Róża Żabczyńska jest główną bohaterką napisanej przez Marię Kuncewiczową powieści pt: „Cudzoziemka”. Narracja tego dzieła prowadzona jest w specyficzny sposób, ponieważ postać tę poznajemy w ostatnim dniu jej życia. Dokonuje ona swoistego rachunku sumienia, przywołując wspomnienia minionego czasu w formie retrospekcji. Zabieg ten daje nam pełniejszą możliwość poznania psychiki tej kobiety.

Urodziła się w Taganrogu, w Rosji. Jej przodkowie, za uczestnictwo w walce zbrojnej z zaborcami, zostali zesłani na wschód. Do momentu, w którym ciotka Luiza zabrała ją do Warszawy (miała wtedy 16 lat), znała Polskę tylko z opowiadań ojca. Kraj ten rozczarował ją jednak; nazywano ją tutaj „kacapką” przez wzgląd na obcy akcent. Róża po raz drugi doznała wyobcowania, wcześniej w Rosji uznawano ją za Polkę.

Gdy przyjeżdżała do kraju przodków, była „(…) czarną, chudą dziewczyną z rumieńcami latającymi jak (…)