Chciałabym rozważyć kwestię problemów życia społecznego w Polsce i dokonać ich oceny. Czy są to problemy stanowiące obawy i stanowią zagrożenie dla państwa, czy są wyłącznie konsekwencją uprzedzeń, braku zainteresowania a może lenistwa? Na początek należałoby zdefiniować czym są problemy życia społecznego i w jaki sposób się przejawiają. Tak więc, o występowaniu problemu w pewnym obszarze życia społecznego możemy mówić wtedy, gdy rzeczywistość społeczna odbiega od stanu uznawanego przez społeczeństwo za normalny i porządany. Prościej mówiąc, problem społeczny jest nie korzystnym dla społeczności zjawiskiem, które ocenia się jako niebezpieczne i konieczne do wyeliminowania. Zgodnie z taką definicją za elementy problemów życia społecznego możemy uznać m.in. : zjawisko wykluczenia społecznego oraz ich następstwa, a także bezrobocie. Zacznijmy od pierwszego zjawiska, któremu poświęcę najwięcej uwagi. Wykluczenie społeczne zwykle jest rozumiane jako niepodejmowanie zwyczajowej i społecznie akceptowanej drogi życiowej lub odchodzenie od takiego sposobu życia, przyczyniające się do braku możliwości pełnego uczestniczenia w życiu społecznym. Wykluczenie przejawia się również w ograniczeniu a nawet braku możliwości uczestnictwa w życiu społecznym, politycznym, kulturalnym (np. z powodu niewystarczających środków finansowych) czy też uniemożliwia realizację podstawowych praw obywatelskich jak np. dostęp do edukacji. Zjawisko wykluczenia społecznego najczęściej dotyczy osób, rodzin lub grup ludności, które funkcjonują w warunkach niekorzystnych pod względem materialnym (bezdomni, ubodzy, żebracy), zostały objęte niekorzystnym procesem społecznym będącym wynikiem zmian rozwojowych (przekształcenia w gospodarce, upadku branży, kryzysu), nie dysponują umiejętnościami umożliwiającymi im efektywne funkcjonowanie w społeczeństwie np. odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi (osoby słabo wykształcone), nie posiadają dostępu do instytucji i organizacji umożliwiających rozwój kwalifikacji, doświadczyły dyskryminacji o charakterze kulturowym lub stereotypowym a nawet takie, które są osobami głęboko niepełnosprawnymi, uzależnionymi od alkoholu, narkotyków czy też długotrwale chorymi albo stanowią lub stanowiły obiekt niekorzystnych działań (np. przemocy) ze strony innych osób. Jednak trzeba pamiętać o podstawowym źródle wykluczenia społecznego jakim jest ubóstwo. Czynnikami przyczyniającymi się do bycia wykluczonym są również pochodzenie, poziom wykształcenia, bezrobocie, miejsce zamieszkania i statusu społecznego członków rodziny. Do uwarunkowań osobistych wpływających na takie zjawisko można zaliczyć : upośledzenie, długotrwałą chorobę, kalectwo, podeszły wiek, odmienne zachowanie, niedostosowanie do dominujących wzorów, inną kulturę, pochodzenie czy kryminalną przeszłość. Tego typu cechy powodują, że jednostki często pozostają na marginesie społecznym. Następstwem wykluczenia społecznego jest psychika takich osób narażona na schorzenia (np. depresję, załamania nerwowe, apatię) ale również może przyczynić się do rozwoju zachowań patologicznych: alkoholizmu, narkomanii, używania przemocy, przestępczości. Jakby to było niewystarczające występują również negatywne skutki prawne spowodowane tym zjawiskiem jakim są problemy z realizacją swoich praw obywatelskich i brak ubezpieczenia co oznacza dla obywatela brak możliwości skorzystania z podstawowych świadczeń. Pomoc osobom wykluczonym należy do zadań polityki społecznej państwa. Bardzo często instytucje, samorządy itp. Stają przed trudnym dylematem – czy pomoc wykluczonym powinno się zawęzić do zapewnienia im wsparcia materialnego, czy należałoby raczej podejmować inicjatywy służące aktywizacji. Obecny model polityki społecznej w Polsce stawia na instrumenty aktywizujące, które mają na celu pomóc jednostkom wyjść ze stanu wykluczenia społecznego. Działania