Włocławek (łac. Vladislavia, niem. Leslau ) – miasto powiatowe w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą, przy ujściu Zgłowiączki, powiat grodzki, siedziba powiatu włocławskiego. Jedno z głównych miast województwa (3. pod względem wielkości), historyczna stolica Kujaw. Miasto jest siedzibą biskupstwa włocławskiego. Włocławek uzupełnia stolice województwa w pełnieniu usług administracyjnych, edukacyjnych, kulturalnych, gospodarczych, turystycznych i rozrywkowych.

Obrona Włocławka przed Bolszewikami

Dla mieszkańców miasta ten dzień zapowiadał się jak każdy inny. Nikt nie spodziewał się, że 16 sierpnia stanie się jednym z najtragiczniejszych dni w dziejach Włocławka. Już dnia 14 sierpnia doszło do pierwszych scysji między bolszewikami i polskimi obrońcami przedmościa jednak do ostatecznego ataku doszło dwa dni później, tuż przed południem. Bolszewicy od dłuższego czasu szukali słabych punktów umocnień i tak po krótkotrwałych walkach przełamali linię obrony w jej najsłabszym punkcie (zachodni odcinek). W ten sposób już około godziny 12:00 opanowali prawobrzeżny wylot mostu. Wojska na lewym brzegu Wisły widząc uciekających polskich żołnierzy przez most oraz podążających za nimi żołnierzy rosyjskich sami także rozpoczęli nieplanowany i bezładny odwrót. Wieść o tym, że bolszewicy opanowali most rozprzestrzeniła się bardzo szybko co wywołało wielką panikę. Zapanował wszechogarniający chaos. Mieszkańcy przerażeni, nieraz niekompletnie ubrani, uciekali, albo chowali się do piwnic. Zamęt, strach i bezradność wśród ludzi musiał też pogłębić widok uciekających żołnierzy - ochotników, którzy uciekali zamiast bronić miasta. Taki obrót sytuacji sprawił, że niemal wszyscy uwierzyli w to, że Rosjanie zdobyli most i są już w mieście. Zamęt i panika zapanowała wszędzie co spowodowało ucieczkę z miejscowego więzienia większości więźniów. W takiej niesprzyjającej chwili dowodzącym obroną miasta udało się zebrać kilka małych grup żołnierzy. Po zorganizowaniu chaotycznej, ale i skutecznej oraz wystarczającej obrony, rozpoczęto gwałtowny ostrzał (m.in. z okna pałacu biskupiego). Oddział bolszewickiego wojska, który wtedy zaatakował most był, na szczęście dla Włocławka, nieliczny i musiał się wycofać pod polskim ostrzałem. Można teraz się zastanowić jakie przyczyny spowodowaly taki zamęt na ulicach Włocławka? Przecież już wcześniej było niemal pewne, że atak nastąpi 14 sierpnia lub można było przyjąć, że nazajutrz czyli 15 sierpnia. Jednak mimo to mieszkańcy nie byli przygotowani na to psychicznie, a głównym czynnikiem, który doprowadził do takiego stanu był nie wiedza. Otóż nikt nie poinformował o tym i tak atak bolszewików był zaskoczeniem dla wszystkich. Jak już wcześniej wspomniano, oddział bolszewickiego wojska był za mały więc po ich wycofaniu opanowano sytuacje w mieście i przygotowano się do obrony miasta. Tak oto w ten sposób dzięki trzeźwości umysłu dowódców wojskowych m.in. pułkownika Wojciecha Józefa Gromczyńskiego, udało się zebrać żołnierzy, umocnić wylot mostu, wykopać rowy strzeleckie wzdłuż brzegu Wisły na ulicy Bulwarnej oraz utworzyć sprawne zaplecze medyczno - zaopatrzeniowe (odważniejsi przedstawiciele ludności cywilnej, m.in. wiele kobiet, a także i młodzieży, podjęli się prac pomocniczych). Gwałtowny szturm wojsk bolszewickich nastąpił po zapadnięciu zmroku, po wcześniejszym bardzo silnym bombardowaniu miasta. Wówczas bolszewicy próbowali zdobyć most, rzucając nań znaczną liczbę wojska. Obrońcy zmuszeni zostali do ostatecznego zniszczenia mostu. Podpalenia dokonał wraz z garstką żołnierzy, po bohaterskiej akcji, podoficer Wacław Cichocki. Było to zadanie bardzo trudne, gdyż z braku aparatu do detonacji ładunku musiano pod ostrzałem wroga podpalić, wcześniej przetransportowane na most, beczki ze smołą i benzyną. Rosjanie zmuszeni zostali do zrezygnowania ze zdobycia mostu, ale za to w znacznym stopniu wzmogli bombardowanie miasta. Kanonada trwała do około godziny 23.00 i była bardzo tragiczna w skutkach, gdyż to właśnie w ten wieczór, oprócz zniszczenia mostu, całkowicie spłonął pałac biskupi, ucierpiała katedra i wiele innych budowli. Po około trzechgodzinach przerwy, czyli około 2:00 bolszewicy ponownie rozpoczęli bombardowanie, po którym zapanował względny spokój aż do wieczora 17 sierpnia. W trakcie tego ostrzału z karabinów i dział na miasto spadały bardzo duże ilości pocisków wyrządzając kolejne szkody. Mimo trudnyh chwil obrona Włocławka stała się dużo sprawniejsza i przybyło wsparcie “Kaniów”, ale przeciwnik nie tracił tego czasu. Rankiem 17 sierpnia podjęto decyzję o budowie pontonów i tratew w celu przepłynięciu rzeki ( o czym włocławianie dowiedzieli się dopiero później) Polacy byli przekonani o swojej przewadze więc przystąpiono do akcji zaczepnych. Niektóre z nich były wręcz brawurowe np. 19 sierpnia w biały dzień dwóch śmiałków ubranych w ubrania cywilne, przepłynęło Wisłę. Zaczepili jednego z kozaków jeszcze podczas płynięcia, apotem szybko i sprawnie zabili go po czym wrócili z powrotem. Wróg niespodziewał się takiego zwrotu akcji. 19 sierpnia ostrzał ze strony bolszewików znacznie osłabł i odnotowano tylko próby ostrzelania mostu kolejowego na rzece Zgłowiączce i pociągu pancernego “Kaniów”. Obrońcy Włocławka nie wiedzieli, że dowodzący wrogiego wojska Gaj - Chan otrzymał już dzień wcześniej wymarsz w kierunku Płocka, dlatego nadal obawiali się, że wieczorem nastąpi kolejny niszczący atak. Jednak gdy to nie nastąpiło, dwudziestu ochotników przepłynęło Wisłę na zwiady. Okazało się, że przypuszczenia o wycofaniu się Rosjan były słuszne i tak bezwłocznie dokonano przeprawy wojska i rozpoczęto pościg za wrogiem. Wojna polsko-bolszewicka (zapisała się na kartach historii w okresie między 1919 a 1921 rokiem), w jej skład wchodził szereg potyczek, bitew i walk prowadzonych przez państwo polskie i wymierzonych w Związek Radziecki; a jej celem miało być ustalenie kształt granicy wschodniej oraz zachowanie świeżo odzyskanej suwerenności politycznej i terytorialnej.