Świat bajkopisarzy

Na podstawie analizy bajki “Przymierze z lwem” J. de La Fontaine oraz bajek “Lew pokorny” i “Lew i zwierzęta” I. Krasickiego można śmiało stwierdzić, że autorzy w swoich dziełach przedstawiają postępowanie rządzących. W każdej z tych bajek występuje lew, jako postać władcy. Posługuje się on podstępem by osiągnąć swoje cele. Pisarze krytykują sposób w jaki podmioty władzy dążą do utrzymania się przy niej. Robią to w dość ciekawy sposób, ponieważ w dosłownym znaczeniu czytelnikowi obrazują świat zwierząt, nad którymi lew sprawuje rządy.

Na podstawie analizy bajki “Przymierze z lwem” J. de La Fontaine oraz bajek “Lew pokorny” i “Lew i zwierzęta” I. Krasickiego można śmiało stwierdzić, że autorzy w swoich dziełach przedstawiają postępowanie rządzących. W każdej z tych bajek występuje lew, jako postać władcy. Posługuje się on podstępem by osiągnąć swoje cele. Pisarze krytykują sposób w jaki podmioty władzy dążą do utrzymania się przy niej. Robią to w dość ciekawy sposób, ponieważ w dosłownym znaczeniu czytelnikowi obrazują świat zwierząt, nad którymi lew sprawuje rządy. “Przymierze z lwem” de La Fontaine ukazuje pakt, który zawarły z lwem owca, koza i jałówka. Trzy zwierzęta, które miały symbolizować nieśmiałość, ubóstwo oraz opiekę nad rodziną. Upodliwszy sarnę, koza posłała po swoich towarzyszy w celu podzielenia się zdobyczą. Po poćwiartowaniu sarny okazało się, że to lew zabierze trzy części, a czwartą część pozostałe zwierzęta mogą wziąć, lecz wzioną ducha. W ten sposób autor chciał pokazać, że ówczesne władze zabierają obywatelom wszystko. Nawet jeśli ktokolwiek łudzi się, że ma w kraju odrobinę swobody, myli się, ponieważ nawet swoboda kontrolowana jest przez rządzących. Twórczość Jean de La Fontaine pokrywa się z rządami absolutnymi Henryka IV oraz kardynała Richelieu, który bezlitośnie zwalczał opozycję arystokratów i hugenotów. Wydaję mi się, że to właśnie parlament, arystokracje i szlachtę porównano do owcy, kozy i krowy. Żyła w zgodzie z rządzącymi, jednak pozbawiono ich przywilejów politycznych i wojskowych, co było jedną z przyczyn buntu w latach 1648-1653. “Lew pokorny” Ignacego Krasickiego przedstawia lwa, który chcąc pokazać swoją pokorę zachęca poddanych do wyrażania opinii o nim samym. Wszystko było dobrze dopóki słyszał to, co chciał usłyszeć. Kiedy pojawiła się owca, która widząc szczęśliwą liszkę odchodzącą od lwa, naiwna odważyła się skrytykować władcę. Szybko tego pożałowała, bo od razu została zgładzona. Krasicki pokazuje, że źle zmyślać i źle mówić prawdę na pańskim dworze. Życie na dworze wymaga wielkiej ostrożności i umiejętności krętactwa i dyplomacji. Kojarzy mi się to z postacią Stanisława Augusta Poniatowskiego, który teoretycznie rządził Rzeczpospolitą, ale królem rządziła Katarzyna II. Katarzyna II wybrała Poniatowskiego na króla, ponieważ wiedziała, że będzie uległy wobec Rosji. Cesarzowa byłaby lwem, a król Stanisław August liszką. “Lew i zwierzęta” Krasickiego jest o “łaskawości” lwa, który zapraszając do polowań konfidentów, ustępował im kości, podczas gdy on sam zjadał mięso. Z upływem czasu, kiedy wieść o jego dobroduszności rozniosła się, pozwolił, by jego kompani pozjadali