnej większość Krymu podlegała wpływom Cesarstwa Bizantyjskiego. Pod koniec X w. wielki książę kijowski Włodzimierz I rozszerzył granice swego państwa aż do Krymu a 988 roku przyjął w Chersonezie chrzest i pojął za żonę siostrę cesarza bizantyjskiego. Od roku 1240 Krym został opanowany przez Mongołów i wszedł w skład Złotej Ordy, która jako państwo istniała 200 lat. Po rozpadzie Złotej Ordy na terenie Krymu powstał Chanat Krymski podległy sułtanom tureckim. Chanat w okresie swego istnienia był na tyle silnym państwem, że opanował północne obszary Morza Czarnego i graniczył bezpośrednio z Wielkim Księstwem Moskiewskim (później Cesarstwem Rosyjskim) oraz Wielkim Księstwem Litewskim i Królestwem Polskim (później Rzeczpospolitą). W swojej historii Tatarzy Krymscy regularnie toczyli wojny ze wszystkimi swoimi sąsiadami a najlepszy okres Krymu miał duże znaczenie dla historii całej ówczesnej Europy. Dopiero przegrana Turcji w wojnie z Cesarstwem Rosyjskim spowodował aneksję Krymu do Cesarstwa. Ważnym skutkiem zmiany podległości Krymu była masowa ucieczka Tatarów Krymskich do Turcji. Opuszczone gospodarstwa stopniowo, ale z oporami zasiedlali Ukraińcy i Rosjanie. W okresie I Wojny Światowej na Krymie powstała Krymska Republika Ludowa proklamowana przez zjazd krymskotatarski. Zarówno bolszewicy jak i URL próbowali zaanektować KRL. W 1918 r. protektorat na Krymie sprawowali Niemcy ustanawiając swój personel w rządzie KRL. Krymska Republika Ludowa zachowała swoją autonomię jedynie co 18 października 1921, kiedy po kolejnych walkach utraciła soje terytorium na rzecz Armii Czerwonej, skutkiem czego było powołanie Krymskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w składzie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W trakcie II Wojny Światowej Krym na przełomie 1941/1942 zajęły wojska niemieckie oraz rumuńskie. W wyniku operacji krymskiej Krym został zajęty przez Armię Czerwoną. W 1944 r. władze radzieckie pod pretekstem domniemanej kolaboracji z faszystami rozpoczęły masowe wysiedlenia Tatarów. W 1954 roku, w trzechsetną rocznicę ugody perejasławskiej Krym został włączony w granice Ukraińskiej SRR (z wyjątkiem miasta Sewastopol). Po rozpadzie ZSRR Rosjanie stanowiący większość na Krymie zaczęli zgłaszać chęć powrotu do Rosji. W 1991 r. zamieszkująca półwysep większość rosyjska uzyskała od komunistycznych władz zgodę na utworzenie Krymskiej ASRR, obejmującej obszar obwodu krymskiego, z wyjątkiem miasta Sewastopola, które pozostało bezpośrednio w granicach Ukrainy. Po rozpadzie ZSRR, 5 maja 1992 Rosjanie zamieszkujący półwysep proklamowali powstanie Republiki Krymu. Jako wyraz kompromisu politycznego – Krym zrezygnował z niepodległości, na rzecz statusu republiki autonomicznej. Sewastopol, niegdyś stanowiący część obwodu krymskiego, został dodatkowym miastem wydzielonym jako siedziba rosyjskiej Floty Czarnomorskiej. Kryzys krymski

Mając na względzie opisane wyżej historie Ukrainy i Krymu należy zauważyć, że Krym różni się od Ukrainy etnicznie, kulturowo i językowo. Nie bez znaczenia jest fakt efektywnego wysiedlania Tatarów Krymskich, miejsce których zajmowali na półwyspie Rosjanie. Według ostatniego spisu ludności Rosjanie stanowią około 60% populacji Krymu (przy 36% Ukraińców i Tatarów Krymskich). Na Krymie na chwilę obecną wiodący język to rosyjski. Prorosyjski charakter półwyspu podkreśla fakt stacjonowania w Sewastopolu Floty Czarnomorskiej. 
Rewolucja Euromajdanu wybuchła po odroczeniu przez byłego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską i w rezultacie doprowadziła do jego usunięcia z urzędu. Upadek rządu Janukowycza spowodował „uwolnienie” separatystycznych ruchów w całej Ukrainie. Zamieszki na Krymie w pierwszej kolejności doprowadziły do starć pomiędzy rosyjskimi zwolennikami oderwania Krymu od Ukrainy i przyłączenia go do Federacji Rosyjskiej a ukraińsko-tatarskimi działaczami na integralności terytorialnej. Protesty przeciw Euromajdanowi przybrały na sile po 23 lutego, kiedy to Rada Najwyższa (parlament Ukrainy) anulował ustawę dającą przywileje mniejszościom językowym jakim byli mieszkający na Krymie Rosjanie. Działania nowego rządu Ukainy zostały odrzucone i potraktowane jako zamach na autonomiczność Krymu. Ważnym dla oceny zdarzeń na półwyspie krymskim jest fakt, iż działania obu stron kryzysu niemal od samego początku miały charakter paramilitarny. Już 27 lutego parlament krymski został opanowany przez uzbrojonych separatystów prorosyjskich. Rada Najwyższa Republiki Autonomicznej Krymu w warunkach zagrożenia bronią podjęła uchwałę, w której wyznaczono termin referendum ogólnokrymskiego co do dalszego statusu półwyspu i jego mieszkańców. Ponadto na nowego premiera Republiki Autonomicznej wyznaczono prorosyjskiego Sergieja Aksjonowa. W tym samym czasie na teren półwyspu krymskiego zaczęli przenikać żołnierze Federacji Rosyjskiej (jednostki zmilitaryzowane bez oznaczeń przynależności państwowej i organizacyjnej – prawdopodobnie rosyjscy żołnierze jednostek specjalnych). Daklarowani jako siły samoobrony rosyjskich obywateli Krymu żołnierze opanowywali kolejne kluczowe lotniska i porty a w dalszej kolejności ukraińskie jednostki wojskowe. Pomimo, iż premier Krymu oświadczył, że „żołnierze Floty Czarnomorskiej strzegą ważnych obiektów wojskowych” oczywistym było (między innymi z informacji udzielanych przez straż graniczną i wywiad Ukrainy), że Federacja Rosyjska realizuje zbrojną prowokację. 01 marca Sergiej Aksjonow wystosował oficjalną prośbę do Władimira Putina o zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom Rosji na Krymie. Skierowany przez Putina kontyngent w ciągu tygodnia z ok 6 tys. żołnierzy wzrósł do około 20 tys. (oraz śmigłowce i wozy opancerzone) – według źródeł krymskich lub 45 tys.  - według źródeł amerykańskich. 

