ROLA TEMPERAMENTU W DZIAŁANIU
Badacze temperamentu różnią się przede wszystkim co do tego, jakiej ich zdaniem sfery zachowania i funkcjonowania psychicznego dotyczy pojęcie temperamentu. Ograniczając się do opinii skrajnych, na jednym krańcu mamy badaczy, którzy uważają, że pojęcie cech temperamentalnych odnosi się wyłącznie do emocji, na drugim zaś znajdują się ci, którzy hołdują przekonaniu, że temperament przejawia się we wszystkich obszarach funkcjonowania człowieka. Temperament to podstawowe, względnie stałe czasowo cechy osobowości, które manifestują się w formalnej charakterystyce zachowania. Cechy te występują już we wczesnym dzieciństwie i są wspólne dla człowieka i zwierząt. Będąc pierwotnie zdeterminowany przez wrodzone mechanizmy fizjologiczne, temperament podlega zmianom zachodzącym pod wpływem dojrzewania (i starzenia się) oraz niektórych czynników środowiskowych . Tak rozumiany temperament stanowi podstawę kształtowania się i rozwoju osobowości. Z analizy wszystkich teorii temperamentu wynika, że nie ma zgody wśród badaczy co do tego, czym jest temperament, a co za tym idzie, nie ma jednego, powszechnie akceptowanego poglądu na to, co należy mierzyć i jak. Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, kiedy uświadomimy sobie, że temperament występuje u zwierząt, u dzieci i u osób dorosłych. A zatem w zależności od tego kogo badamy, różne będą metodologiczne wymogi pomiaru temperamentu. Jednak znaleźć można kilka wspólnych cech jakimi charakteryzuje się temperament. Oto one:

1. Przez pojęcie temperamentu należy rozumieć cechy zachowania, pod względem których ludzie się różnią
2. W porównaniu z innymi zjawiskami temperament charakteryzuje się względną stałością w ciągu życia i spójnością między sytuacyjną.
3. Temperament ma podłoże biologiczne.
4. Pojęcie temperamentu odnosi się przede wszystkim do formalnej charakterystyki zachowania lub reakcji takich parametrów jak intensywność, energia, siła, szybkość, tempo, zmienność, ruchliwość itp. W niektórych koncepcjach temperamentu parametry te ograniczają się wyłącznie do sfery emocji, w innych zaś obejmują one wszelkie zachowania . Historię temperamentu rozpoczął grecki filozof i lekarz Hipokrates. Wyjaśnił on zdrowie i chorobę za pomocą sformułowanej przez siebie koncepcji soków (humorów), inny zaś lekarz grecki i następca Hipokratesa –Galen, uzupełnił tę teorię o interpretację psychologiczną. Zdaniem Wundta każdy temperament ma zalety i wady, a sztuka życia na tym polega, by korzystać ze wszystkich czterech temperamentów stosownie do napotkanej Wundt, podobnie jak sytuacji. Człowiek ma zatem nie jeden a kilka temperamentów. Wundt, podobnie jak Galen wyróżnił cztery typy temperamentu. Choleryków i melancholików charakteryzują silne emocje, sangwiników i flegmatyków zaś emocje słabe. Szybka zmiana emocji typowa jest dla sangwiników i choleryków, wolne dla melancholików i flegmatyków. Kant podkreśla, że istnieją tylko cztery proste temperamenty, odpowiednio do czterech figur sylogistycznych. Nie ma więc temperamentów złożonych (np. sangwiniczno-cholerycznego)‏. Choleryk – to osoba pobudliwa, przejawiająca tendencje do ciągłego niezadowolenia i agresji. Charakteryzuje ją silne przeżywanie emocji oraz duża energia życiowa i aktywność. Osoba taka działa impulsywnie, często powoduje się emocjami - Jest niecierpliwy, oczekuje szybkich efektów - Często najpierw działa a potem myśli - Drobne niepowodzenia działają niedeprymująco i powodują stan rozdrażnienia - Denerwuje go bezruch; - Spragniony jest nowych, często “mocnych” wrażeń - Sprawdza się “w akcji”, kiedy może wykazać się dobrym refleksem, szybkością działania i podejmowania decyzji - Uczy się poprzez działanie, w sytuacjach, które są dla niego angażujące; - Nie zwraca uwagi na szczegóły, interesują go główne wątki - Konieczność odraczania satysfakcji oraz poczucie statyczności wydarzeń