się nawzajem. Kiedy zauważył, że konfidenci się podpaśli zjadł ich za karę i dla przykładu. Według mnie autor chciał pokazać, do czego są zdolni ludzie by wejść w łaskę pana i jaką karę ponosi się za swoje występki. Myślę, że może się to odnosić do ówczesnej sytuacji Polski, która została podzielona między zaborców, a obywatele donosili na siebie chcąc udowodnić swoje poparcie dla nowych władz. Ludzie w pewnym momencie stawali się na tyle bezduszni, że zaczynali zagrażać władzy, więc musieli zostać zgładzeni za karę i jako przestroga dla innych by donosząc nie czuli się tak pewni swego. W każdej bajce pojawia się ten sam schemat. Władza pozwala myśleć obywatelom, że ich zdanie jest istotne, że są prawie na równi z nią, a później bestialsko mieszają ludzi z błotem, pokazując, jak naiwni są, kiedy wierzą we wszystko co im się mówi. Każdy z wymienionych tekstów zawiera typowe dla bajek cechy. Jest krótkim utworem literackim pisanym wierszem lub prozą, prostą, zwięzłą kompozycją pisaną prostym językiem, posiadającą prostą fabułę zrozumiałą dla wszystkich. Bohaterami są zwierzęta, ludzie oraz rośliny, czas i miejsce akcji nie jest dokładnie określone. Zazwyczaj na końcu pojawia się pouczenie zasugerowane lub wypowiedziane wprost. Historia opowiedziana w bajce jest ilustracją ludzkich doświadczeń, które są powszechne i powtarzalne. Władza, jedna z największych ludzkich namiętności, musiała stać się powszechnym motywem literackim. Pokolenia pisarzy przedstawiały własne wyobrażenia na temat idealnego państwa, sposobów rządzenia, tworzono godne naśladowania wzory władcy, ale również i poddanych. “Makbet” W. Szekspira według mnie jest dobrym przykładem wpływu władzy na osobowość człowieka. Chęć zdobycia władzy przez głównego bohatera prowadzi do przekreślenia jego norm moralnych i barier. Odmienia Makbeta w sposób radykalny, każe mu odrzucić wcześniejsze zasady oparte na poczuciu dobra i sprawiedliwości, czyni go zdolnym do najpodlejszych czynów. Żądzy władzy u Szekspira towarzyszy ogromna ambicja, męska próżność, a zarazem początkowo uległość wobec kobiety. Niemałą rolę w przemianie Makbeta ma Lady Makbet, która nie tylko nie próbuje powstrzymać działań męża, ale utwierdza go w przekonaniu, że to, co robi, jest słuszne. Rozumiała, że losowi należy pomóc. Działała zgodnie z planem, bez roztrząsania moralnych wątpliwości, strachu, stale czuwała nad biegiem zdarzeń. Była żądna władzy, a odsunięcie przez męża słusznie pojmowała jako utratę wpływów, władzy. Makbet stał się tyranem-mordercą, nie mógł liczyć na poparcie ludu i szkockich panów, którzy wystąpią zbrojnie by uwolnić Szkocję od takiego władcy. Bardzo zmęczonego życiem, niekończącą się walką i zbrodniami, pragnącego rycerskiej śmierci. Makbet nie byt zły z natury, uległ pokusie władzy, co doprowadziło go do moralnego upadku. Gdy zrozumiał, że przegrał bezlitośnie prowadzoną walkę, jakby zaczął sobie przypominać o przekreślonych ideałach. Moim zdaniem bajkopisarze opisują świat władzy, jako świat zupełnie inny niż zwyczajnych ludzi. Opisują go, pokazując wyższość władzy nad przeciętnymi ludźmi, niekoniecznie w dobrym świetle. Wykorzystują pióro by pokazać świat takim, jaki jest.