1. Nauczyciel wobec przemocy w szkole.

2. ADHD jako wyzwanie dydaktyczno-wychowawcze dla nauczyciela.

3. Zespół Aspergera jako wyzwanie dydaktyczno-wychowawcze.

4. Nauczyciel we współpracy z uczniem wybitnie zdolnym.

5. Nauczyciel wobec przemocy w szkole.

    Dręczenie dzieci staje się coraz popularniejsze w naszych szkołach.  Zjawisko to pokazuje coraz częstsze przypadki mobbingu młodzieży. Problem dostrzegamy z różnych perspektyw. Najczęściej jest to ofiara oraz  przypadkowi bierni obserwatorzy. Niekiedy wydaje nam się, że tak naprawdę nie dzieje się żadna krzywda, jednakże dokuczanie i prześladowania ma różny wpływ na psychikę dziecka. 
   Przemoc jest wykorzystaniem swojej przewagi nad drugim człowiekiem. Mamy z nią do czynienia, gdy osoba słabsza poddana jest przez dłuższy czas negatywnym działaniom osób silniejszych. Zazwyczaj przemocą możemy nazwać również agresywne zachowanie i nierównowaga sił. Kolejną definicją przemocy według WHO jest „użycie z rozmysłem siły lub grożenie nią, przeciw sobie, innej osobie,
   

grupie lub społeczności, co prowadzi do zranienia, śmierci, lub szkody psychicznej, a także do zaburzeń rozwojowych i upośledzenia społecznego”[1]. W szkolnym środowisku agresja występuje w wielorakich relacjach. Przykładem mogą być: przemoce wobec uczniów, nauczycieli i odwrotnie, straszenie, używanie wulgaryzmów i inne. Z tymi problemami muszą radzić sobie nauczyciele, pedagodzy, wychowawcy. Pomoc dziecku polega przede wszystkim na stworzeniu bezpieczeństwa, czyli zaprzestaniu aktów złości, przemocy. Czasem zwykła rozmowa nie wystarcza. Dziecko może współpracować z opiekunem, mówić mu o konkretnych sytuacjach, wskazać sprawców, ale również ze strachu może milczeć, stać z boku. Wystraszoną młodzieżą wtedy musi zająć się dorosły i zrobić tak, aby sytuacja została wyjaśniona. Informacje dotyczące sprawy na bieżąco powinny być dostarczane ofierze.

1.Przemoc i agresja w szkołach w Europie – sposoby przeciwdziałania, Polskie Biuro Eurydyce, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2007.

Wiele badań wykazało, że poziom agresji wzrósł i stanowi poważny problem. W szkole agresja stosowana jest, gdyż: szkoły są słabo strzeżone, często otwarte są dla ludzi obcych, nauczyciele są lekkomyślni, jest przyzwolenie na agresję, brak jest strategii dotyczącej rozwiązywaniu problemów, zachowania są utajnione, nieujawnione, system sankcji jest pobłażliwy.[2] Pedagog może wesprzeć dziecko na kilka sposobów. Jedną z metod może być okazywanie zainteresowania uczniowi. Pokazywać mu, że jest rozumiany i zawsze może go wysłuchać. To pomaga mu zrzucić negatywne napięcie. Dydaktyk powinien również dodawać odwagi, uczyć reagować w sytuacjach znęcania się i uczyć jak reagować na prowokację ze strony osoby napastującej[3]. Zasady te tyczą się również do sprawcy czynów. Zrozumieć muszą te osoby, że przemoc tolerowana nie będzie pod żadnym pozorem. Każdy nauczyciel ma obowiązek reagować w takiej sytuacji. Głównymi regułami dotyczącymi postępowania ze sprawcami są: ►wszelkie typy rozmów- ich celem jest doprowadzenie do zaprzestania późniejszej przemocy i agresji. Rozmowa powinna kończyć się podpisaniem umowy między obojgiem dotyczącej skończeniu prześladowania. Umowa ma być skonstruowana precyzyjnie, ma zawierać szczegółowe informacje dotyczące również konsekwencji jej nie dotrzymania.

