Już od stworzenia ludzi towarzyszy nam motyw Winny i Kary. Człowiek zawsze był kuszony do robienia rzeczy złych, niegodziwych i niemoralnych. Lecz zawsze tez człowieka czyniącego tak spotykała kara. Była ona wymierzana w różny sposób, ale nikt przed nią nie uciekł. Wina jednostki w odczuciu ogółu zawsze była szokująca. Nawet teraz kiedy słyszy się tyle o zbrodniach , ciągle coś szokuje. Podobnie było od początków ludzkości. Można w łatwy sposób zauważyć, iż kara jest zadośćuczynieniem za popełnioną zbrodnię. Jedno pojęcie wynika bezpośrednio z drugiego. Począwszy na wczesnych dziejach ludzkości a skończywszy na czasach współczesny dostrzegamy, iż bardzo często ludzie byli karani, sądzeni, bardzo często wyrządzali krzywdę bliźniemu odnosząc niejednokrotnie wielką satysfakcję z popełnionego czynu. Przykładów odnaleźć można tak w literaturze jak i w filmie. Ukazywane postaci są bardzo często uwikłane w psychologiczny konflikt z samym sobą co dodaje im tragizmu jednocześnie żyją poza tym, poza światem i nie boją się kary, czasem nawet sami ja prowokując. Mechanizm działania takiego człowieka zbrodniarza jest często przewidywalny. