Pewnego razu do majstra Wisienki trafił niezwykły, bo mówiący ludzkim głosem, kawałek drewna. Postanowił go podarować swojemu przyjacielowi, Dżepetto. Ten wyrzeźbił z kloca pajacyka i dał mu imię Pinokio. Pajacyk okazał się niesforny i kapryśny, uciekł od swojego tatusia i przyłączył się do trupy wędrownych cyrkowców, potem wraz z Lisem i Kotem udał się do miasta Chwytajcymbałów, potem przebywał w Krainie Pracowitych Pszczół. Ze swoich przygód Pinokio czerpał doświadczenia, uczył się. Czuwała nad nim Błękitna Wróżka, która odpowiednio karała go lub nagradzała. Największą nagrodą była przemiana Pinokia z drewnianego pajacyka w chłopca.

Jest to baśń o tym, ile wiedzy trzeba zdobyć i jak należy się zachowywać by zasłużyć na miano grzecznego chłopca, a nie pajaca. Pinokio zmienił się: był niegrzeczny, samolubny, kapryśny, stał się kochającym synem, gotowym poświęcić się dla Dżepetta, swojego tatusia.

Pinokio - bohater tytułowy, drewniany pajacyk, który przeżywając wiele przygód, poznaje dobro i zło. Dzięki temu może przemienić się w żywego chłopca.

Pinokio to drewniany pajacyk, wystrugany przez starego stolarza Dżeppetta z kawałka magicznego pniaka. Umiał się poruszać, mówić i zachowywać jak człowiek (chłopiec). Był lekkomyślny, leniwy i łatwowierny. Chętnie łobuzował, jak wielu małych chłopców.

Miał wady: słuchał mądrych rad Wróżki oraz Gadającego Świerszcza, lecz łatwo ulegał także złym wpływom (Knota, Lisa, Kota). Miał dobre chęci, ale słabą wolę. Nie potrafił wytrwać przy swych postanowieniach poprawy. Lekkomyślność i łatwowierność były przyczyną jego licznych niepowodzeń i nieszczęśliwych przypadków. Był kapryśny i łakomy, a przede wszystkim cechowała go skłonność do kłamstwa, zwłaszcza gdy chciał uniknąć kary.

Miał jednak także zalety. Był wrażliwy i czuły na cudze nieszczęście. Gorzko płakał, rozpaczał na wieść o śmierci Wróżki (rozdz. XXIII). Nie opuścił rannego kolegi (rozdz. XXVII), interesował się jego losem. Należy go pochwalić, że nie wydał przed gospodarzem niecnej spółki psa Melampo z kunami (rozdz. XXII).

Dżeppetto - staruszek, ojciec Pinokia, poczciwy i dobry, bardzo kochał pajacyka, wierzył, że Pinokio stanie się kiedyś prawdziwym chłopcem.

Antonio - stolarz, przyjaciel Dżeppetta, ofiarował mu cudowny kawałek drewna, aby ten mógł z niego zrobić pajaca.

Kot i Lis - dwaj oszuści, którym pajacyk bardzo łatwo ulegał.

Dobra Wróżka - czuwała nad przygodami pajacyka. Podobnie jak Dżeppetto wierzyła, iż Pinokio stanie się chłopcem. Choć ostatecznie sprawiły to jej czary, Wróżka także czekała na zmianę charakteru i poprawę Pinokia. Dopiero wtedy mogła go zmienić w żywego chłopca.

Ogniojad - dyrektor Wielkiego Teatru Marionetek.