________________________________________________________________________________2.Oficjalna strona internetowa: http://www.instytutraabe.pl/art/105/skuteczna_interwencja_wobec_agresji_i_przemocy_w_szkole.html#.VJLe53uWeJc (dostęp 2011r.) 3.Oficjalna strona internetowa: http://www.przemocwszkole.org.pl/jak_pomoc_ofierze.php?zm=m4_5

►indywidualna odpowiedzialność- sprawca ponosi odpowiedzialność za swoje czyny. ►hierarchia rozmów- początkowe rozmowy prowadzi wychowawca, jeśli sytuacja nie poprawia się do rozmów wkraczają pedagodzy, dyrektor, a także rodzice. ►monitorowanie zachowań ucznia- obserwacja zachowań ucznia i zwracanie na unie uwagi, by zapobiec wcześniej próby manipulacji. ►nagradzanie i karanie ►hierarchia konsekwencji- informacja co ucznia czeka, gdy jego zachowanie znów będzie negatywne.[4]

Nauczyciel powinien dokładnie diagnozować przyczyny powstawania problemów i dostosować różne metody rozwiązywania konfliktu. Nauczyciel powinien również pomóc rozwiązać osobiste problemy ucznia poprzez spotkania z psychologiem, znalezienie grupy edukacyjnej.

  Przemoc wśród rówieśników stała się poważnym problemem, do którego trzeba podejść ze szczególnym zaangażowaniem. Podstawową zasadą w szkołach jest stworzenie uczniom bezpieczeństwa i informowanie o podstawowych zasadach szacunku. Każdy uczeń zapewniony powinien być o stałej opiece i wsparciu w trudnej sytuacji. 
  Do pracy z uczniem z objawami ADHD potrzebne jest upewnienie się czy tak naprawdę mamy z tym do czynienia.  Jako nauczyciele możemy stawiać diagnozy.

4.Oficjalna strona internetowa: http://www.przemocwszkole.org.pl/jak_pomoc_sprawcy.php?zm=m4_6

2. ADHD jako wyzwanie dydaktyczno-wychowawcze dla nauczyciela.

   Wychowanie dziecka nadpobudliwego jest ciężka i skomplikowaną pracą w ciągu całego życia. Wymaga ona ciągłych terapii, rehabilitacji, treningów indywidualnych, a także grupowych. Podstawową pracą z chorym dzieckiem jest wiedza na temat choroby oraz spokojna i życzliwa praca z rodzicem, bądź prawnym opiekunem.[5]

   Aby zacząć pracę z dzieckiem nadpobudliwym musimy zapoznać się z tym czym naprawdę jest ADHD. Według definicji Tomasza Wolańczyka ADHD jest zaburzeniem psychicznym prowadzącym do upośledzenia funkcjonowania, zwiększa ryzyko występowania innych zaburzeń psychicznych[6]. W działalności z uczniem chorym jest potrzebna przede wszystkim cierpliwość. W dydaktyce schorzenia nauczyciel powinien odróżniać zachowanie złe i niegrzeczne od nadpobudliwości. Każdy edukator ma na celu początkowo ustalić zasady i regulamin klasowy. Dziecku z ADHD trzeba stworzyć odpowiednie miejsce pracy. Jego miejsce nie powinno znajdować się koło okna, gdyż będzie skupiał się na tym co dzieje się poza miejscem nauki. Do osoby z tym schorzeniem należy mówić dokładnie, powoli oraz dawać jasne komunikaty. Istotne znaczenie w pracy z uczniem ma „żelazna zasada”- to co nauczyciel musi zrobić przed wyjściem ucznia z klasy: zapisanie przez ucznia notatek z lekcji, zapisanie przez ucznia zadania domowego, jeśli jednak zadania domowego nie ma należy zapisań „nic do zrobienia”, informacje o potrzebnych przyborach, wyjazdach, wycieczkach, informacja dotycząca sprawdzianu, kartkówki.

5.H. Nartowska, Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo, PZWS, Warszaw, 1972,. s. 25. 6.Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko, co chcielibyście wiedzieć. T. Wolańczyk, A. Kołakowski, M. Skotnicka, Lublin 1999 r.

Podsumowując najważniejsze zasady pracy z uczniem z ADHD to: posadzenie ucznia blisko wykładowcy wydawanie jasnych poleceń konsekwencja brak dyskusji z dzieckiem dawanie jednego polecenia naraz dostosowanie tempa pracy do nauki.[7]

3.Zespół Aspergera jako wyzwanie dydaktyczno-wychowawcze.

 Zespół Aspergera to łagodniejszy przypadek autyzmu. Dotyczy  zaburzeń funkcjonalnych. Głównymi objawami choroby są nieprawidłowości dotyczące relacji społecznych oraz zachowania określane jako dziwne i niezrozumiałe. Osoby z zespołem Aspergera mają dobrze rozwiniętą mowę czynną i nie wykazują jakichkolwiek opóźnień w rozwoju poznawczym. Zaburzenie pojawia się zazwyczaj po trzecim roku życia. Występuje częściej u chłopców niż u kobiet . Przyczyną jest uszkodzenie mózgu. Głównymi symptomami są:

-zaburzenia mowy i języka, -zaburzenia interakcji społecznej, -zawężone zainteresowania, -zachowania powtarzalne, -trudność w komunikacji niewerbalnej, -niezdarność ruchowa.[8]

