Ogólna charakterystyka urbanistyczna województwa dolnośląskiego. W aglomeracjach miejskich województwa dolnośląskiego, należy się liczyć z coraz większą częstotliwością występowania zagrożeń i katastrof budowlanych. Część budynków mieszkalnych wybudowana w latach międzywojennych jest w znacznym stopniu wyeksploatowana. Jedną z przyczyn niszczenia budynków jest wilgoć, która na skutek braku izolacji poziomych powoduje korozję materiałów budowlanych. Inną przyczyną niszczenia budowli jest przeciążenie konstrukcji budowlanych połączone z nierównomiernym ich osiadaniem. Według informacji Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego statystycznie najwięcej, bo około 64% niezamierzonych, gwałtownych zniszczeń obiektów budowlanych (katastrof budowlanych) dotyczy budownictwa mieszkaniowego, a pozostałe związane są z obiektami przemysłowymi, gospodarczymi i innego rodzaju. Prowadzenie prac remontowo-modernizacyjnych starych budynków stwarza również potencjalne zagrożenie katastrofą budowlaną. Prace takie najczęściej prowadzone są w zabudowie szeregowej starych obiektów, gdzie np. wyburzenia mogą powodować uszkodzenia lub zawalenia budynków przyległych. Taka sytuacja może występować najczęściej w zwartej zabudowie starych części miast W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych podczas „boomu” mieszkaniowego rozkwitało budownictwo wielkopłytowe, które w chwili obecnej, ze względu na stan techniczny i korozję materiałów budowlanych stanowi duże zagrożenie dla mieszkańców. Poważnym problemem na dzień dzisiejszy są dźwigi osobowe w budynkach mieszkalnych ze względu na szybko postępujący stopień ich wyeksploatowania, oraz dewastację. Dolny Śląsk jako obszar atrakcyjny turystycznie posiada dużą sieć pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych i kwater prywatnych – dotyczy to głównie powiatów górskich – budynki te w większości narażone są także na katastrofę budowlaną, zwłaszcza biorąc pod uwagę lata, w jakich wybudowano większość z nich.

Zakłady o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej:

Makhtesteshim Agan Agro Poland S.A. 56-120 Brzeg Dolny, ul. H. Sienkiewicza 4, miejscowość Brzeg Dolny, gmina Brzeg Dolny, powiat wołowski, „Vita Polymers Poland” Sp. z o.o. 56-120 Brzeg Dolny, ul. H. Sienkiewicza 31/33, miejscowość Brzeg Dolny, gmina Brzeg Dolny, powiat wołowski, Zakłady Metalurgiczne „Silesia” S.A. - Grupa Impexmetal ul. Konduktorska 8, Katowice Oddział HUTA OŁAWA w Oławie 55-200 Oława, ul. gen. Wł. Sikorskiego 7, miejscowość Oława, gmina Oława, powiat oławski, Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. Płock Baza Paliw nr 19 Grabowno Wielkie 56-413 Grabowno Wielkie, miejscowość Grabowno Wielkie, gmina Twardogóra, powiat oleśnicki, „TENSIS” Sp. z o.o. 56-120 Brzeg Dolny, ul Sienkiewicza 4, miejscowość Brzeg Dolny, gmina Brzeg Dolny, powiat wołowski, PGNiG SA w Warszawie Oddział w Zielonej Górze Podziemny Magazyn Gazu w Wierzchowicach 56-320 Krośnice, miejscowość Wierzchowice, gmina Krośnice, powiat milicki, Operator Logistyczny Paliw Płynnych Sp. z o.o. w Płocku (09-407 Płock) Baza Paliw Nr 10 w Kawicach 59-230 Kawice, Kawice, miejscowość Kawice, gmina Prochowice, powiat legnicki, KGHM POLSKA MIEDŹ S.A. w Lubinie Oddział Huta Miedzi „GŁOGÓW” w Głogowie 67-231 Głogów, ul. Żukowicka 1, miejscowość Głogów, gmina Głogów, powiat głogowski, „Blastexpol” Sp. z o.o. Materiały Wybuchowe + technika strzelnicza 59-145 Chocianowiec - Duninów, miejscowość Chocianowiec - Duninów, gmina Chocianów, powiat polkowicki, „Energetyka” Sp. z o.o.” w Lubinie , Zakład Gospodarki Wodno - Ściekowej ,Wydział W-4 Legnica 59-220 Legnica, ul Złotoryjska194, miejscowość Legnica, gmina Legnica, powiat m. Legnica, Huta Szkła Kryształowego „Violetta” S.A. 57-550 Stronie Śląskie, ul Hutnicza 12, miejscowość Stronie Śląskie, gmina Stronie Śląskie, powiat kłodzki, „ORION” Sp. z o.o. w Dzierżoniowie 58-200 Dzierżoniów, ul. Pieszycka 4,miejscowość Dzierżoniów, gmina Dzierżoniów powiat dzierżoniowski.

