Przykładowe rozpoczęcia tematów wypracowań wskazujących na formę rozprawki

Uzasadnij, że…

Udowodnij, iż…

Czy słuszne jest powiedzenie…

Czy można zgodzić się z opinią, że…

Czy prawdą jest, że…

Wyróżniamy dwa rodzaje rozprawki:

dedukcyjną – czyli taką, w której na wstępie formułujemy tezę, co do słuszności której jesteśmy przekonani. W rozwinięciu przedstawiamy nasze argumenty, a w zakończeniu przytaczamy udowodnioną już tezę.
indukcyjną – czyli taką, w której na wstępie stawiamy hipotezę (twierdzenie nie w pełni uzasadnione, wymagające sprawdzenia). W rozwinięciu staramy się podawać takie argumenty, które będą w stanie naszą hipotezę zamienić w tezę. Tezę tę można zamieścić w zakończeniu jako wniosek z naszych rozważań, odpowiedź na pytanie itp.

Teza

Teza – stwierdzenie, co do którego mamy pewność jego słuszności.

Tezą może być np. „Czytanie rozwija wyobraźnię”, „Matematyka pomaga w nauce logicznego myślenia”.

Hipoteza

Hipoteza – stwierdzenie, co do którego nie mamy pewności, czy jest słuszne, i zamierzamy je udowodnić.

Hipotezą może być np. „Nieograniczony dostęp dzieci do komputera może skutkować brakiem trwałych i rozwiniętych relacji międzyludzkich”.

Sposób argumentowania zależy od decyzji piszącego, ale też w dużej mierze od rodzaju rozprawki. Jeśli rozprawka zaczyna się od tezy, należy tezę poprzeć argumentami. Jeśli początkiem rozprawki jest hipoteza, mamy do wyboru już trzy sposoby pisania:

roboczo zakładamy, że hipoteza jest prawdziwa, i argumentujemy tak, by to udowodnić,
roboczo zakładamy, że hipoteza jest nieprawdziwa, i argumentujemy tak, by to udowodnić,
nie jesteśmy pewni i przytaczamy argumenty zarówno „za”, jak i „przeciw”; na końcu oceniamy je i stawiamy taką tezę, za którą przemawiają ważniejsze i bardziej przekonujące argumenty.

Przykładowe zwroty wprowadzające tezę/hipotezę

Nawiązując do tematu…

Moja odpowiedź na pytanie zawarte w temacie jest następująca…

Temat zakłada, że…

Temat sugeruje wiele możliwości, jednak…

Odpowiedź nie wydaje się być prosta, dlatego stawiam hipotezę…

(ze względów stylistycznych dobrze jest nie zaczynać wypracowania bezpośrednio takimi zwrotami, lecz napisać ogólny wstęp nawiązujący do tematu, zawrzeć w nim jakąś refleksję itp.)

Przykładowe zwroty wprowadzające kolejne argumenty

Kolejną sprawą, którą chcę poruszyć…

Nie wolno też pominąć…

Trzeba także pamiętać o…

Warto również zauważyć, że…

Należy zaznaczyć, iż…

Pragnę też zwrócić uwagę na…

Nie przemawia do mnie argument, że…

A oto inne spojrzenie na…

Należy też rozważyć racje przeciwne…

Przeciwnicy wysuwają swoje kontrargumenty…

Przykładowe zwroty sygnalizujące twoje zdanie

Myślę, że…

Uważam, iż…

Według mnie…

Śmiem twierdzić…

Moim zdaniem…

Niestety, nie podzielam opinii, że…

Wbrew temu, co mówią inni, potępiam takie stanowisko, gdyż…

Przykładowe zwroty podsumowujące argumenty

Czy można nie wierzyć w słuszność twierdzenia: „ … ”? Uważam, że przedstawione argumenty nie dają ku temu podstaw.

Myślę, że przytoczone argumenty pozwolą w pełni zgodzić się z twierdzeniem zawartym w temacie.

Na zakończenie wrócę jeszcze raz do tezy: „ … „

Podzielam ten pogląd i sądzę, że wart jest szerokiej popularyzacji.

Na zakończenie, wracając do pytania postawionego w temacie, udzielam jednoznacznej odpowiedzi: „tak”.