Poza wojskowe zadania sił zbrojnych Według definicji „Słownika terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego” Akademii Obrony Narodowej siły zbrojne to: „wyspecjalizowany organ państwa podlegający bezpośrednio centralnej władzy wykonawczej, przeznaczony do ochrony i obrony jego interesów przez możliwość zastosowania przemocy zbrojnej”. Główną misją Sił Zbrojnych jest obrona państwa i udział w obronie sojuszników. W demokratycznych państwach prawa prowadzenie walki zbrojnej jest przeważnie uznawane za środek ostateczny, wykorzystywany w sytuacji wyczerpania pokojowych środków perswazji. Siły Zbrojne pełnią funkcję zewnętrzną i wewnętrzną, stanowiąc czynnik odstraszania i utrzymania pokoju. W ramach funkcji wewnętrznej wojsko ma za zadanie wspierać bezpieczeństwo wewnętrzne i pomagać społeczeństwu, co wymaga monitorowania i ochrony przestrzeni powietrznej, granicy lądowej, wód terytorialnych, monitorowaniu skażeń promieniotwórczych, chemicznych i biologicznych oraz pomoc społeczeństwu w sytuacjach kryzysowych. W czasie pokoju, gdy nie stwierdza się istotnych zewnętrznych zagrożeń bezpieczeństwa państwa, utrzymywany jest stan stałej gotowości obronnej państwa. Obronność państwa sprowadza się wtedy do realizacji dwóch rodzajów działań strategicznych: utrzymywania sprawności i doskonalenia SOP, zintegrowanego z sojuszniczym systemem bezpieczeństwa oraz kształtowania środowiska międzynarodowego na rzecz umacniania obronności państwa. W ramach utrzymywania sprawności i doskonalenia SOP realizuje się zadania z zakresu przygotowań obronnych państwa, obejmujące w szczególności: prowadzenie analiz oraz dokonywanie ocen wyzwań i zagrożeń bezpieczeństwa międzynarodowego i narodowego, wykrywanie i neutralizowanie działalności wywiadowczej skierowanej przeciwko obronności i bezpieczeństwu państwa oraz utrzymywanie zdolności do wprowadzania stosownych do skali i charakteru zagrożeń wyższych stanów gotowości obronnej państwa . Siły zbrojne w ramach kształtowania środowiska międzynarodowego mają za zadanie prowadzić działania zapewniające danemu państwu zapewniające silną pozycję oraz ochronę jego interesów na arenie międzynarodowej poprzez wspieranie mechanizmów sojuszniczych, skuteczność instytucji międzynarodowych i prawa międzynarodowego a także rozwój przyjaznych stosunków z partnerami i sąsiadami. Ponadto wojsko bierze udział w działaniach na rzecz promocji demokracji i poszanowania praw człowieka. Angażuje się również w sojusznicze operacje reagowania kryzysowego oraz pomoc humanitarną (misje humanitarne ONZ). Siły Zbrojne współdziałają w zapewnieniu bezpieczeństwa w sytuacji zagrożenia atakami terrorystycznymi oraz biorą udział w działaniach koalicji antyterrorystycznych. We współczesnym świecie używa się wojska również dla pomocy w ratowaniu życia, zdrowia i mienia ludności. Siły zbrojne biorą również udział w akcjach i operacjach ratunkowych. Można tu zaobserwować jednoznaczną tendencję, że ratownictwo, szczególnie przy pojawieniu się klęsk żywiołowych, coraz częściej staje się stałym zadaniem sił zbrojnych. Ratownictwo nie było kiedyś zbyt popularne w armii, lecz dziś jest przedmiotem podejmowanych przygotować oraz ćwiczeń. Przykładem mogą być wspólne ćwiczenia oaz przedsięwzięcia państwa w ramach Partnerstwa dla Pokoju. Art.3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. O powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej stanowi, iż Siły Zbrojne RP stoją na straży bezpieczeństwa również poprzez udział w oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu, a także realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego. Obecne wyzwania stawiają przed wojskiem nowe zadania i potrzeba ciągłego dostosowywania prawa do rzeczywistych potrzeb państwa w zakresie bezpieczeństwa. Siły Zbrojne RP realizują wiele zadań z obszaru przeciwdziałania zagrożeniom niemilitarnym. Do najważniejszych należą: unieszkodliwianie niewybuchów i niewypałów prowadzone przez patrole rozminowywania, monitorowanie sytuacji skażeń chemicznych, biologicznych i promieniotwórczych w ramach Krajowego Systemu Wykrywania Skażeń i Alarmowania, a także wykonywanie zadań poszukiwawczo-ratowniczych w ramach krajowego systemu poszukiwania i ratownictwa lotniczego oraz systemu ratownictwa morskiego marynarki wojennej. W wielu krajach toczy się dyskusja dotycząca zakresu i możliwości wykorzystania sił zbrojnych w zakresie wsparcia instytucji i służb stojących konstytucyjnie na straży bezpieczeństwa wewnętrznego, lecz nie ulega wątpliwości, iż Siły Zbrojne z uwagi na potencjał ludzki i sprzętowy powinny być wykorzystywane w zakresie wsparcia państwa w zapewnieniu porządku wewnątrz kraju oraz w zakresie wzmocnienia instytucji i służb wykonujących zadania na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego obywateli.

Bibliografia:

1. B. Balcerowicz, Sił zbrojne w państwie i stosunkach międzynarodowych, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2006
2. B. Balcerowicz , Siły zbrojne jako instrument polityki państwa, Wyd. AON, Warszawa 1996
3. A. Glen , Siły Zbrojne RP w systemie reagowania kryzysowego NATO i UE, Praca naukowo-badawcza AON, Warszawa 2012
4. Strategia Obronności Rzeczypospolitej Polskiej , Strategia Sektorowa do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP, Warszawa 2006, http://mkuliczkowski.pl/static/pdf/strategia_obronnosci.pdf
5. Słownik Terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego Akademii Obrony Narodowej, Warszawa 2008