Międzynarodowe prawo handlowe Zawieranie i skutki prawne umów – podstawowe konstrukcje prawa polskiego, specyfika i znaczenie problemu z perspektywy obrotu handlowego z zagranicą

MPH – dyscyplina prawnicza Prawo cywilne + prawo handlowe (wył. Podmioty profesjonalne) + element obcy (nie tylko narodowość; może wynikać z cech przedmiotowych) MPH – większość: stosunki zobowiązaniowe – cywilnoprawne(autonomiczne i równorzędne podmioty)! Stosunki prawne – normy prawne • Podmioty/strony • Przedmiot – zachowanie się podmiotów • Treść stosunku – prawa, obowiązki stron Zobowiązanie: • Zawsze dłużnik i wierzyciel -> (prawie) zawsze 2 strony; może być kilku dłużników i jeden wierzyciel, oraz kilku wierzycieli i jeden dłużnik • Przedmiot – świadczenie • Prawa (wierzytelność) i obowiązki (dług) Wielopodmiotowośc – rozpad zobowiązania  Pierwotna – od początku zobowiązania  Następcza – wskutek zdarzeń po powstaniu zobowiązania  Sukcesja singularna – w wyniku czynności prawnych, przelew wierzytelności/długu; nie dotyczy ogólu praw i obowiązków  Sukcesja uniwersalna – ogół praw i obowiązków przechodzi na inny podmiot (np. po śmierci, przekształceniu, podziałowi) Art. 379 KC – PODZIELNOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ § 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a świadczenie jest podzielne, zarówno dług, jak i wierzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli z okoliczności nie wynika nic innego. Wyjątek: Zobowiązania solidarne – zachowują się jak jedna całość  Czynność prawna będąca źrodłem zobowiązań  Ustawa  Nie może wynikać z niczego innego  SOLIDARNOŚĆ BIERNA - Każdy z dłużników odpowiada za całość zobowiązania -> wierzyciel wybiera od kogo się zaspokoić, później powstaje roszczenie regresowe  SOLIDARNOŚĆ CZYNNA (wierzycieli) – spełnienie świadczenia wobec jednego z wierzycieli, powinno się spłacić temu wierzycielowi, który wytoczył powództwo; uwaga – brak przepisu! Zobowiązanie jest świadczeniem niepodzielnym wtedy kiedy nie może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości, np. samochód, robota budowlana § 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości. Świadczenie pieniężne – zawsze podzielne Dłużnicy jeśli jest ich kilku odpowiadają tak jak dłużnicy solidarni – od każdego z nich wierzyciel może żądać spłaty całości świadczenia. Roszczenia regresowe – powstają z automatu, dłużnik może żądać w zakresie stosunku prawnego bądź w częściach różnych Zobowiązanie niepodzielne – przedmiot: zwrot wartości Solidarność nie zawsze musi być po obu stronach Solidarność dłużników =/=solidarność wierzycieli! Świadczenie – zawsze zachowanie dłużnika zgodne z treścią zobowiązania np. koncert Madonny Świadczenie nie jest substratem materialnym Treść zobowiązania – ogół praw i obowiązków, które wynikają ze stosunku prawnego, ich zakres jest rożny w różnych zobowiązaniach Źródła zobowiązań: • Bezpodstawne wzbogacenie • Umowy • Delikty • jednostronne czynności prawne (testament, zapis, przyrzeczenie publiczne) • decyzje administracyjne (szczególny tryb najmu) • nienależne świadczenie • prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia Art. 56. Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów. Art. 509. – PRZELEW WIERZYTELNOŚCI § 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelności na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. § 2. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Art. 519. PRZEJĘCIE DŁUGU § 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu). § 2. Przejęcie długu może nastąpić:

1. przez umowę między wierzycielem a osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron,
2. przez umowę między dłużnikiem a osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przyjmująca dług jest niewypłacalna. Zawsze wymagana jest zgoda tej strony zobowiązania która nie bierze udziału. Prawo właściwe – zbior norm określonego panstwa które maja zastosowanie do okreslenia sytuacji prawnej stron stosunku cywilnoprawnego z elementem obcym Ogół obowiązków wynikających z zobowiązania – dług

Element obcy – najczęściej siedziba stron w różnych państwach; może przybierać charakter wyłącznie procesowy – strony wpisały do umowy klauzule prolongacyjna/derogacyjna – spor w razie W rozstrzyga sad danego państwa; może nim tez być miejsce pochodzenia towaru Normy kolizyjne: • Igo stopnia – rozgraniczają terytorialny zakres zastosowania norm merytorycznych • IIgo stopnia – normy które wskazują jakie normy kolizyjne powinien zastosować sad danego państwa w celu identyfikacji prawa właściwego; nie są zapisane, są elementem doktryny; odpowiadają na pytanie jaka norma Igo stopnia będzie mieć zastosowanie do orzekania; rozgraniczają terytorialne zastosowanie norm Igo stopnia -sad stosuje normy prawa prywatnego międzynarodowego obowiązujące w państwie w którym on orzeka

IIgo stopnia_>Igo stopnia->PPM->normy merytoryczne

Strony powinny dokonać wyboru prawa właściwego

Rzym I – swoboda wyboru prawa właściwego jest szersza niż ta wynikająca z ustawy z ’65 r. PPM (wcześniej był wymóg tego by prawo pozostawało w związku z zobowiązaniem) Artykuł 1 Przedmiotowy zakres zastosowania

1. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań umownych w sprawach cywilnych i handlowych powiązanych z prawem różnych państw. Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się w szczególności do spraw skarbowych, celnych i administracyjnych.
2. Z zakresu zastosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są: a) stan cywilny oraz zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 13; b) zobowiązania wynikające ze stosunków rodzinnych oraz stosunków uznawanych zgodnie z prawem dla nich właściwym za mające podobne skutki, w tym zobowiązania alimentacyjne; c) zobowiązania wynikające z małżeńskich ustrojów majątkowych, z ustrojów majątkowych w stosunkach uznawanych zgodnie z prawem dla nich właściwym za mające podobne skutki do małżeństwa oraz z prawa spadkowego, włącznie z testamentami; d) zobowiązania wynikające z weksli, czeków, weksli własnych oraz innych zbywalnych papierów wartościowych w zakresie, w jakim zobowiązania z tych innych papierów wartościowych wynikają z ich zbywalności; e) zapisy na sąd polubowny i umowy o właściwość sądu; f) kwestie z zakresu prawa spółek i innych podmiotów posiadających osobowość prawną lub jej nieposiadających, takich jak utworzenie, w drodze rejestracji lub w inny sposób, zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych, ustrój wewnętrzny lub rozwiązanie spółek i innych podmiotów posiadających osobowość prawną lub jej nieposiadających oraz osobista odpowiedzialność wspólników i organów za zobowiązania takiej spółki lub podmiotu; g) kwestie, czy przedstawiciel może wobec osób trzecich zaciągać zobowiązania w imieniu osoby przez siebie reprezentowanej lub czy organ spółki lub innego podmiotu posiadającego osobowość prawną lub jej nieposiadającego może wobec osób trzecich zaciągać zobowiązania w imieniu tej spółki lub podmiotu; h) tworzenie „trustów” oraz stosunki prawne pomiędzy założycielami, powiernikami i beneficjentami; i) zobowiązania wynikające z kontaktów handlowych mających miejsce przed zawarciem umowy; j) umowy ubezpieczenia wynikające z operacji przeprowadzanych przez organizacje niebędące zakładami, o których mowa w art. 2 dyrektywy 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. dotyczącej ubezpieczeń na życie (1), których przedmiotem jest zapewnienie pracownikom lub osobom pracującym na własny rachunek, należącym do zakładu lub grupy zakładów, lub do określonej grupy lub grup zawodowych, świadczeń w przypadku śmierci lub dożycia określonego wieku, przerwania lub ograniczenia działalności, choroby zawodowej lub wypadku przy pracy.

Artykuł 2 Powszechne stosowanie Prawo wskazane przez niniejsze rozporządzenie stosuje się bez względu na to, czy jest ono prawem państwa członkowskiego.

A wiec rozporządzenie może wskazywac na prawo innego panstwa niż członkowskie UE - > PYTANIE Z KOLOSA Artykuł 3 Swoboda wyboru prawa

1. Umowa podlega prawu wybranemu przez strony. Wybór prawa jest dokonany wyraźnie lub w sposób jednoznaczny wynika z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego dla całej umowy lub tylko dla jej części.
2. Strony mogą w każdym czasie umówić się, że umowa podlega prawu innemu niż to, które dla tej umowy było uprzednio właściwe na podstawie wcześniejszego wyboru dokonanego zgodnie z niniejszym artykułem lub na podstawie innych przepisów niniejszego rozporządzenia. Zmiana prawa właściwego dokonana przez strony po zawarciu umowy nie narusza ważności umowy ze względu na formę w rozumieniu art. 11 ani praw osób trzecich.
3. W przypadku gdy wszystkie inne elementy stanu faktycznego w chwili dokonywania wyboru prawa właściwego są zlokalizowane w państwie innym niż państwo, którego prawo zostało wybrane, dokonany przez strony wybór nie narusza stosowania tych przepisów prawa tego innego państwa, których nie można wyłączyć w drodze umowy.
4. W przypadku gdy wszystkie inne elementy stanu faktycznego w chwili dokonywania wyboru prawa właściwego są zlokalizowane w jednym lub więcej państwach członkowskich, dokonany przez strony wybór prawa właściwego innego niż prawo państwa członkowskiego nie narusza stosowania przepisów prawa wspólnotowego, w odpowiednich przypadkach w kształcie, w jakim zostały one wdrożone w państwie członkowskim sądu, których nie można wyłączyć w drodze umowy.
5. Do oceny istnienia i ważności porozumienia stron w przedmiocie prawa właściwego stosuje się przepisy art. 10, 11 i 13. Wybor prawa wlasciwgeo nie może naruszac przepisow imperatywnych i semiimperatywnych, nie może prowadzic do skutkow sprzecznych porzadkiem publicznym Depecage – możliwość wyboru prawa właściwego wiecej niż jednego panstwa; ale uwaga – jedno prawo do jednej kwestii; np. skutki zobowiązania prawo polskie, a do niezaplacenia(?) inne Jeden z elementow czynności prawnej jest niewazny – niewazna tylko ta czesc czynności prawnej, chyba ze sad orzeka ze ona była konieczna i elementarna dla samej czynności KC Wybor prawa właściwego – Czy może być zmienione w trakcie istnienia zobowiązania? Czy raz dokonany wybor może zostac zmieniony? TAK, możemy dokonac zmiany prawa właściwego z tym ze ta zmiana prawa właściwego nie może naruszac praw osob trzecich, - art. 393 KC in favorem tertii