Zakłady o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej:

Linpac Plastics Production Sp. z o.o. 56-120 Brzeg Dolny, Bukowice 39, miejscowość Brzeg Dolny, gmina Brzeg Dolny, powiat wołowski, Malborskie Zakłady Chemiczne „ORGANIKA” S.A. w Pogolewie Wielkim 56-120 Brzeg Dolny, Pogolewo Wielkie, miejscowość Brzeg Dolny, gmina Brzeg Dolny, powiat wołowski, Przedsiębiorstwo „EXPLOMINEX” Sp. z o.o. Skład Materiałów Wybuchowych w Rogowie Sobóckim 55-050 Sobótka, ul Wrocławska 58, miejscowość Rogów Sobócki, gmina Sobótka, powiat wrocławski, Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. Baza Magazynowa Nr 111 50-501 Wrocław, ul. Swojczycka 44, miejscowość Wrocław, gmina Wrocław, powiat m. Wrocław, AKWAWIT BRASCO S.A. ul. Święciechowska 2, 64-100 Leszno Zakład we Wrocławiu 50-966 Wrocław, ul. Monopolowa 4, miejscowość Wrocław, gmina M. Wrocław, powiat m. Wrocław, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. ZAKŁAD UZDATNIANIA WODY ZPW 1- Mokry Dwór, 50-421 Wrocław, ul. Na Grobli 14/16, miejscowość Wrocław, gmina Wrocław, powiat m. Wrocław, Sigmakalon Deco Polska Sp. z o.o. 51-416 Wrocław, ul Kwidzyńska 8, miejscowość Wrocław, gmina Wrocław, powiat m. Wrocław, Faurecia - Wałbrzych Sp. z o.o. Zakład w Jelczu -Laskowicach 55-220 Jelcz-Laskowice, ul Europejska 6, miejscowość Jelcz-Laskowice, gmina Jelcz-Laskowice, powiat oławski, Rozlewnia Gazu Propan-Butan „GAZELA” Andrzej Cichy 55-335 Wilkszyn, miejscowość Wilkszyn, gmina Miękinia, powiat średzki, WRATISLAVIA - Bio Sp. z o.o. 51-501 Wrocław, ul. Monopolowa 4, miejscowość Wrocław, gmina M. Wrocław, powiat m. Wrocław, PKN „Orlen” we Wrocławiu ,Baza Magazynowa Nr 112 w Bolesławcu 59-700 Bolesławiec, ul. Kościuszki 24, miejscowość Bolesławiec, gmina Bolesławiec, powiat bolesławiecki, „BAŁTYK-GAZ”, Spółka z o.o. w Rumii, ul. Sobieskiego 5, Oddział Rakowice Małe 50 59-600 Lwówek Śląski, miejscowość Rakowice Małe 50, gmina Lwówek Śląski, powiat lwówecki, AIR PRODUCTS Sp. z o.o. w Warszawie, Zakład „Głogów” w Głogowie 67-231 Żukowice, ul Żukowicka 1, miejscowość Żukowice, gmina m. Głogów, powiat głogowski, MINOVA – KSANTE, Spółka z o.o. w Trzebczu 59-101 Polkowice, ul Polkowicka, miejscowość Polkowice, gmina Polkowice, powiat polkowicki, Bazalt - Nitron Sp. z o.o. w Wilkowie/Złotoryi 59-500 Wilków, miejscowość Wilków, gmina Złotoryja, powiat złotoryjski, PPH DEXPOL S.A. we Wrocławiu, Baza Paliw w Legnicy - lotnisko 59-220 Legnica, al. Rzeczypospolitej 116, miejscowość Legnica, gmina Legnica, powiat m. Legnica, Oddział Huta Miedzi LEGNICA - KGHM POLSKA MIEDŻ S.A. w Lubinie 59-220 Legnica, ul Złotoryjska 194, miejscowość Legnica, gmina Legnica, powiat legnicki, Petrobaza Sp. z o.o. 58-306 Wałbrzych, ul. Ogrodowa 17, miejscowość Wałbrzych, gmina Wałbrzych, powiat wałbrzyski, Extra Gaz Sp. z o.o. 57-402 Nowa Ruda, ul. Kłodzka 31/33, miejscowość Nowa Ruda, gmina Nowa Ruda, powiat kłodzki, „ORION” - Zakład Nr 2 w Nowej Rudzie 57-400 Nowa Ruda, ul. Spacerowa 26, miejscowość Nowa Ruda, gmina Nowa Ruda, powiat kłodzki, Daicel Safety Systems Europe Sp. z o.o. 58-130 Żarów, ul. Strefowa 6, miejscowość Żarów, gmina Żarów, powiat świdnicki, MINEX Centrala Eksportowo- Importowa S.A., Huta Szkła „Sudety” w Szczytnej 57-330 Szczytna, ul. Leśna 3, miejscowość Szczytna, gmina Szczytna, powiat kłodzki.

Zagrożenia powodziowe.

Zagrożenie powodziowe jest jednym z najczęściej występujących zagrożeń na obszarze Dolnego Śląska ze względu na to że prawie cały obszar województwa dolnośląskiego leży w dorzeczu Odry. Główne rzeki województwa to: Odra, Barycz, Widawa, Nysa Łużycka, Bóbr, Kwisa, Bystrzyca, Nysa Kłodzka, Oława, Ślęza. Groźne powodzie odnotowane w XIX wieku następowały w latach: 1813, 1854, 1888. W wieku XX najgroźniejszymi powodziami były powodzie w roku: 1903, 1997. Poza tym duże wezbrania wystąpiły w latach: 1915, 1924, 1938, 1940, 1947, 1958, 1960, 1963, 1964, 1965, 1970, 1972, 1977, 1980, 1985. Wezbrania powodziowe na Odrze wywołane są (w 75%) przez długotrwałe intensywne deszcze w okresie od czerwca do sierpnia. Wezbranie Odry na terenie Czech z dopływów Ostrawicy i Opawicy wzrasta po przyjęciu przez Odrę wód Olzy. Następna rozbudowa fali aż o około 50 % przepływu może nastąpić na wysokości ujścia Nysy Kłodzkiej do Odry, szczególnie przy nałożeniu się szczytów fal. Powódź stanowi zagrożenia w wielu dziedzinach, najważniejsze z nich to:

• zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego,
• zagrożenie dla obiektów warunkujących funkcjonowanie terenów zurbanizowanych,
• zagrożenie dla mienia, w szczególności dla obiektów dziedzictwa kulturowego w większości nieodtwarzalnego, ⦁ zagrożenia dla środowiska naturalnego.

Zagrożenia wynikające z zalania obiektów mogących w następstwie tego spowodować zagrożenia wtórne dla życia, zdrowia ludzkiego i środowiska. Na zapobieganie powodziom, zmniejszaniu i ograniczaniu ich rozmiarów i negatywnych skutków można wpływać poprzez rozwiązania techniczne i nietechniczne. Środki techniczne stosowane są w celu nieszkodliwego kontrolowanego przeprowadzenia wielkich wód. Należą do nich:

• budowa różnego typu zbiorników retencyjnych,

• retencyjne przysposobienie dorzecza (zlewni) poprzez wyznaczenie polderów i zwiększenie retencji naturalnej,

• regulacja rzek i budowa kanałów ulgi,

• budowa obwałowań,

• przeciwdziałanie tworzeniu się zatorów itp. Do metod nietechnicznych zalicza się wszystkie uregulowania organizacyjno - prawne dotyczące zagospodarowania obszarów zagrożonych zalewami, w tym zarządzenia określające sposób działania zespołów zarządzania kryzysowego, wszelkiego rodzaju nakazy i zakazy dotyczące rodzaju zagospodarowania obszarów zagrożonych zalewami.

  Sztuczne zbiorniki wodne. Zbiorniki retencyjne:

• zbiornik Mietków - rzeka Bystrzyca (gm. Kobierzyce, powiat wrocławski),

• zbiornik Bukówka - rzeka Bóbr (gm. Lubawka, powiat kamiennogórski),

• zbiornik Sosnówka - potok Czerwonka i rzeka Podgórna (gmina Podgórzyn, powiat jeleniogórski),

• zbiornik Dobromierz - rzeka Strzegomka (gm. Dobromierz, powiat świdnicki),

• zbiornik Słup - rzeka Nysa Szalona (gm. Męcinka, powiat jaworski),

• zbiornik Topola - rzeka Nysa Kłodzka (gm. Kamieniec Ząbkowicki, powiat ząbkowicki), ⦁ zbiornik Kozielno - rzeka Nysa Kłodzka (gm. Kamieniec Ząbkowicki, powiat ząbkowicki).

Zbiorniki małej retencji:

• zbiornik Komorów - potok Milikówka (gmina Świdnica, powiat świdnicki), ⦁ zbiornik Mściwojów rzeka Wierzbiak (gm. Mściwojów, powiat jaworski).

Zbiorniki energetyczne:

• zbiornik Lubachów - rzeka Bystrzyca (gm. Lubachów, powiat wałbrzyski),
• zbiornik Pilchowice I – rzeka Bóbr (gm. Wleń, powiat jeleniogórski),
• zbiornik Złotniki - rzeka Kwisa (gm. Gryfów Śląski, powiat lwówecki), ⦁ zbiornik Leśna - rzeka Kwisa

Zbiorniki zakładowe:

• zbiornik Niedów - rzeka Witka (gm. Zawidów, powiat zgorzelecki) –w wyniku powodzi w sierpniu 2010 r., została uszkodzona korona tamy na szerokości około 20 m., powodując zalanie miejscowości położonych poniżej (Radomierzyce i in.) oraz powodując duże zniszczenia infrastruktury technicznej i budowlanej. zbiornik Zatonie - potok Plebanka (gm. Bogatynia, powiat zgorzelecki). Zbiornik odpadów poflotacyjnych „Żelazny Most” - rzeka Kalinówka (gm. Rudna/ gm. Polkowice/ gm. Grębocice, powiat lubiński/polkowicki). Podstawowymi czynnikami mającymi wpływ na pogorszenie stanu bezpieczeństwa urządzeń wodnych są:

• niewystarczający w stosunku do potrzeb zakres wykonywanych robót naprawczych, remontowych, modernizacyjnych i konserwacyjnych będący wynikiem niedofinansowania potrzeb w tym zakresie,

• postępujący proces dekapitalizacji i starzenia się budowli wynikający z wieloletniego okresu ich eksploatacji oraz niedoboru środków na ich utrzymanie,