polityki społecznej na rzecz wykluczonych zakładają, że powinny się skupić na przekształceniu życia osoby wykluczonej, a nie zagwarantowaniu jej dostępu do dóbr materialnych. Kolejnym problemem występującym w Polsce jest bezrobocie, czyli stan bezczynności zawodowej osoby będącej w sile wieku, zdolnej oraz gotowej podjąć pracę, jednak mimo chęci i aktywności niemogącej jej znaleźć. Najczęstszymi powodami występowania bezrobocia są przemiany gospodarcze oraz związane z nim ograniczenia produkcji, a także ograniczenie produkcji spowodowane spadkiem popytu w czasach kryzysu. Skomplikowane procedury fiskalne obciążające pracowników, brak odpowiednich kwalifikacji , likwidacja lub przeniesienie zakładu pracy, ciągłe wprowadzanie nowych technologii wykluczające pracę osobową oraz brak chęci i umiejętności znalezienia pracy wśród osób bezrobotnych to kolejne przyczyny niekorzystnych sytuacji życia społecznego. Bezrobocie jest jednym z najpoważniejszych problemów społeczno-ekonomicznych w Polsce. Zjawisko bardzo negatywnie wpływa na psychikę i poziom życia osób nim dotkniętych. Szczególnie gdy przeradza się w długotrwałe, osoby które przez dłuższy czas pozostają w tym stanie tracą także motywację, aktywność i chęć poszukiwania pracy, zaczynają żyć w przekonaniu, że nie mają wpływu na własne życie. Zwalczanie bezrobocia wymaga od państwa podjęcia rozbudowanych działań, bowiem przedsiębiorcy i rynek nie są w stanie samodzielnie rozwiązać tego problemu. Metody walki z bezrobociem i przeciwdziałania mu można podzielić na metody aktywne i metody pasywne. Pierwsze z nich to działania na rzecz utrzymania istniejących miejsc pracy oraz wzrostu zatrudnienia poprzez tworzenie nowych stanowisk, prowadzenie szkoleń dla osób bezrobotnych oraz ulepszanie systemu doradztwa zawodowego i pośrednictwa pracy. Z kolei drugie – pasywne mają na celu wprowadzenie podziału istniejących stanowisk pracy, obniżenie wieku emerytalnego, dzielenie czasu pracy, wydłużenie trwania obowiązku szkolnego oraz udzielanie zasiłków i świadczeń socjalnych. Środki aktywne uznawane są za trudniejsze w stosowaniu, aczkolwiek bardziej skuteczne, zaś pasywne mają pomóc bezrobotnym w radzeniu sobie z trudną sytuacją materialną i motywować ich do aktywnego poszukiwania pracy. Kolejnymi utrudnieniami obywateli polskich są problemy mieszkaniowe gdyż mimo, że mają stałą prace, na rynku nieruchomości są wysokie ceny oraz trudno uzyskać korzystny kredyt. Jednak do rozwiązania tego problemu konieczne jest opracowanie całościowej polityki mieszkaniowej angażującej m.in. instytucje finansowe i władze samorządowe. Udostępnianie przez władze gmin terenów będących własności komunalną pod inwestycje mieszkaniowe dałoby szansę na zmniejszenie kosztów budowy, a tym samym obniżenie ceny mieszkań. Problemem społecznym występującym w Polsce jest także kryzys rodziny i trudna sytuacja materialna wielu rodzin. Obecnie głównymi instrumentami pomocy są w tym względzie świadczenia pieniężne, urlopy i zasiłki macierzyńskie, ulgi podatkowe oraz usługi społecznie jak prowadzenie żłobków itd. Jednak te instrumenty tylko w niewielkim stopniu pomagają sytuacji rodzin i przeciwdziałają kryzysowi rodzin. Brakuje bowiem aktywnych działań zachęcających do zakładania rodzin. Następnym problemem jest również złe funkcjonowanie systemu opieki zdrowotnej. Polski system opiera się na powszechnym i obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym, które ma gwarantować uzyskanie wszelkich świadczeń zdrowotnych. Jednak w rzeczywistości Polacy spotykają się z ogromnymi trudnościami zarówno w dostępie do świadczeń jak i w możności ich uzyskania. Państwo nie znalazło jak na razie skutecznych działań by to zmienić jednak na razie inicjatywy z zakresu edukacji zdrowotnej, które realnie wpływają na podwyższenie poziomu bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli.