Żandarmeria Wojskowa jest wyodrębnioną i wyspecjalizowaną służbą wchodzącą w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, która realizuje zadania policyjne w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przeznaczona jest do zapewniania przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochrony porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. Żandarmeria Wojskowa łączy w sobie zarówno policyjne jak i wojskowe formy działania. Żandarmerię Wojskową tworzą: Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej, terenowe jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej (oddziały, wydziały i placówki) oraz specjalistyczne jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, Gliwicach i Mińsku Mazowieckim oraz Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej.

KOMENDANT GŁÓWNY ŻANDARMERII WOJSKOWEJ GEN. DYW. DR MIROSŁAW ROZMUS

ZASTĘPCA KOMENDANTA GŁÓWNEGO ŻANDARMERII WOJSKOWEJ PŁK ROBERT JĘDRYCHOWSKI

SZEF SZTABU PŁK DYPL. BRONISŁAW JANSOHN

HISTORIA ŻANDARMERII WOJSKOWEJ

Żandarmeria Wojskowa została sformowana z dniem 1 września 1990 roku na podstawie rozkazu Nr Pf-42/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 kwietnia 1990 roku i zarządzenia Nr 062/Org. Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 15 czerwca 1990 roku. Na bazie rozformowywanych organów prewencyjno-porządkowych Wojskowej Służby Wewnętrznej utworzone zostały terenowe jednostki organizacyjne ŻW (oddziały, wydziały i placówki), a organem dowodzącym została Komenda Główna ŻW. 24 sierpnia 2001 roku Sejm RP uchwalił Ustawę o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2002 roku. W styczniu 2010 roku za stanie na straży przestrzegania dyscypliny wojskowej, zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz ich wykrywanie i aktywne współdziałanie z innymi służbami na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego formacja została uhonorowana Medalem “Milito Pro Christo”. Odznaczenie z rąk biskupa polowego gen. dyw. Tadeusza Płoskiego odebrał w imieniu służby Komendant Główny ŻW, gen. bryg. Marek Witczak. W lipcu 2009 roku zakończyli służbę ostatni żołnierze zasadniczej służby wojskowej. Z dniem 10 lipca 2010 r. placówki Żandarmerii Wojskowej utraciły status terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz jednostek wojskowych, w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W skład oddziałów lub wydziałów Żandarmerii Wojskowej mogą wchodzić placówki Żandarmerii Wojskowej, jako ich zamiejscowe komórki wewnętrzne[4]. Z dniem 1 lipca 2011 roku Minister Obrony Narodowej zmienił nazwę wydziałów operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze oddziałów Żandarmerii Wojskowej oraz sekcji operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze wydziałów Żandarmerii Wojskowej I kategorii na wydziały kryminalne i sekcje kryminalne, a także określił obszary działania terenowych jednostek organizacyjnych ŻW.

ZADANIA ŻANDARMIERI WOJSKOWEJ

Zadaniami Żandarmerii Wojskowej są: • zapewnienie przestrzegania dyscypliny wojskowej, • ochranianie porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych, • ochranianie życia i zdrowia ludzi oraz mienia wojskowego przed zamachami naruszającymi te dobra, • wykrywanie przestępstw i wykroczeń, w tym skarbowych, popełnionych przez osoby, w stosunku do których Żandarmeria Wojskowa jest właściwa, ujawnianie i ściganie ich sprawców oraz ujawnianie i zabezpieczanie dowodów tych przestępstw i wykroczeń, • zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń przez osoby w stosunku do których jest właściwa Żandarmeria Wojskowa oraz innym zjawiskom patologicznym, a w szczególności alkoholizmowi i narkomanii w Siłach Zbrojnych, • współdziałanie z polskimi i zagranicznymi organami i służbami właściwymi w sprawach bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz policjami wojskowymi, • zwalczanie klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidowanie ich skutków oraz czynne uczestniczenie w akcjach poszukiwawczych, ratowniczych i humanitarnych, mających na celu ochronę życia i zdrowia oraz mienia, • wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach. Zadania, o których mowa wyżej ŻW wykonuje poprzez: • kontrolowanie przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz porządku publicznego, • interweniowanie w przypadkach naruszania dyscypliny wojskowej lub porządku publicznego, • opracowywanie dla właściwych organów informacji o stanie dyscypliny wojskowej i przestępczości w Siłach Zbrojnych, a także występowanie do tych organów z wnioskami mającymi na celu zapobieżenie popełnianiu przestępstw, wykroczeń i przewinień dyscyplinarnych, • wykonywanie czynności operacyjno – rozpoznawczych, • wykonywanie czynności procesowych w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym i skarbowym, • poszukiwanie sprawców przestępstw i wykroczeń oraz zaginionych żołnierzy, a także poszukiwanie utraconych przez jednostki wojskowe: broni, amunicji, materiałów wybuchowych i innego mienia wojskowego oraz materiałów zawierających informacje niejawne, • zabezpieczanie śladów i dowodów popełnienia przestępstw i wykroczeń oraz sporządzanie ekspertyz i opinii kryminalistycznych, • wykonywanie kontroli ruchu drogowego, pilotowanie kolumn wojskowych oraz kierowanie ruchem drogowym, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym i o drogach publicznych, • kontrola uprawnień żołnierzy do noszenia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, posiadania uzbrojenia i ekwipunku wojskowego oraz przebywania poza terenami i obiektami jednostek wojskowych, • kontrola posiadania uprawnień do użycia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o odznakach i mundurach, • konwojowanie osób, dokumentów i mienia wojskowego, • asystowanie przy czynnościach egzekucyjnych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu cywilnym i o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, • przymusowe doprowadzanie osób, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym, karnym skarbowym, karnym wykonawczym i cywilnym, • współuczestniczenie w zapewnieniu prawa i porządku podczas trwania imprez masowych przeprowadzanych na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz z udziałem wojska, • wykonywanie zadań policji sądowej w sądach wojskowych i wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury; • kontrolowanie ochrony mienia wojskowego, a w szczególności przechowywania uzbrojenia i środków bojowych, • kontrolowanie przestrzegania przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz o narkomanii, a także wykonywanie czynności przewidzianych w tych przepisach dla organów wojskowych, • wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do osób uprawnionych, a także zabezpieczanie pobytu w jednostkach wojskowych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i delegacji zagranicznych.