• oddziaływanie sił przyrody, czynników atmosferycznych,

• kradzieże i dewastacje,

• uszkodzenia budowli związane ze szkodliwą działalnością zwierząt (lisy, bobry, dziki itp.). Obecny stan techniczny i bezpieczeństwa budowli wodnych piętrzących stanowi potwierdzenie, że zakres wykonywanych robót naprawczych, remontowych, modernizacyjnych i konserwacyjnych jest niewystarczający w stosunku do potrzeb wynikających zarówno z rozmiaru uszkodzeń, jak i procesu postępującej dekapitalizacji tych obiektów. W porównaniu do stanu wykazanego na koniec 2005 r. stwierdzono wzrost ilości wałów przeciwpowodziowych mogących stworzyć lub stwarzających zagrożenie bezpieczeństwa o 22,6 km, co stanowi ok. 7% przyrost w skali roku. Zakresrealizacji zadań związanych z utrzymaniem oraz podejmowanie budowy nowych obiektów hydrotechnicznych stanowi odzwierciedlenie braku środków finansowych na ten cel. Kontynuowane są prace przy realizacji zadań inwestycyjnych:

• „Krynka (Przeworno) – budowa zbiornika wodnego na rz. Krynce, gm. Przeworno”,

• „Wleń-zabezpieczenie przeciwpowodziowe m. Wleń” pow. lwówecki,

• „Burkatów-Śmiałowice – budowa wałów rzeki Bystrzycy, gm. Świdnica i Marcinowice”,

• „Radwanice - odbudowa i modernizacja wału przeciwpowodziowego m. Wrocław i gm. Św. Katarzyna”. Wśród powiatów województwa dolnośląskiego, najwyższym zagrożeniem powodziowym charakteryzują się powiaty: bolesławiecki, dzierżoniowski, głogowski, jaworski, jeleniogórski, kamiennogórski, kłodzki, lubański, lwówecki, polkowicki, wałbrzyski, wołowski, wrocławski, ząbkowicki, zgorzelecki, złotoryjski.

  Zagrożenia chemiczne Do potencjalnych źródeł zagrożenia chemicznego i ekologicznego na obszarze województwa dolnośląskiego zaliczyć należy 190 zakładów posiadających na swoim terenie między innymi gazowe materiały toksyczne (głównie chlor, amoniak i dwutlenek siarki), składowiska produktów ropopochodnych oraz składowiska odpadów przemysłowych. Na terenie województwa dolnośląskiego amoniak jako czynnik chłodzący wykorzystywany w 36 zakładach (łącznie około 379,8 Mg), z czego na terenie miasta Wrocławia czynnych jest 13 instalacji chłodniczych, a ilość amoniaku znajdująca się w tych instalacjach kształtuje się na poziomie około 80,7 Mg. Największym potencjalnym źródłem zagrożenia chemicznego na terenie województwa jest zakład PCC Rokita S.A. w Brzegu Dolnym, na terenie którego są wytwarzane, przerabiane i magazynowane znaczne ilości materiałów niebezpiecznych takich jak chlor (około 1500 Mg), chlorobenzen (ok. 550 Mg), tlenek propylenu (950 Mg), tlenek etylenu (ok. 45 Mg) a także grupa zakładów PCC Rokita S.A., Rokita Agro S.A., Tensis Sp. z o.o. –z uwagi na to, że zakłady te są położone blisko siebie, awaria w jednym z nich może spowodować „efekt domina” i doprowadzić do awarii w kolejnym zakładzie. Dostarczanie amoniaku do odbiorców transportem drogowym stwarza określone zagrożenia podczas przewozu gazu przez gęsto zaludnione obszary miast. Chlor, którego największym odbiorcą jest Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji posiadające Zakłady Produkcji Wody we Wrocławiu i w Mokrym Dworze w ilości 18 Mg rocznie dostarczany jest również transportem samochodowym. Ponadto bazy produktów naftowych we Wrocławiu, Grabownie Wielkim i Kawicach, gdzie zmagazynowanych jest około 85700 Mg paliw oraz składowiska materiałów niebezpiecznych, głównie odpadów przemysłowych zlokalizowanych na terenie województwa stanowią przede wszystkim źródła zagrożenia ekologicznego. Wszystkie zakłady dużego i zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej na obszarze województwa dolnośląskiego podlegają przepisom Dyrektywy 96/82/WE (SEVESO II), z czego 14 to zakłady zakwalifikowane do grupy o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej a 27 to zakłady zakwalifikowane do grupy o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Są to zakłady, w których w dużych ilościach są produkowane, przechowywane lub stosowane w procesach technologicznych, niebezpieczne substancje chemiczne.

  Transport towarów niebezpiecznych Stosunkowo duży udział w ilości przewożonych przez obszar województwa towarów niebezpiecznych mają produkty przerobu ropy naftowej stwarzające również zagrożenie ekologiczne. Wielkość zagrożenia jest pochodną ilości przewożonych produktów, co wynika bezpośrednio z zapotrzebowania na materiały pędne. Rozszczelnienie zbiorników autocystern służących do przewozu paliw płynnych stwarza realne niebezpieczeństwo skażenia gleby, wód powierzchniowych i podziemnych warstw wodonośnych. Rozmiary zjawiska spełniać będą w większości przypadków kryteria pozwalające zakwalifikować je do nadzwyczajnych zagrożeń środowiska, a skutki ich w skrajnych przypadkach mogą być porównywalne z katastrofą ekologiczną. Najbardziej powszechnym środkiem transportu towarów niebezpiecznych jest transport samochodowy, który z roku na rok zwiększa asortyment i ilość przewożonych materiałów, co przedstawione zostało na załączonych mapach Transport drogowy realizowany jest w dwóch wariantach: na trasach długich dla zamówień jednorazowych mniejszych od pojemności kolejowych (max. do 40 Mg) oraz na trasach krótkich w obrocie hurtowym do poszczególnych odbiorców. Znaczna część towarów niebezpiecznych na obszarze województwa dolnośląskiego przewożona jest drogami przebiegającymi przez Wrocław.

