
Bezpieczeństwo militarne w ujęciu liberalizmu i neoliberalizmu
Bezpieczeństwo jest stanem, który daje poczucie pewności, i gwarancji jego zachowania oraz szansę na doskonalenie. Jedna z podstawowych potrzeb człowieka. Jest to sytuacja odznaczająca się brakiem ryzyka utraty czegoś co człowiek szczególnie ceni, na przykład: zdrowia, pracy, szacunku, uczuć, dóbr materialnych. Wyróżnia się m. in. bezpieczeństwo globalne regionalne, narodowe; bezpieczeństwo militarne, ekonomiczne, polityczne, publiczne, wewnętrzne, społeczne; bezpieczeństwo fizyczne, psychiczne, socjalne; bezpieczeństwo strukturalne i personalne . Bezpieczeństwo militarne jest stanem uzyskanym w rezultacie utrzymywania odpowiednio zorganizowanych i wyposażonych sił zbrojnych oraz zawartych sojuszów wojskowych, a także posiadania koncepcji strategicznej wykorzystania będących w dyspozycji sił, stosownie do zaistniałej sytuacji.
Bezpieczeństwo jest stanem, który daje poczucie pewności, i gwarancji jego zachowania oraz szansę na doskonalenie. Jedna z podstawowych potrzeb człowieka. Jest to sytuacja odznaczająca się brakiem ryzyka utraty czegoś co człowiek szczególnie ceni, na przykład: zdrowia, pracy, szacunku, uczuć, dóbr materialnych.
Wyróżnia się m. in. bezpieczeństwo globalne regionalne, narodowe; bezpieczeństwo militarne, ekonomiczne, polityczne, publiczne, wewnętrzne, społeczne; bezpieczeństwo fizyczne, psychiczne, socjalne; bezpieczeństwo strukturalne i personalne .
Bezpieczeństwo militarne jest stanem uzyskanym w rezultacie utrzymywania odpowiednio zorganizowanych i wyposażonych sił zbrojnych oraz zawartych sojuszów wojskowych, a także posiadania koncepcji strategicznej wykorzystania będących w dyspozycji sił, stosownie do zaistniałej sytuacji. Bezpieczeństwo militarne można dzielić ze względu na różne ujęcia. Autor skupi się na pojęciu bezpieczeństwa militarnego w ujęciu liberalizmu i neoliberalizmu.
Według słownika języka polskiego lieralizm ( łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) to ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność i wolny rynek. Jest to doktryna społeczno-polityczna zakładająca ograniczenie funkcji państwa w sferze gospodarki i poszerzenie zakresu wolności jednostki. Powstała na przełomie XVII i XVIII w. Liberałowie ( Przedstawicielami liberalizmu są m. in. John Lock, Adam Smith, Monteskiusz, Thomas Hobbes) uważają, że istnieją przyrodzone, odwieczne prawa człowieka, których żadna władza nie może naruszać. Najważniejszym prawem jest wolność dysponowania własnością. Własność bowiem jest uważana za gwarancję wolności. U jej podstaw leżą m.in.: indywidualizm, nadrzędność jednostki nad społeczeństwem, wolność człowieka, prawo do zdobywania własności, swoboda działalności gospodarczej, ograniczenie roli państwa, prawa natury jako normy regulujące życie wszystkich ludzi, podział władz ze ścisłym wyodrębnieniem jej kompetencji, tj. stosowanie praw, rządzenie i wykonywanie sprawiedliwości. Liberałowie dążą w stosunkach między narodami zawsze do zastąpienia siły prawem, systemem porozumień i organizacji międzynarodowych. Poza hegemonią i równowagą sił istnieje trzeci model układania stosunków tzn. w oparciu o uniwersalne prawo, o instytucje ponadnarodowe, które pozwalają na przezwyciężanie stanu anarchii oraz ufną współpracę państw i narodów. Wiara w idee demokracji, która budując poczucie wzajemnego zaufania, dzięki przejrzystości jej mechanizmów - przynosi też poczucie bezpieczeństwa. Nie chodzi tutaj koniecznie o rzeczywistą wojnę, ale stan, w którym wojna pozostaje w centrum uwagi – jej przygotowanie, kalkulacje bilansu sił, skłaniające do agresywnych zachowań lub moderujące konflikt. Liberalna wrogość do wojny jest równoznaczna z wrogością do autorytaryzmu (wg liberałów powodem wszelkich konfliktów jest władza autorytarna). Społeczeństwa nie są z reguły zainteresowane wojną, ponieważ właśnie to społeczeństwo ponosi największą cenę za prowadzenie wojny. Za sprawą jej przygotowań i prowadzenia obniża się poziom życia społecznego i ograniczane są prawa. Realistycznej metaforze “dżungli”, gdzie trwa wojna wszystkich ze wszystkimi, liberalizm przeciwstawia właśnie wizję “pięknego ogrodu„ - możliwe jest w niej zarówno pokojowe, harmonijne współżycie, jak i przemoc stosowana na ograniczoną skalę i jedynie w celach porządkowych. Przemocy tej można jednak zapobiec, preferowane są wówczas rozwiązania pokojowe, dyplomatyczne i kooperatywne. Narodowe samookreślenie w ramach instytucjonalnych demokracji daje gwarancje pokoju. Recepta liberałów na pokój (oprócz samookreślenia) jest demokracja oraz współpraca międzynarodowa, oparta na powszechnie obowiązującym prawie. Ważnym wymiarem świata pokoju w tej koncepcji jest międzynarodowa integracja, którą zapewnia handel, wizja liberalna stosunków międzynarodowych– jest harmonijna.
Bezpieczeństwo militarne podmiotów międzynarodowych oparto o państwa demokratyczne które ze względu na obywatelski charakter dążą do pokojowego współistnienia w przeciwieństwie do systemów autorytarnych oraz totalitarnych. Głównym założeniem koncepcji jest państwo demokratyczne jako podstawowa jednostka stosunków międzynarodowych, która kształtuje bezpieczeństwo międzynarodowe. Istotą państwa jest dbanie o rozwój gospodarczy, kształotwanie postaw obywatelskich. Państwo ma zapewniać funkcję nocnego stróża (zapewniając m.in. Potrzeby bezpieczeństwa obywateli). Demokracje nie walczą ze sobą. Bezpieczeństwo powinno opierać się nie na wyścigu zbrojeń a na kształtowanie wspólnych stanowisk (Bezpieczeństwo kooperatywne) w ramach organizacji międzynarodowych. Idea organizacji ponadnarodowych o szerokim uczestnictwie. Odejście od sojuszy polityczno-militarnych (takich jak NATO) na rzecz sojuszy politycznych o dużej liczbie członków. Zasadnicze cechy i funkcje instytucji międzynarodowych ułatwiających zachowanie bezpieczeństwa to przede wszystkim usprawnienie procesu przepływu informacji między podmiotami, zwiększenie zdolności rządów do monitorowania wywiązywania się innych z umów, umocnienie przekonania o solidarności i trwałości zawiązanych sojuszy, porozumień czy umów, rezygnacja z nadmiernej rozbudowy środków militarnych na rzecz działań pozamilitarnych (cywilnych) politycznych (współpraca międzynarodowa w organizacjach) oraz gospodarczych (sankcje, umowy handlowe). Wśród państw realizujących politykę neoliberalizmu (przedstawicielami są F. A. von Hayek, R. Nozick, M. Friedman) dostrzegalne jest ograniczanie potencjału środków militarnych (redukcja zbrojeń, zmniejszanie sił zbrojnych, ograniczanie wydatków na obronność). Zastępują je pozamilitarne formy oddziaływania politycznego. W koncepcji neoliberalnej środki militarne mają zapewnić porządek międzynarodowy zamiast realizować interesy państwa lub grupy państw poprzez tworzenie wielonarodowych formacji o charakterze pokojowym, których zadaniem jest wygaszanie konfliktów o charakterze zbrojnym. Bezpieczeństwo jako wspólne dobro wszystkich podmiotów międzynarodowych, które poprzez współpracę pozwala na rozwój gospodarczy, naukowy, społeczny i kulturowy. W koncepcji neoliberalnej środki militarne mają zapewnić porządek międzynarodowy zamiast realizować interesy państwa lub grupy państw poprzez tworzenie wielonarodowych formacji o charakterze pokojowym, których zadaniem jest wygaszanie konfliktów o charakterze zbrojnym.
Zaletami koncepcji liberalnej jest:
Odejście od Wyścigu zbrojeń i siłowego realizowania interesów
Idea harmonijnego rozwoju społeczno-gospodarczego
Współodpowiedzialne budowanie środowiska bezpieczeństwa międzynarodowego.
Wadami koncepcji liberalnej jest:
Osłabianie siły militarnej państwa na rzecz środków cywilnych
Narzucanie zachodniego porządku na całym świecie
Ograniczone możliwości oddziaływania na państwa niedemokratyczne.