7.Turbiarz I., Metody nauczania dzieci z zespołem ADHD, www. Remedium-psychologia.pl 8.Dewey M. (2005). „Życie z zespołem Aspergera” Nauczyciele pracujący z takimi osobami powinni ustalić wspólny plan działania. Celem powinno być usprawnienie komunikacji oraz dostarczenie wzorców postępowania akceptowanego społecznie. W pracy z dzieckiem należy z ZA nauczyciel powinien zwrócić uwagę na : -realizację zalecenia zawartego w uwagach dotyczących pracy z uczniem, działanie terapeutyczne, mówienie do dziecka prostymi zdaniami, przygotowanie klasy do pracy z uczniem z ZA, ograniczenie bodźców (siedzieć z dala od okna), wspieranie dziecka podczas organizacji pracy, danie więcej czasu na napisanie prac lub odpowiedzi ustne[9]

4.Nauczyciel we współpracy z uczniem wybitnie zdolnym.

O uczniu zdolnym mówimy, gdy posiada zdolność specjalną w jakiejś dziedzinie. Aby określić ucznia zdolnego należy zwracać uwagę na: zdolność szybkiego uczenia się, oryginalność w myśleniu, zainteresowania poznawcze, wrażliwość na problemy, częste włączanie się w dyskusje, przeżywanie satysfakcji z rozwiązywania problemów.

9.Maciarz A., Bidasiewicz M. (2000) „Dziecko autystyczne z zespołem Aspergera”

Wysoka inteligencja może zaznaczać się w różnych dziedzinach: artystycznej, sportowej, „akademickiej”, technicznej, społecznej. O efektach działalności decyduje również osobowość, zaangażowanie i aktywność jednostki. Uczeń zdolny z reguły wyróżnia się szybkim opanowaniem materiału, wytrwałej nauce, bogatszym słownictwem, są zdolni do efektywnej pracy, szybko uczą się na pamięć, a także mają różne zainteresowania.[10]
Rozpoczynając pracę z osobą zdolną należy rozeznać potrzeby i uzgodnić plan działania z uczniem. W zakresie dydaktycznym należy wprowadzić metody badawcze i problemowe po uwzględnieniu indywidualnych umiejętności. Należy także układać zadania tak, by miały optymalny zakres trudności. Jednymi z najpopularniejszych form pracy z uczniem zdolnych  są: różnicowanie stopnia trudności zadań, prace indywidualne i grypowe, stopniowe zwiększanie wymagań, organizacja olimpiad i konkursów. Do metod zaś należą: metody problemowe, kształtujące, rozwijania zainteresowań, prezentowania własnych poglądów, aktywizujące, kształcące umiejętność argumentacji, stosowania zdobytej wiedzy w praktyce[11].

System edukacji coraz częściej pozwala rozwijać się uczniom i poszerza chętnie horyzonty. Nauczyciel ma na celu wzbogacać program i udostępniać wszelkie materiały do nauki.

10.K. Bieluga, Uzdolnienia twórcze i ich rozpoznawanie, „Życie Szkoły” 2001, nr3 11.J. Zborowski, Rozwijanie aktywności twórczej dzieci, Warszawa 1986 Bibliografia:

1.Przemoc i agresja w szkołach w Europie – sposoby przeciwdziałania, Polskie Biuro Eurydyce, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2007. 2.Oficjalna strona internetowa: http://www.instytutraabe.pl/art/105/skuteczna_interwencja_wobec_agresji_i_przemocy_w_szkole.html#.VJLe53uWeJc (dostęp 2011r.) 3.Oficjalna strona internetowa: http://www.przemocwszkole.org.pl/jak_pomoc_ofierze.php?zm=m4_5 4.Oficjalna strona internetowa: http://www.przemocwszkole.org.pl/jak_pomoc_sprawcy.php?zm=m4_6 5.H. Nartowska, Dzieci nadpobudliwe psychoruchowo, PZWS, Warszaw, 1972,. s. 25. 6.Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko, co chcielibyście wiedzieć. T. Wolańczyk, A. Kołakowski, M. Skotnicka, Lublin 1999 r. 7.Turbiarz I., Metody nauczania dzieci z zespołem ADHD, www. Remedium-psychologia.pl 8.Dewey M. (2005). „Życie z zespołem Aspergera” 9.Maciarz A., Bidasiewicz M. (2000) „Dziecko autystyczne z zespołem Aspergera” 10.K. Bieluga, Uzdolnienia twórcze i ich rozpoznawanie, „Życie Szkoły” 2001, nr3 11.J. Zborowski, Rozwijanie aktywności twórczej dzieci, Warszawa 1986