Zgodnie z danymi Wojewódzkiej Inspekcji Transportu Drogowego do najczęstszych nieprawidłowości w transporcie towarów niebezpiecznych należy:

• niestosowanie nalepek ostrzegawczych,

• brak wymaganego wyposażenia awaryjnego,

• brak oznakowania sztuki przesyłki,

• przewóz towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu,

• przewóz towarów niebezpiecznych pojazdem niewyposażonym w sprzęt gaśniczy,

  Odpady. Odpady, zwłaszcza toksyczne, nieodpowiednio składowane są źródłem zagrożeń nadzwyczajnych różnego pochodzenia. W większości miejsc składowania odpadów stwierdza się zatrucie okolicznych gleb, wód gruntowych, a nawet wnikanie trucizn do wód głębinowych. Narasta też bezpośrednie zagrożenie ludzi w postaci rozległych skażeń okolicy, zakażeń biologicznych, wybuchów pożarów (samozapalenie odpadów) i wreszcie odnotowanych eksplozji spowodowanych tworzeniem się groźnych mieszanek wybuchowych (np. metanu z tlenem). Według danych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, w województwie dolnośląskim na koniec 2008 roku funkcjonowały 203 składowiska, w tym 23 składowiska odpadów niebezpiecznych, 13 składowisk odpadów obojętnych i 167 składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Wśród nich wyróżniono składowiska odpadów typowo komunalnych i odpadów przemysłowych. Do końca 2007 r. na składowiskach tych nagromadzono ok. 571,8, mln Mg odpadów, tj. 33% wszystkich nagromadzonych odpadów przemysłowych w Polsce. Głównym źródłem powstawania odpadów jest przemysł wydobywczy, energetyka, hutnictwo, przemysł chemiczny i sektor komunalny. Największa ilość odpadów zlokalizowana jest w zakładach na obszarze następujących powiatów i miast:

• w powiecie polkowickim

• w powiecie zgorzeleckim

• w powiecie głogowskim

• w powiecie lubińskim

• w Legnicy we Wrocławiu

Odpady niebezpieczne składowane są głównie na składowiskach zakładów przemysłowych wytwarzających te odpady. Zgodnie z danymi WIOŚ, na koniec 2007 roku na terenie województwa dolnośląskiego funkcjonowały 23 składowiska odpadów niebezpiecznych. 2.8. Zagrożenia ze strony występowania silnych wiatrów – wichur. Ukształtowanie terenu województwa – położenie na południu regionu pasma górskiego Sudetów, w określonych sytuacjach synoptycznych sprzyja występowaniu na terenach górskich i przedgórzu silnego wiatru o charakterze fenowym, który w szczytowych partiach gór osiąga prędkość od 120 do 150 km/godz. Natomiast na całym obszarze województwa najsilniejszy wiatr notowany jest w warunkach przemieszczania się przez obszar Polski głębokich ośrodków niżowych i z związanych z nimi stref frontu chłodnego. Najwyższe notowane w województwie dolnośląskim porywy wiatru wynosiły ok. 135 km/h., zdarzenie takie wystąpiło w dniu 23 lipca 2009 r. powodując duże szkody na terenie Legnicy, Lubina, Brzegu Dln. i Wołowa. Okresem wzmożonego występowania silnych wiatrów na terenie obszaru całego województwa dolnośląskiego jest przełom zimy i wiosny. Skutkami tego typu zagrożeń są: zerwane linie energetyczne, wiatrołomy, uszkodzenia budynków. Niejednokrotnie z uszkodzonych budynków zachodzi potrzeba ewakuacji od kilku osób do kilkunastu rodzin.

Zagrożenie zaspami śnieżnymi i oblodzeniami.

Narastanie na podłożu i różnych obiektach warstwy lodu (gołoledź) jest wynikiem występowania gwałtownego ocieplenia po okresie mroźnej pogody i związanych z nim opadów deszczu, które zamarzają w zetknięciu ze zmrożonym podłożem. Zjawisko to jest najbardziej niebezpieczne dla napowietrznych energetycznych linii przesyłowych i linii łączności, sieci trakcyjnych transportu zelektryfikowanego, urządzeń masztowoantenowych i innych. Powstawanie zasp śnieżnych, związane jest z występowaniem obfitych opadów śniegu, którym towarzyszy wzrost prędkości wiatru powodujący zamiecie i zawieje śnieżne. Zaspy śnieżne zakłócają działalność transportu, gospodarki komunalno – energetycznej i łączności. Zagrożenie to może wystąpić na terenie całego województwa dolnośląskiego, jednak najczęściej występuje ono na terenach górskich (Sudety, Karkonosze itd.).

Zagrożenia pożarowe.

