Kordian - Geneza + porównanie z III cz. Dziadów INFORMACJE 0 UTWORZE Dramat napisany został jesienią 1833 r. w Genewie, a w roku następnym opublikowany bezimiennie w Paryżu. Poeta posłużył się w nim tematyką historyczną (wy¬darzenia w II i III akcie rozgrywają się w 1828 i 1829 r.), by ukazać aktualną po upadku powstania listopadowego problematykę polityczną, moralną i literacką. Utwór pomyślany został jako nawiązanie do stworzonego przez Mickiewicza romantyczne¬go dramatu narodowego i jako głos w dyskusji z Mickiewiczem o najistotniejszych dla narodu problemach. Słowacki polemizuje z Mickiewiczowską koncepcją dziejów Polski, z oceną zrywów narodowowyzwoleńczych, z narzuconą przez Mickiewicza rolą literatury w czasach niewoli. Dlatego przy omawianiu utworu Juliusza Słowackiego konieczne są stałe odniesienia do arcydramatu Adama Mickiewicza. DRAMAT ROMANTYCZNY (PORÓWNANIE Z III CZ. DZIADÓW) Podobieństwa: Obydwa dramaty są nie dokończone Kordian to pierwsza cześć trylogii; ostatnia scena dramatu pozostawia niepewność co do losów bohatera. Mają kompozycję luźną i otwartą: Przygotowanie to jakby osobny dramat. Prolog to poetycka dyskusja z Mickiewiczem, nie związana z akcją dramatu, na akty I i II składają się pojedyncze obrazy tworzące dzieje bohatera, nie budujące ciągu przyczynowo-skutkowego, akt III zaś stanowią luźne sceny, ukazujące aktorów dra¬matu historycznego i narodowego. Główni bohaterowie, Konrad i Kordian, są typowymi romantykami, indywidualistami, cierpiącymi na „chorobę wieku" i przechodzącymi w utworach przemianę duchową (oczywiście wiele ich także różni). Dramaty te są utworami historycznymi i narodowymi, bo podejmują problematykę ważną dla narodu, dokonują oceny narodu i formułują dla niego wskazania na przyszłość. Bohaterowie uwikłani są w historię, która wpływa na ich losy. Świat realny tych dramatów powiązany jest wieloma nićmi ze światem pozaziemskim, decydującym o losach ludzkich (diabły stwarzają przywódców powstania w Przygotowaniu, Szatan w 6 scenie III aktu tłumaczy Kordianowi, kto kieruje biegiem dziejów). Cechą charakterystyczną obu dramatów, wspólną z innymi gatunkami okresu, jest synkretyzm: obydwa utwory zrywają z konwencją klasyczną, w obu obserwujemy mieszanie rodzajów literackich i kategorii estetycznych. W Kordianie, podobnie jak w Dziadach,bohater wygłasza wielki liryczny monolog na górze Mont Blanc, biografia Kordiana ukazana jest w formie luźnych scen bez punktu kulminacyjnego i rozwiązania, a więc przypomina raczej poemat niż dramat, tok zdarzeń przerywany jest opowieściami Grzegorza, pojawiają się elementy fantastyczne (postacie Strachu i Imaginacji, płonący dukat Doktora, Przygotowanie),symboliczne (powrót Kordina na chmurze do Polski), groteskowe (w Przygotowaniu). Różnice: O ile podobieństwa wynikają z faktu, że obaj poeci podjęli podobny problem, dotykający sytuacji narodu polskiego po upadku powstania listopadowego, oraz nadali swym przemyśleniom formę dramatu romantycznego, o tyle różnice są skutkiem innego, oryginalnego rozwiązania wyżej wspomnianego zagadnienia. Inaczej mówiąc, podobieństwa mają źródło konstrukcyjne i problemowe, a różnice wiążą się z polemicznym charakterem utworu Juliusza Słowackiego.

1. Kordian jest dramatem bardziej zwartym konstrukcyjnie niż Dziady, składa się, poza Przygotowaniem i Prologiem, z trzech aktów i, mimo że uchodził długo za dramat niesceniczny, ma wiele pełnych napięcia sytuacji, świadczących o wyczuciu sceny i praw teatru.
2. W kreacji bohatera Słowacki położył nacisk na wewnętrzne konflikty w duszy Kordiana. Utwór jest więc dramatem psychologicznym, opowieścią o dojrzewaniu i o trudnych wyborach, które stają przed nadwrażliwym, młodym człowiekiem, dostrzegającym tragiczną różnicę między marzeniami a rzeczywistością. W Kordianie potyczka rozgrywa się w duszy bohatera, a w Dziadach jest to walka dobrych i złych mocy o duszę Konrada.
3. Inne są wnioski Słowackiego wynikające z refleksji nad powstaniem i przyczynami jogo upadku. Inaczej wypada u Słowackiego ostateczna ocena narodu polskiego. Podkreślając wielkość i szlachetność działań powstańczego pokolenia, Słowacki ukazywał jednocześnie jego moralną i polityczną niedojrzałość. Bezlitośnie skrytykował małostkowość, nieudolność i konformizm przywódców. Odrzucił Mickiewiczowską koncepcję Polski jako Chrystusa narodów, uznając ją za szkodliwe i demoralizujące usypianie sumień rodaków. Idei mesjanizmu przeciwstawił winkelriedyzm, odrzucający cierpienie i bierną mękę jako najwyższą wartość etyczną i kładący nacisk na sens czynnej walki ze złem historycznym.
4. Jest wreszcie Kordian generalną rozprawą z Mickiewiczowskim programem tyrtejskiej poezji wieszczej. Przeciwstawia mu Słowacki poezję, która nawiązuje do narodowej historii, wskrzesza tradycje, towarzyszy narodowi w dobrych i złych chwilach. Poeta nie jest przywódcą, a pieśniarzem, śpiewakiem, minstrelem. O ile zarzuty formułowane pod adresem narodowej poezji wieszczej są rzeczowe i konkretne, o tyle program własny Słowackiego jest dość ogólnikowy. Sprecyzował go poeta dopiero później, w wierszu Testament mój i w Beniowskim. Takie zestawienie, porównujące Kordiana z Dziadami, pozwoliło równocześnie wypunktować najważniejsze problemy poruszone w dramacie, które teraz należy d¬kładniej rozwinąć.