W czasach starożytnych pedofilia nie stanowiła naruszeń obyczajowych ani społecznych. Kontakty seksualne z dzieckiem odzwierciedlały w sposób szczególny charakter danej kultury. Zawieranie małżeństw z dziećmi lub pomiędzy dziećmi, posługiwanie się nimi w celach rytualnych były również elementami kultury europejskiej. W czasach średniowiecznych zaczęto uważać pedofilię za zboczenie, a osoby dopuszczające się gwałtów na nieletnich surowo karano. Jednakże XIX wiek przynosi przełom w poglądzie na zjawisko pedofilii. Dziecko otrzymuje swoje prawa nie tylko w przestrzeni obyczajowej, ale i prawnej. Prawo zwyczajowe jeszcze do niedawna przewidywało, że 10-letnia dziewczynka jest zdolna do małżeństwa. We Francji dopiero w połowie XIX wieku przesunięto granicę zdolności do zawierania małżeństwa z 11 na 13 rok życia, a w Anglii dopiero 1929r. obalono obyczaj określający 12-letnie dziewczęta jako zdolne do małżeństwa. W XVIII-wiecznym Londynie wielu wierzyło, że współżycie seksualne z dzieckiem pozwala pozbyć się choroby wenerycznej, a akta sądowe z tych czasów dowodzą, iż 25% skazań za gwałty dotyczyło zgwałcenia ofiar młodszych niż 10 letnie. Pedofilia w europejskim , północnoamerykańskim i australijskim kręgu kulturowym jest współcześnie przestępstwem surowo karanym za deprawację dzieci, niezależnie od roli i zgody dziecka. W tradycyjnej kryminologii przestępstwa seksualne popełniane wobec dzieci traktowano, jako zjawisko nader rzadkie, a obecnie w USA szacuje się ich ilość na 500 tysięcy rocznie. Problem seksualności stanowi nadal temat tabu, a nieujawniona większość przestępstw ich sprawców pozostaje bezkarna. Obecnie małżeństwa dzieci występują dość powszechnie w Afryce i południowej Azji. W Etiopii niczym niezwykłym jest małżeństwo dzieci w wieku 7-8lat, w Nepalu 7% kobiet poślubionych zostaje w wieku 10lat. W płn. Nigerii średni wiek pierwszego małżeństwa wynosi około 11 lat, a w Indiach 16lat.

Pedofilia jest wielką krzywdą wyrządzoną dziecku, powoduje trwałe szkody w jego życiu, krzywdę godzącą w jego dobro wyrządzoną przez osobę dorosłą. Przewlekły uraz psychiczny i związane z nim anormalne stany, których doświadcza ofiara stanowią poważny problem społeczny. Ofiary pedofilii są narażone na długotrwałą wtórną wiktimizację, mogą doświadczać nawracających traumatycznych epizodów, które mogą się utrzymywać przez wiele lat. Obecnie istnieje wiele definicji pedofilii, dlatego możemy przyjąć, że pedofilia to zboczenie polegające na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej z molestowania- pieszczenia, masturbowania, czasem pełnego stosunku seksualnego z dziećmi, które nie weszły w okres pokwitania( M. Podgajna- Kuśmierek ,,Pedofilia. Zarys zagadnienia”, Kraków 2003). W klasyfikacji ICD-10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych) posiada kod F65.4,a w klasyfikacji DSM-IV: 302.2. W obu przypadkach zaliczany jest do kategorii zaburzeń preferencji seksualnych. Termin paedophilia erotica został wprowadzony do dyskursu medycznego w 1886 r. przez psychiatrę Richarda von Krafft-Ebinga w dziele Psychopathia Sexualis. Autor charakteryzował pedofilię jako zainteresowanie seksualne jedynie dziećmi w wieku przedpokwitaniowym. Pedofilia może być przejawem choroby, infantylności, uwiądu starczego, perwersji (czy pseudoperwersji). Wśród osób ze zdiagnozowaną pedofilią często występują inne zaburzenia psychiczne. U około 50-70% pedofilów stwierdzono współwystępowanie innych rodzajów parafilii. Były to: froteryzm, ekshibicjonizm, podglądactwo lub sadyzm. Spośród ciężkich zaburzeń psychicznych stwierdzano zaburzenia osobowości, zwłaszcza antyspołeczne zaburzenia osobowości oraz zaburzenia osobowości typu C (te zaburzenia obawowo-lękowe). W ICD-10 pedofilii przyznano kod F65.4, kryteria jej rozpoznania obejmują: • Doświadczanie powtarzającego się, nasilonego popędu i wyobrażeń seksualnych dotyczących czynności seksualnych z dziećmi, jednocześnie z towarzyszącym temu wyraźnym cierpieniem, od co najmniej 6 miesięcy (ogólne kryterium zaburzenia preferencji seksualnych). • Utrwalona/ dominująca skłonność do aktywności seksualnej z dzieckiem lub dziećmi w wieku przed pokwitaniem. • Sprawca ma co najmniej 16 lat i jest co najmniej 5 lat starszy od ofiary. Kryteria diagnostyczne podane pod nazwą zaburzenie pedofilne według DSM-5 są zasadniczo zgodne z ICD-10: A) Pojawiające się przez przynajmniej sześć miesięcy powracające, silnie podniecające fantazje seksualne, impulsy seksualne lub zachowania związane z aktywnością seksualną z osobami, które nie wkroczyły jeszcze w okres dojrzewania (na ogół w wieku 13 lat lub młodszych). B) Fantazje, impulsy lub zachowania powodujące klinicznie znaczący dyskomfort lub upośledzenie w społecznym, zawodowym lub innym obszarze funkcjonowania. C) Osoba ma przynajmniej 16 lat i jest co najmniej 5 lat starsza niż osoby z kryterium A). Uwaga: nie dotyczy osób w późnym okresie dorastania będących w relacji z dzieckiem dwunasto- lub trzynastoletnim. W DSM-5 wymagane jest także uszczegółowienie dotyczące płci do której diagnozowany odczuwa pociąg, tego czy badanego pociągają wyłącznie dzieci czy także dorosłych oraz czy zachowania pedofilne ograniczają się do kazirodztwa. Kryteria diagnostyczne DSM dotyczą zarówno osób przyznających się do odczuwanego pociągu seksualnego do dzieci, jak i osób zaprzeczających takim odczuciom, jeśli ich popęd stwierdzono na podstawie obiektywnych dowodów. Podane kryteria pozostają niezmienione w stosunku do DSM-IV.