Zagrożenia pożarami terenów Dolnego Śląska dotyczą w szczególności terenów zalesionych Ponad 60 % powierzchni województwa dolnośląskiego zajmują tereny rolne, w tym grunty orne 46 % oraz łąki i pastwiska 15%. Lasy stanowią około 28,3 % obszaru województwa. Przeważają lasy iglaste (ok. 85 % drzewostanu), jedynie w dorzeczu Odry zachowały się większe kompleksy lasów mieszanych. Największe obszary leśne położone są w północnozachodniej części województwa (Bory Dolnośląskie), w północno-wschodniej części (wzdłuż linii Milicz-Grabowno -Twardogóra) oraz wzdłuż pasma górskiego Sudetów. Lasy terenu województwa podzielono na trzy kategorie zagrożenia pożarowego:

• Do I kategorii zaliczono nadleśnictwa: Bolesławiec, Chocianów, Głogów, Legnica, Lubin, Oborniki Śl., Pieńsk, Ruszów, Węgliniec, Wołów, Złotoryja, Świeradów, Szklarska Poręba, Świętoszów, Przemków;
• Do II kategorii zaliczono nadleśnictwa: Bardo Śląskie, Lwówek Śl., Miękinia, Milicz, Oleśnica, Oława, Świdnica, Śnieżka, Wałbrzych, Żmigród, Jawor, Henryków;
• Do III kategorii zaliczono nadleśnictwa: Bystrzyca Kłodzka, Jugów, Kamienna Góra, Lądek Zdrój, Międzylesie, Zdroje.

Nie tylko lasy zagrożone są niebezpieczeństwem wystąpienia pożaru. Rozkład tego typu zdarzeń w województwie dolnośląskim koncentruje się na terenie powiatów będącymi dużymi aglomeracjami miejskimi (Wrocław, Legnica, Wałbrzych, Jelenia Góra) lub na terenie powiatów o znacznym obszarze (kłodzki, zgorzelecki). Według danych Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej na przestrzeni lat 2003 - 2006 najwięcej pożarów odnotowano w powiatach: wrocławskim, legnickim, kłodzkim, wałbrzyskim, jeleniogórskim, zgorzeleckim i świdnickim. W roku 2003 pożary stanowiły 60% zdarzeń; w 2004 roku 51%; w 2005 roku 49% a w 2006 – 41%. W roku 2005 największa ilość pożarów wystąpiła w kwietniu i wiąże się z wypalaniem traw – jest to problem pojawiający się co roku. W lecie liczba pożarów wzrosła dwukrotnie i związana była z bardzo wysokimi temperaturami (średnio 30ºC). Najczęstszymi przyczynami było wypalanie słomy, ściernisk po żniwach i długotrwała susza na obszarach leśnych. W roku 2006 pożary na obszarze województwa dolnośląskiego wystąpiły w największej ilości w kategorii „inne” – klasyfikuje się tu śmietniki, kanały wentylacyjne, garaże, pobocza dróg, zabytki kultury, obiekty przyrody, trawy itp., w kategorii „uprawy i rolnictwo” – pożary łąk, ściernisk, „obiekty mieszkalne”, „lasy”, „środki transportu” i „obiekty użyteczności publicznej”- łącznie w 2006 roku odnotowano 16041 pożarów na terenie województwa. W roku 2007 14 467 zdarzeń stanowiły pożary. Osobnym problemem są składowiska łatwopalnych materiałów, które grożą wybuchem i rozprzestrzenieniem się pożarów w miastach (stacje paliw).

Zagrożenia epidemiologiczne.

Duże zagrożenie epidemiologiczne dla znacznego odsetka populacji. może stanowić woda, (jako medium powszechnie stosowane i wykorzystywane w sposób niekontrolowany). Służby Państwowej Inspekcji Sanitarnej kontrolują jej jakość zarówno na etapie poboru surowca, wody produkowanej (uzdatnianej i uzdatnionej tłoczonej do sieci), dystrybuowanej, jak i dostarczanej odbiorcom do spożycia. Efekty tych kontroli stanowią podstawę do analizy potencjalnych zagrożeń, jakie może nieść za sobą spożywanie wody zawierającej ponadnormatywne ilości zanieczyszczeń, potencjalnej podatności wody na niektóre zanieczyszczenia oraz sposobów zabezpieczania się przed tego typu sytuacjami. Biorąc pod uwagę system zaopatrzenia ludności w wodę, obszar województwa dolnośląskiego jest dość specyficzny. Mamy tutaj do czynienia ze wszystkimi możliwymi typami ujęć wody a także systemami dystrybucji. Zupełnie innego rodzaju zagrożeń należy doszukiwać się w przypadku wody powierzchniowej stosowanej jako surowiec do celów wodociągowych, gdzie dominujący wpływ na jej jakość będą miały szeroko rozumiane spływy powierzchniowe, a innego w przypadku wód podziemnych, gdzie jakość wody będzie miała swoje odbicie w sytuacji hydrogeologicznej miejsca, z którego jest ujmowana. Kolejnym zagrożeniem, jakie należy wziąć pod uwagę, jest sieć dystrybucji. Z punktu widzenia geograficznego i historycznego, na obszarze Dolnego Śląska często jeszcze spotyka się sieci wodociągowe wybudowane na początku XX wieku, a zdarzają się też fragmenty rurociągów jeszcze starszych. Jakość wody w tych sieciach dystrybucji częstokroć ulega wtórnemu pogorszeniu, są to jednak przypadki sporadyczne. Warto wspomnieć o materiale, z jakiego wykonana jest sieć wodociągowa, co w przypadku kontaktu z wodą o specyficznym chemizmie może powodować zachodzenie reakcji chemicznych, które mogą mieć wpływ na jakościowe zmiany w charakterystyce wody. Istotnym zagadnieniem z punktu widzenia możliwości zagrożeń bioterrorystycznych są urządzenia wodociągowe, a konkretnie, zdecydowanie niewystarczające zabezpieczenie ich przed dostępem osób postronnych. Głównie problem ten dotyczy niedużych wodociągów, zaopatrujących niewielką liczbę odbiorców, zlokalizowanych na obszarach wiejskich. W ciągu ostatnich kilku lat (od roku 2002) sytuacja uległa jednak poprawie - zmniejszyła się ilość kradzieży elementów zabezpieczających dostęp a zarządzający wodociągami zaczęli stosować coraz doskonalsze technologie zabezpieczające i wprowadzać regularny dozór. Analizując jakość wody dostarczanej mieszkańcom województwa dolnośląskiego w okresie ostatnich 5 lat należy stwierdzić, że jej jakość utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Część wodociągów zlokalizowanych zwłaszcza w obszarach górskich charakteryzuje się jakością wody wprawdzie niespełniającą wymogów prawnych, jednak jest to stan utrzymujący się od wielu lat na jednakowym poziomie.