powodują u niego frustrację -Trudno mu “wysiedzieć w ławce” i cierpliwie wysłuchać wykładu Znaczna część sprzedawców reprezentuje ten typ temperamentu Melancholik – to osoba o pesymistycznym, lękowym negatywnym podejściu do przyszłości, życia, samego siebie, a także codziennych spraw. Najczęściej żyje w świecie własnych emocji i przeżyć; - Ma tendencję do odrywania się od realiów dnia codziennego i buszowania po krainie fantazji i marzeń; - Mniej koncentruje się na faktach, bardziej na intuicji, odczuciach, refleksji; - Lubi stan lekkiego spleenu i zadumy; - Umiejętność filozofowania pozwala mu dostrzegać wewnętrzną strukturę złożonych zjawisk, budować modele teoretyczne; - Dobrze sprawdza się w zadaniach wymagających myślenia abstrakcyjnego, wnioskowania, umiejętności celnego puentowania sytuacji; - Uczy się poprzez skojarzenia - Duże znaczenie przywiązuje do klimatu emocjonalnego towarzyszącego przekazywanym informacjom; -Nie trafia do niego suchy przekaz faktów. Sangwinik – to osoba o najbardziej ustabilizowanym typie charakteru, o optymistycznym podejściu do życia, otwarta na relacje interpersonalne ,towarzyska, beztroska. Jest rzeczowy i racjonalny; - Swoje działanie lubi planować i realizować krok po kroku; - Opanowanie i spokój towarzyszą mu nawet w sytuacjach krytycznych; - Nie lubi ujawniać swoich emocji - uważa, że to irracjonalne, a to, co irracjonalne go nie interesuje; - Drażni go nieporządek i brak organizacji; - Lubi przewodzić i ma poczucie, że się do tego nadaje - w grupie często pretenduje do roli lidera; - W działanie grupy wprowadza strukturę, negocjuje strategie rozwiązań, przypomina o celu; - Efektywnie uczy się, gdy widzi jasną strukturę i sensowność podejmowanych działań; - Potrafi spostrzegać związki pomiędzy odległymi od siebie rodzajami wiedzy; - W konfrontacji z brakiem jasności sytuacji oraz pracą w warunkach chaosu i bałaganu odczuwa niepokój, a proces uczenia się ulega zahamowaniu Znaczna część menedżerów reprezentuje ten typ temperamentu. Flegmatyk – to osoba zrównoważona emocjonalnie o wysokim poziomie samokontroli, w relacjach interpersonalnych najczęściej nieufna i chłodna. Działa powoli, lecz systematycznie - zwykle nigdzie się mu nie spieszy; - Presja czasu i szybkie tempo wydarzeń męczą i nie pozwalają się skoncentrować; - Jest zapobiegliwy, z uwagi na to, że i tak działa powoli, stara się znajdować rozwiązania proste i optymalne, które przynoszą względnie szybki efekt; -Dobrze się sprawdza w realizacji zadań wymagających precyzji i skrupulatności - co prawda potrzebuje czasu, ale niczego nie przeoczy; - Zwykle posiada lingwistyczny typ inteligencji; - Proces uczenia się przebiega u niego wolno ale skutecznie - Ma potrzebę dogłębnego poznania problemu; - Koncentruje się na szczegółach; - Jeżeli jest popędzany i czuje presję czasu, działa i uczy się mało efektywnie OSOBOWOŚCI MIESZANE Człowiek wielokrotnie tworzy kombinację więcej niż jednej osobowości. Połączenie dwóch typów osobowości może być następujące : - w proporcji pół na pół - dominujący główny typ osobowości z małą domieszką drugiego Połączenia naturalne -sangwinik/choleryk -Melancholik/flegmatyk Połączenia uzupełniające :

• flegmatyk/sangwinik -choleryk/melancholik Połączenia przeciwstawne -sangwinik/melancholik -choleryk/flegmatyk W przypadku osobowości mieszanych występują kombinacje cech z różnych temperamentów. Osobowości mieszane istnieją wtedy, gdy człowiek posiada w podobnej ilości cechy charakterystyczne dla poszczególnych typów. Osobowości te zazwyczaj wykazują się większą elastycznością i przystosowaniem. Jednostka od urodzenia ma właściwy sobie temperament, zdeterminowany mechanizmem fizjologicznym, kształtującym się w okresie życia płodowego, na podłożu wyposażenia genetycznego. Temperament może ulec zmianom będącym wynikiem silnych bądź długotrwałych oddziaływań środowiska fizycznego i społecznego.