11 marca połączone zgromadzenie radnych Rady Najwyższej Republiki Autonomicznej Krymu i Rady Miejskiej Sewastopola przyjęło deklarację niepodległości Republiki Krymu. W deklaracji powołano się wprost na przypadek Kosowa i wyrok z 22 lipca 2010, w którym Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał, że jednostronna deklaracja niepodległości Kosowa nie narusza prawa międzynarodowego. 12 marca p.o. prezydenta Ołeksandr Turczynów powiedział, że armia ukraińska nie będzie się angażowała na Krymie, aby zapobiec aneksji półwyspu przez Rosję, ponieważ jej potencjał zostanie skoncentrowany na obronie wschodniej granicy państwa. 16 marca o godz. 8:00 (7:00 czasu polskiego) na Krymie rozpoczęło się referendum ws. przyłączenia półwyspu do Rosji. Do głosowania było uprawnionych około 1,5 mln osób. Ze względu na bojkot referendum przez Tatarów Krymskich w rejonach przez nich zamieszkanych nie doszło do powołania komisji wyborczych. 17 marca szef komisji ds. referendum Michaił Małyszew podał, że według ostatecznych wyników referendum 96,77% głosujących opowiedziało się za zjednoczeniem Krymu z Rosją. Następnie Rada Najwyższa Krymu przyjęła uchwałę o niepodległości Krymu, za czym głosowało 85 deputowanych. Specjalny status w ramach republiki otrzymało miasto Sewastopol. W związku z ogłoszeniem niepodległości, Krym rozpoczął wprowadzenie zmian. Nazwę Republiki Autonomicznej Krymu zmieniono na Republikę Krymu, natomiast nazwę Rady Najwyższej zmieniono ze skutkiem natychmiastowym na Państwową Radę Republiki Krymu. Ponadto zdecydowano, że rubel stanie się oficjalną walutą na półwyspie Parlament Krymu uchwalił również nacjonalizację ukraińskich spółek sektora naftowo-gazowego Czornomornaftohaz i Uktranshaz, znajdujących się na półwyspie. 18 marca został podpisany traktat na mocy którego Krym został włączony w granice Federacji Rosyjskiej. 21 marca prezydent Władimir Putin podpisał akty ratyfikacyjne traktatu o przyjęciu Republiki Krymu do Federacji Rosyjskiej. Tego samego dnia dokonano odpowiednich zmian w Konstytucji Rosji dopisując do niej dwa nowe podmioty federacji – Republikę Krymu i miasto federalnego znaczenia Sewastopol, które włączono do nowo utworzonego Krymskiego Okręgu Federalnego. Ocena aneksji Krymu W świetle historii państw i narodów zamieszkujących Krym oraz analizując przyczyny rewolucji Euromajdanu i kryzysu krymskiego nie sposób ostatecznie ocenić czy aneksja Krymu przez Federację Rosyjską zasługuje na ostateczne potępienie. Sam Krym z Ukrainą na przestrzeni dziejów miał zbyt mało punktów wspólnych. Jedynie w okresie niespójnej politycznie i terytorialnie Rusi Kijowskiej Krym (i to jedynie jego północne tereny)wchodził w skład państwa. Później to Chanat Krymski panował nad południowymi terytoriami dzisiejszej Ukrainy. Działania Rosji po zajęciu Krymu (pomimo oficjalnego przyłączenia półwyspu do Ukrainy) nie prowadziły, ani wcześniej ani po tym akcie, do integracji narodowościowej czy językowej półwyspu i Ukrainy. Pomimo, iż państwa europejskie przez swoich polityków wyrażają ubolewanie nad utratą „integralności terytorialnej” Ukrainy podejmowane rezolucje są niewiążące i nie przynoszą wymiernych skutków. Sytuacja wewnętrzna Ukrainy, rewolucja Euromajdanu, rosyjski charakter Krymu i jego autonomiczność w ramach państwa Ukraińskiego oraz precyzyjna operacja wojsk rosyjskich przy znikomym oporze sił zbrojnych Ukrainy doprowadziły do separacji Krymu, ogłoszenia jego niepodległości i przyłączenia do Federacji Rosyjskiej. Do oceny tych zdarzeń moim zdaniem brak dziś ważnego elementu. Odpowiedzi na pytanie o dalszy los rdzennych mieszkańców Krymu – Tatarów Krymskich oraz obywateli ukraińskich zamieszkujących półwysep.