Zagrożenia fizykochemiczne.

Spośród wskaźników chemicznych i mikrobiologicznych, które mogą stanowić zagrożenie dla osób spożywających wodę, na obszarze naszego województwa spotykamy się z:

• amoniakiem – w środowisku wodnym pochodzi on przede wszystkim z przemian metabolicznych, procesów przemysłowych i rolniczych, a także powstaje w wyniku użycia chloraminy w procesie dezynfekcji wody. Amoniak w wodzie do picia nie ma bezpośredniego znaczenia dla zdrowia, jednak jego obecność w wodzie zmniejsza skuteczność procesów dezynfekcji, usuwania manganu, a także wpływa na walory zapachowe i smakowe wody,

• azotynami i azotanami - do tej pory nie udało się ustalić, w jakim stopniu azotany i azotyny wpływają kancerogennie na ludzi,

• kadmem – wykorzystywanym w przemyśle stalowym i przy produkcji tworzyw sztucznych. Do środowiska dostaje się on wraz ze ściekami, a także w wyniku stosowania nawozów zanieczyszczonych kadmem. Skażenie wody może również pochodzić z rur ocynkowanych, spawówi niektórych metalowych elementów uzbrojenia przewodów. Kadm ulega kumulacji głownie w nerkach i ma długi okres kumulacji, nawet do 35 lat. Nieznane są dowody jego kancerogenności i genotoksyczności powstających po spożyciu drogą pokarmową,

• arsenem, który przedostaje się do wody przede wszystkim w wyniku naturalnego procesu wietrzenia skał i minerałów, ale także w wyniku niewłaściwej gospodarki ściekami w zakładach przemysłowych,

• żelazem - jego ilość może się zwiększyć w wyniku wykorzystywania koagulantów żelazowych lub z powodu korozji stalowych i żeliwnych rur wodociągowych. Ustalono, iż zawartość żelaza w wodzie w ilości około 2 mg/l, nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia. Jednak jego wyższe stężenia wpływają na walory smakowe wody oraz jej zabarwienie. Dodatkowo przyczynia się do wzrostu bakterii żelazowych, które w wyniku swojego rozwoju powodują powstawanie mazistych osadów pokrywających przewody wodociągowe,

• manganem, który podobnie jak żelazo, jest jednym z najczęściej występujących pierwiastków w skorupie ziemskiej. Zauważano objawy neurotoksycznego działania manganu na ludzi i zwierzęta,

• chlorem, u ludzi i zwierząt narażonych na działanie wolnego chloru nie zauważono żadnych specyficznych, niepożądanych skutków. Nie stwierdzono także toksycznego jego działania. Chlor, w reakcji z wodą tworzy kwas podchlorawy i jego sole – podchloryny, które zostały wpisane już do grupy 3, gdzie znajdują się substancje lub mieszaniny, dla których dowody na działanie rakotwórcze nie są wystarczające dla ludzi, natomiast zostały potwierdzone u zwierząt. Innym, ubocznym związkiem powstającym w procesie chlorowania są substancje z grupy chloramin. Przy krótkotrwałym narażeniu w ilości do 24 mg/l, ich negatywne oddziaływanie nie zostało zauważone. Jednak trakcie badań na zwierzętach, u niektórych gatunków występowała zwiększona zachorowalność na białaczkę. Innym środkiem dezynfekującym jest dwutlenek chloru, który stosowany jest także do usuwania nieprzyjemnego smaku i zapachu wody. Jednak ulega on szybkiemu rozkładowi do chlorków, chlorynów i chloranów. Wykazano, że dwutlenek chloru wpływa upośledzająco na rozwój neurobehawioralny i neurologiczny szczurów, a także powoduje u nich obniżenie poziomu hormonów tarczycy,

  Zagrożenia biochemiczne i radiacyjne.