Klasyfikacja objawów przemocy seksualnej (według Frances Sink): I poziom Bezpośrednia komunikacja Dziecko mówi o swoich przeżyciach, potrafi to pokazać na sobie; może pokazać np. siniaki na ciele, plamę nasienia II poziom Komunikaty pośrednie Przeżywa lęk, napięcie, podejmuje zabawy o treści erotycznej itp. III poziom Ostre urazowe objawy Cierpi na zaburzenia snu, moczenie nocne, zaburzenie łaknienia, płaczliwość, problemy szkolne IV poziom Objawy stresu chronicznego Ma zaburzenia psychosomatyczne, depresję, izoluję się, podejmuje próby samobójcze

U pedofilów niekiedy stwierdza się zmiany organiczne w mózgu, które prowadzą do tego typu zachowań, ale w większości przypadków o rozwoju pedofilii decydują czynniki psychiczne i rozwojowe, np. zaburzone relacje z rodzicami, doświadczenie przemocy seksualnej w dzieciństwie, odczuwanie lęku wobec kobiet, kompleksy, niepowodzenia w życiu seksualnym. U osób, które podejmują zastępcze, sytuacyjne czyny pedofilne, rozpoznaje się m.in.: psychozy, zaburzenia osobowości, otępienie starcze, zmiany organiczne oraz niektóre guzy mózgu. Przemoc seksualna wobec dzieci zaczyna się już od pocałunków, takich jakie wymieniają dorośli partnerzy. Wcześniej sprawca testuje ofiarę, na przykład w jej obecności w łazience siusia do umywalki. Jeśli dziecko zamiast pobiec do mamy, okazać wstręt czy niepokój, odwróci się wstydliwie i udaje, że nie widzi co się dzieje, to może być potencjalną ofiarą. Formy przemocy są bardzo różne - od penetrowania pochwy lub odbytnicy, po dotykanie narządów płciowych, zmuszanie dzieci do oglądania filmów pornograficznych czy widoku ojca, który się onanizuje. Amerykański uczony J. Money dzieli pedofilię na: nepiofilię (obiektem zainteresowania jest dziecko w wieku przedszkolnym), pedofilię (obiektem jest dziecko w wieku szkolnym, ale przed okresem dojrzewania) i efebofilię (obiektem jest osoba w wieku dojrzewania). W większości ujawnionych przypadków zainteresowaniem pedofilów cieszą się dziewczęta w wieku 8-11 lat i chłopcy w wieku 11-15 lat. Typ kontaktów pedofilnych bywa zróżnicowany, począwszy od obnażania się i masturbowania w obecności nieletnich, dotykania ich narządów płciowych, a na pełnych stosunkach seksualnych kończąc. W 2007 roku zostały zaprezentowane wyniki badań dotyczące różnic w funkcjonowaniu mózgu, występujących pomiędzy osobami zdrowymi, a ludźmi dotkniętymi zaburzeniami preferencji seksualnych. Grupa naukowców neurologów z Yale University pod przewodnictwem dr. George’a Northoffa odkryła, że zaburzenia w pracy, szczególnie obszarów podwzgórza (generalnie chodzi o obniżoną aktywność obszarów występujących w korze czołowej), charakteryzuje osoby dotknięte zaburzeniami i posiadające preferencje pedofilne. Rozpoczęto próby prowadzenia terapii farmakologicznej, jednak naukowcy są sceptyczni, co do określania tego typu skłonności tylko na podstawie diagnostyki mózgu. Istnieje koncepcja według której wykorzystanie seksualne w dzieciństwie zmienia strukturę mózgu, szczególnie w płatach czołowym i skroniowym. Może to powodować powstawanie pobudzenia w odpowiedzi na bodźce atrakcyjne dla pedofilów, ponieważ obszary czołowe odpowiadają za samokontrolę i hamowanie zachowań, a skroniowe za powstawanie pobudzenia seksualnego. Badania wykazują wyraźnie obniżoną u pedofilów aktywność struktur odpowiedzialnych za hamowanie reakcji. Różnice neuroanatomiczne w stosunku do normy zauważono także w obrębie struktur podkorowych (jądro ogoniaste, wzgórze).