Witamina C jest antyoksydantem oraz kofaktorem niektórych enzymów, występującym w owocach i warzywach. Witamina ta pełni różnorodne role, jednak najważniejszą dla człowieka jest usuwanie z organizmu wolnych rodników, które uszkadzają składniki komórkowe oraz zaburzają metabolizm. [1] Właśnie ze względu na działalność antyoksydacyjną, jest bardzo chętnie stosowana w przemyśle kosmetycznym. [2] Witamina C, inaczej kwas askorbinowy, pod kątem właściwości fizykochemicznych jest ciałem stałym o temperaturze topnienia 188-192oC. Ze względu na swą hydrofilową budowę, należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie. Nie rozpuszcza się w eterze, benzenie, olejach i tłuszczach stałych. W roztworach rozkłada się pod wpływem światła, temperatury i powietrza. Kwas askorbinowy jest silnym reduktorem, łatwo utlenia się do kwasu dehydroaskorbinowego, który jest przenośnikiem elektronów i wodoru, w procesach oddychania międzykomórkowego. [2] W organizmie człowieka witamina C jest wchłaniana głównie w dwunastnicy i jelicie cienkim, z kolei jej nadmiar jest usuwany z moczem. [3] Kwas askorbinowy pełni wiele ważnych funkcji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu m.in.: uczestniczy w metabolizmie tłuszczów, kwasów żółciowych i cholesterolu, bierze udział w biosyntezie hormonów kory nadnerczy, ułatwia przyswajanie żelaza, współdziała w syntezie kolagenu i przyspiesza proces gojenia się ran oraz zrastania kości, przeciwdziała procesowi utleniania, wywołanemu przez wolne rodniki, wpływa na ciśnienie krwi, wspiera regenerację witaminy E, ma właściwości bakteriostatyczne oraz antynowotworowe. [4] Obok dużego znaczenia witaminy C dla zdrowia organizmu ma ona również szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym. W środkach kosmetycznych dostępnych w sprzedaży znajdują się trzy rodzaje witaminy C. Pierwszą poznaną postacią jest jej aktywna forma – kwas L-askorbinowy. Jedne z pierwszych kosmetyków, zawierających witaminę C w tej formie, ulegały żółknięciu na skutek utleniania produktu ubocznego – kwasu dehydroaskorbinowego, powstającego w wyniku kontaktu z powietrzem. Próbowano zwiększyć trwałość kosmetyków przez wprowadzenie estryfikowanych pochodnych, takich jak palmitynian-6-askorbinowy i sól magnezowa fosforanu askorbinowego. Przeprowadzono badania wszystkich trzech form i wykazano, że najbardziej trwała jest sól magnezowa fosforanu askorbinowego w postaci roztworu i emulsji, drugi pod względem trwałości jest palmitynian-6-askorbinowy, natomiast kwas L-askorbinowy jest najmniej trwały. Pomimo tych odkryć, w sprzedaży dostępne są kosmetyki zwierające wszystkie trzy postacie witaminy C. [5] Zainteresowanie witaminą C jako składnikiem kosmetycznym jest głównie wynikiem jego zdolności do usuwania wolnych rodników i regeneracji witaminy E, będącej innym silnym przeciwutleniaczem. Witamina C jest również niezbędna do syntezy kolagenu. Askorbinian służy jako kofaktor hydroksylazy prolilu i lizylu, enzymów odpowiedzialnych za stabilizację i krzyżowanie włókien kolagenu. Może on również bezpośrednio pobudzać syntezę kolagenu przez aktywację jego transkrypcji i stabilizowanie mRNA prokolagenu. Ponad to ma on także znaczenie w syntezie elastyny. Kwas L-askorbinowy poza wspomnianymi właściwościami wykazuje także działanie ochronne na skórę. Nie działa on jako filtr słoneczny per se oraz nie wchłania promieniowania słonecznego w zakresie UV. Wykazano jednak, że jego miejscowe stosowanie chroni skórę przed rumieniem i oparzeniami słonecznymi wywoływanymi przez promieniowanie UVB. [5] Witamina C w postaci naturalnej, występuje w głogu, cytrusach, pietruszce, owocach dzikiej róży, czarnej porzeczce i wielu innych roślinach. Dla celów kosmetycznych otrzymywana jest syntetycznie z D-glukozy. W kosmetykach stosowana jest w kremach i maseczkach, przy czym najlepszą formą stosowania witaminy C są maseczki ze świeżych owoców i warzyw. [2]

Literatura:

1. Linster C., Schaftigen E., Vitamin C, biosynthesis, recycling and degradation in mammals, FEBS Journal, 2007, 274, 1-22
2. Marzec A., Chemia kosmetyków, Wydawnictwo Dom Organizatora, Toruń, 2005, 72-73
3. Wartanowicz M, Ziemlański S., Rola witaminy C (kwasu askorbinowego) w fizjologicznych i patologicznych procesach ustroju człowieka, Żyw. Człow., 1992, 19(3), 193-205
4. Verrax J, Calderon P., The controversial place of vitamin C in cancer treatment Biochem Pharmacol, 2008, 76(12), 1644-52
5. Farris P., Witaminy jako kosmeceutyki: witamina C, Elsevier, 2006, 57-58