Podstawowe założenia: Podstawowym założeniem Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego jest jednolite i spójne istnienie układu, który skupia ze sobą różne podmioty ratownicze, tak by można było podjąć skutecznie każde działanie ratownicze. Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy w skrócie (KSRG) stanowi integralną cześć bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, którego celem jest ratowanie życia, zdrowia, mienia lub środowiska, a także prognozowanie, rozpoznawanie i zwalczanie pożarów, klęsk żywiołowych lub innych miejscowych zagrożeń. Budowa systemu zakłada, że zasady realizacji podstawowych zadań ratowniczych są dostosowane i niezmienne do specyfiki każdego rodzaju zdarzeń, również klęsk żywiołowych lub zdarzeń masowych, kiedy siły i środki ratownicze są niewystarczające, a organizacja działań ratowniczych wymaga zmiany priorytetów oraz dokonania udogodnień w procedurach działania. Organizacja KSRG na dzień 31 grudnia 2012r.: W obecnej chwili w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym Funkcjonuje  Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej,  16 komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej,  335 komend powiatowych/miejskich Państwowej Straży Pożarnej,  500 (w tym 5 szkolnych) jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej,  3916 jednostek ochotniczych straży pożarnej,  4 zakładowe straże pożarne.

System działa na zasadzie porozumień zawartych pomiędzy służby, inspekcje i straże, przede wszystkim:  Straż Graniczna,  Policja,  Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej,  Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska,  Państwowa Agencja Atomistyki,  Stacje Ratownictwa Górniczego (CSRG),  Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa (SAR),  Lotnicze Pogotowie Ratunkowe (LPR),  Organizacje pozarządowe:  WOPR,  GOPR,  TOPR,  Aeroklub Polski,  ZHP,  PCK, Polski Związek Alpinizmu (PZA).

Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej przynależne do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego są wyznaczane na zasadzie porozumienia pomiędzy właściwym komendantem powiatowym PSP, a stroną utrzymującą jednostkę oraz cała jednostką. Liczba jednostek która wchodzi w skład systemu ratowniczo-gaśniczego jest rezultatem wojewódzkich planów ratowniczych. Na wniosek komendanta wojewódzkiego decyzję o wcieleniu danej jednostki do systemu podejmuję Komendant Główny PSP.

Krajowy system ratowniczo-gaśniczy dzieli się na trzy poziomy:  Poziom powiatowy - Struktura KSRG w poszczególnych powiatach zależy od rodzaju zagrożeń i sieci jednostek ratowniczych. Dysponowanie jednostek systemu do działań ratowniczych oraz alarmowanie podmiotów współdziałających odbywa się poprzez powiatowe stanowisko kierowania PSP współdziałające ze stanowiskami dyżurnymi administracji samorządowej wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz starostów. W przypadku gdy siły i środki systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze powiatu okażą się niewystarczające (drastyczny wzrost skali zdarzenia, równoczesność zdarzeń, brak jednostek specjalistycznych) lub zdarzenie swym zasięgiem wykracza poza obszar powiatu, uruchamiany jest wyższy poziom systemu ratowniczo-gaśniczego.  Poziom wojewódzki - spełnia rolę wspomagającą i koordynacyjną w sytuacjach wymagających użycia sił i środków spoza powiatu, w którym ma miejsce zdarzenie. Podstawowe siły i środki KSRG na poziomie województwa to wojewódzki odwód operacyjny z grupami specjalistycznymi (wydzielone siły i środki z poziomów powiatowych) oraz krajowa baza sprzętu specjalistycznego. Dysponowanie jednostek systemu do działań ratowniczych oraz alarmowanie podmiotów współdziałających odbywa się poprzez wojewódzkie stanowisko koordynacji ratownictwa PSP współdziałające z centrami zarządzania kryzysowego wojewody. W przypadku gdy siły i środki KSRG na poziomie województwa okażą się niewystarczające lub zdarzenie przekracza obszar województwa, uruchamiany jest najwyższy poziom systemu ratowniczo-gaśniczego poziom centralny.  Poziom centralny - spełnia rolę wspomagającą i koordynacyjną w sytuacjach wymagających użycia sił i środków spoza województwa w którym ma miejsce zdarzenie. Podstawowe siły i środki krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na poziomie centralnym to centralny odwód operacyjny z grupami specjalistycznymi (wydzielone siły i środki z poziomów wojewódzkich), krajowe bazy sprzętu specjalistycznego oraz siły i środki szkół PSP. Dysponowanie jednostek systemu do działań ratowniczych oraz alarmowanie podmiotów współdziałających odbywa się poprzez Krajowe Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności (pełniące również funkcje międzyresortowego centrum zarządzania kryzysowego).

Główne zadania KSRG:  Walka z pożarami - rozpoznanie i analiza zagrożeń pożarowych, ocenę skali powstałego pożaru i przewidywanie jego rozwoju, a także ratowanie ludności i zwierząt przed skutkami zagrożenia pożarowego, dostosowanie sprzętu oraz technik gaśniczych do rodzaju i miejsca pożaru oraz lokalizacja i stłumienie pożaru.  Organizację walki z innymi klęskami żywiołowymi które obejmuje zespół działań planistyczno-organizacyjnych i działań ratowniczych koniecznych do ratowania życia, zdrowia, mienia lub środowiska, jak również oceny zagrożenia i jego wyeliminowania.  Ratownictwo techniczne – analiza awarii oraz katastrof technicznych, ocena rozmiaru powstałego wypadku i przewidywanie jego rozwoju, dostosowanie sprzętu oraz przystosowanie technik stosowanych do poszukiwania i uwalniania i ewakuacji poszkodowanych i zagrożonych ludzi oraz zwierząt w zależności od rodzaju i miejsca incydentu, ratowanie życia ludzi i zwierząt będący w niebezpieczeństwie awarii technicznej, oznakowanie i wydzielenie strefy bezpośrednich działań ratowniczych sił systemu oraz stref zagrożenia, przewietrzanie lub wentylowanie stref zagrożenia oraz stref bezpośrednich działań ratowniczych, oświetlenie oraz zabezpieczenie miejsc zdarzenia przed dostępem osób postronnych, wykonanie przejść i dojść do poszkodowanych lub będących w niebezpieczeństwie ludzi i zwierząt, usunięcie przeszkód naturalnych i sztucznych utrudniających ratunek poszkodowanym lub zagrożonym ludziom oraz ratowanie środowiska, wypompowanie, obwałowywanie lub uszczelnianie miejsc wycieku substancji stwarzającej niebezpieczeństwo.  Ratownictwo chemiczno-ekologiczne – ocena zagrożeń oraz przewidywanie ich rozwoju oraz skutków dla ludzi i środowiska, ocena powstałych awarii oraz katastrof chemicznych i ekologicznych, ratowanie życia ludzi i zwierząt będących w niebezpieczeństwie wynikającym skażeniem substancją niebezpieczną, przewidywanie rozwoju skażenia środowiska i analiza rozmiarów zagrożenia oraz zmian wielkości strefy niebezpieczeństwa dla ludzi, identyfikacja substancji stwarzającej zagrożenie podczas zdarzenia, dopasowanie sprzętu oraz technik ratowniczych do miejsca zdarzenia i rodzaju substancji stwarzającej niebezpieczeństwo, przepompowywanie i przemieszczanie substancji niebezpiecznej do nowych lub zastępczych zbiorników, obwałowanie i uszczelnienie miejsc wycieku substancji stwarzającej zagrożenie, ograniczenie parowania substancji niebezpiecznej, zatrzymanie emisji toksyn ze środków przemysłowych, stawianie kurtyn wodnych, neutralizacja substancjami chemicznymi substancji niebezpiecznej, związywanie substancji niebezpiecznej sorbentami, stawianie zapór na ciekach lub obszarach zagrożonych wynikiem rozlania substancji toksycznych hydrofobowych, a także zbieranie substancji niebezpiecznej z powierzchni gleby lub wody.  Ratownictwo medyczne – bieżąca ocena rodzaju i liczby zagrożeń mogących prowadzić do nagłego pogarszania się stanu zdrowia lub groźby zgonu, ocena groźby utraty życia ludzkiego lub pogorszenia się stanu zdrowia w wyniku zdarzenia i przewidywanie rozwoju zdarzenia, dostosowanie sprzętu oraz technik potrzebnych do ratowania życia i zdrowia ludzi w zależności od rodzaju i miejsca incydentu oraz liczby poszkodowanych i zagrożonych, zapewnienie ciągłości procesu ratowania poszkodowanych i zagrożonych ludzi na miejscu zdarzenia oraz właściwego przekazywania poszkodowanych na zasadzie procedur kwalifikowania pomocy medycznej, wynikającej z powiatowych i wojewódzkich planów ratowniczych, zapewnienie prowadzenia działań z zakresu ratownictwa medycznego przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.

Podmioty KSRG będące jednostkami ochrony przeciwpożarowej tworzą na potrzeby działania ratowniczego następująca strukturę:  rota - dwuosobowy zespół ratowników wchodzący w skład zastępu lub specjalistycznej grupy ratowniczej,  zastęp - pododdział liczący od trzech do sześciu ratowników, w tym dowódca, wyposażony w pojazd przystosowany do realizacji zadania ratowniczego,  sekcja - pododdział w sile dwóch zastępów, w tym dowódca,  pluton - pododdział w sile od trzech do czterech zastępów, w tym dowódca,  kompania - pododdział w sile od ośmiu do szesnastu zastępów oraz dowódca,  batalion - oddział w sile od trzech do pięciu kompanii oraz dowódca i sztab,  brygada - związek pododdziałów i oddziałów oraz dowódca i sztab,  specjalistyczna grupa ratownicza - pododdział przeznaczony do realizacji specjalistycznych czynności ratowniczych. Rozwiązania strukturalno-organizacyjne Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego pozwalają na efektywne wykorzystanie potencjałów organizacyjnych, technicznych i intelektualnych różnych podmiotów ratowniczych i współdziałających, co prowadzi do tego, że system ten nie stanowi wyizolowanego składnika bezpieczeństwa publicznego, lecz jego ważny czynnik, żywo reagujący na wszelkie zmiany i w wysokim stopniu współdziałający z otoczeniem. Stąd też granice, w których działa system są bardzo elastyczne, co przejawia się gotowością do wypełniania zadań w każdych warunkach.

Bibliografia

1. Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy. Ochrona przeciwpożarowa. Zbiór przepisów. Firex, Warszawa, 2000. Wykaz Aktów Prawnych:
2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 z późn. zm.)
3. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. 1991 nr 81 poz. 351)
4. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. 1991 nr 88 poz. 400)
5. Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U.06.191.1410)
6. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego: (Dz. U. z 2011 r. Nr 46, poz. 239)
7. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego z dnia 14 września 1998 r. (Dz. U. Nr 121, poz. 798) Literatura uzupełniająca:
8. Strona internetowa - http://www.straz.gov.pl/page/index.php?str=948
9. Strona internetowa - http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20110460239
10. Strona internetowa - http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910810351
11. Strona internetowa - http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WDU19910880400&type=3
12. Strona internetowa - http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20061911410
13. Strona internetowa - http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WDU20091781380&type=1
14. Strona internetowa - http://straz.gov.pl/page/index.php?str=944