CZYNNOŚCI OCHRONNE

Żandarmeria Wojskowa wykonuje czynności ochronne wobec: • Ministra Obrony Narodowej, • Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu i Prezesa Rady Ministrów wyłącznie podczas ich pobytu na terenie jednostek wojskowych, • Sekretarza Stanu — I Zastępcy Ministra Obrony Narodowej i Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego podczas wykonywania zadań służbowych, w trakcie których są wymagane szczególne warunki bezpieczeństwa, • członków wojskowych delegacji zagranicznych przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: • Przewodniczącego i zastępców przewodniczącego Komitetu Wojskowego Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, • Dowódcy i zastępcy dowódcy Połączonych Sił Zbrojnych Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Europie, • Ministrów obrony, • Szefów sztabów generalnych sił zbrojnych, • Dowódcy Regionalnych Sił Sojuszniczych Europy Północnej i Europy Południowej, • osób oraz delegacji ochranianych przez Biuro Ochrony Rządu podczas ich pobytu na terenie jednostek wojskowych, • innych osób na podstawie odrębnej decyzji Ministra Obrony Narodowej. Żandarmeria Wojskowa wykonuje także czynności na polecenie sądu wojskowego i prokuratora wojskowego oraz sądu powszechnego i prokuratora powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury, a także organów administracji rządowej i wojskowej oraz samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten wynika z odrębnych przepisów. Szeroki zakres uprawnień w działaniach operacyjno-rozpoznawczych w znacznym stopniu może wpływać na efektywność prowadzonych postępowań. Żandarmeria bierze też udział w misjach pokojowych m.in. w Iraku, Afganistanie, Libanie, Kosowie, Bośni i Hercegowinie i Demokratycznej Republice Konga.

STRUKTURA

Struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej od 1 lipca 2011 roku

MEDIA

Zatrzymanie Publikacja: 13 październik 2012 Warszawa. Żandarmeria Wojskowa zatrzymała dwóch wojskowych i cywila podejrzanych o korupcję przy dostawach dla wojska. Jak informuje Dziennik.pl, zarzut wręczenia korzyści majątkowej postawiono zatrzymanemu cywilowi, a jej przyjęcia żołnierzom. Prokuratura nie podaje jednak komórek, w których służyli wojskowi. - To jest uzasadnione dobrem śledztwa - powiedział wojskowy prokurator płk Ireneusz Szeląg.

Radary Publikacja: 22 wrzesien 2010 super expres „Trasa nr 51 przy wyjeździe z Bartoszyc w kierunku Olsztyna (woj. warmińsko-mazurskie) - to ich ulubione miejsce. Żandarmi ustawiają się na poboczu i nawet nie chowają się w krzakach. Nie muszą. Kierowcy sami wpadają w ich macki, bo nawet nie zwalniają na widok zielonego samochodu żandarmów. I nagle… niespodzianka! Wojskowy zatrzymuje auto i po chwili zdumiony kierowca dowiaduje się, że będzie musiał zapłacić mandat! Żandarm nie ma uprawnień do bezpośredniego wystawienia mandatu, ale może przekazać policji informację o wykroczeniu, na podstawie której wypisywana jest grzywna. - Przecież jasno widać, że tu nie chodzi o bezpieczeństwo, tylko o kasę - mówi zdenerwowany Rafał Dmochowski (34 l.), kierowca z Olsztyna.”

Euro 2012 „Od 1 czerwca do 5 lipca żołnierze Żandarmerii Wojskowej będą mieli takie same uprawnienia jak policjanci. Zgodnie z zarządzeniem premiera żandarmi będą mogli wylegitymować lub zatrzymać każdego, nieważne czy żołnierza, czy cywila. „

Przestępczość w wojsku Publikacja : 18 styczeń 2012 wp.pl „Spadek przestępczości w wojsku to wynik wszechstronnej profilaktyki, poprawiania sposobów zarządzania i nadzoru przez odpowiednich przełożonych oraz doskonalenia prawa i procedur kontrolnych na wszystkich szczeblach - ocenił w rozmowie z PAP rzecznik MON Jacek Sońta.”