• bakterie grupy coli - przy dobrym procesie uzdatniania, bakterie te nie powinny występować w wodzie. Ich obecność świadczy więc o nieodpowiednim uzdatnianiu wody, bądź o wtórnym jej zanieczyszczeniu. Bogata w substancje odżywcze woda również stwarza odpowiednie warunki do namnażania się tych bakterii,

• bakterie grupy coli typu kałowego - w grupie tej znajdują się zarówno bakterie kałowe, jak i również nie pochodzące z odchodów

• paciorkowce kałowe - do paciorkowców kałowych zaliczamy te paciorkowce, które występują w odchodach ludzkich i zwierzęcych. Ich obecność świadczy o zanieczyszczeniu wody odchodami. Bakterie grupy coli jest to grupa, która obejmuje gramujemne pałeczki zdolne do wzrostu w środowisku zawierającym sole żółciowe lub inne związki powierzchniowo czynne o podobnych właściwościach hamowania wzrostu i zdolnych do fermentacji laktozy w temperaturze 35-37 °C. Inwazyjne szczepy bakterii E. coli mają zdolność wnikania do tkanek i wywoływania odczynów zapalnych, dlatego są przyczyną zapaleń przewodu pokarmowego i posocznic. Szczepy toksynotwórcze produkują w jelitach duże ilości toksyn, prowadząc do enterotoksemii. Są także szczepy o właściwościach inwazyjno - toksynotwórczych, mogące wywołać zarówno tzw. gastroenteritis jak i enterotoksemię. W organizmie zwierząt chorych mogą znajdować się także różne serotypy zarazka. Najistotniejsze w wywołaniu zachorowań są: enterotoksyna, endotoksyna i neurotoksyna. Enterotoksyna działając na śluzówkę jelit w połączeniu z endotoksyną powoduje zapalenie jelit i objawy zatrucia. Neurotoksyna wchłonięta do organizmu z przewodu pokarmowego, prowadzi do wystąpienia charakterystycznych objawów ze strony układu nerwowego oraz przyczynia się do powstania chorób. Spośród 26 powiatów nadzorowanych przez służby Państwowej Inspekcji Sanitarnej na obszarze Dolnego Śląska, woda dostarczana mieszkańcom powiatów zgorzeleckiego, milickiego i jeleniogórskiego, w kontekście zagrożeń chemicznych i mikrobiologicznych na odsetek mieszkańców, nie odpowiada jakościowo wymaganym normatywom w sposób szczególny. W okresie ostatnich 5 lat, 60-80 % mieszkańców tych powiatów zaopatrywanych było w wodę odbiegającą od norm. Stan ten wynika głównie z faktu specyfiki wody, braku systemów uzdatniania oraz wieku systemów dystrybucyjnych. Niebezpieczeństwo epidemiologiczne powstaje także podczas spożywania szkodliwych środków spożywczych. Substancją zanieczyszczającą może być każda substancja nieumyślnie dodana do żywności, która jest obecna w takiej żywności jako rezultat produkcji, wytwarzania, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, transportu lub przechowywania takiej żywności lub jako rezultat skażenia promieniotwórczego. Substancje zanieczyszczające obejmują np. zanieczyszczenia chemiczne, czyli: pestycydy, metale ciężkie w tym ołów, kadm, 3-MCPD, mikotoksyny (aflatoksyny, ochratoksyna A, patulina), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Zanieczyszczenia biologiczne - zanieczyszczenia mikrobiologiczne: mikroorganizmy chorobotwórcze np. Listeria monocytogenes, Salmonella. W przypadku stwierdzenia na podstawie badań urzędowej kontroli, że badana żywność jest niewłaściwej jakości zdrowotnej, nie odpowiada ustalonym wymaganiom ze względu na bezpieczeństwo zdrowia konsumenta, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmują stosowne działania zgodnie z prawem żywnościowym. Dla nadzoru i monitorowania bezpieczeństwa produktów został utworzony System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Środkach Żywienia Zwierząt - RASFF. W ramach systemu dokonywana jest ocena ryzyka zagrożenia zdrowia w wyniku pojawienia się na rynku środków spożywczych szkodliwych dla zdrowia. System informuje także o podjętych w trybie pilnym środkach zaradczych. W przypadkach zgłoszenia zbiorowego zatrucia/zakażenia pokarmowego prowadzone jest dochodzenie epidemiologiczne w ognisku zatrucia pokarmowego w celu wykrycia czynników etiologicznych, źródeł i dróg szerzenia się choroby. W wyniku oceny stanu sanitarnotechnicznego zakładów uznano, że 2,9 % z nich nie spełnia wymagań, nastąpiła poprawa w tym zakresie. Również odnotowano dalszą poprawę jakości zdrowotnej żywności w stosunku do lat ubiegłych. Atrakcyjny teren Dolnego Śląska powoduje, iż ruch turystyczny utrzymuje się w ciągu całego roku. Stwierdzono, iż stan sanitarno-techniczny w/w obiektów uległ nieznacznej poprawie w stosunku do lat ubiegłych. Oddział Higieny Radiacyjnej tworzy sieć czterech placówek pomiarów skażeń na terenie Dolnego Śląska, które wchodzą w skład Krajowego Systemu Pomiarów Skażeń Promieniotwórczych. Prowadzone są pomiary radioaktywności produktów spożywczych, wody, całkowitego opadu atmosferycznego oraz mocy dawki promieniowania gamma w powietrzu. Wyniki pomiarów przekazywane są do Zakładu Skażeń Promieniotwórczych, który sporządza zbiorcze coroczne raporty dla terenu Polski. Wyniki pomiarów z lat 2002 - 2010 wskazują, że średnia roczna dawka skuteczna, otrzymywana przez mieszkańców regionu Dolnego Śląska w wyniku obecności sztucznych izotopów promieniotwórczych w środowisku i żywności nie przekracza rocznej dawki granicznej.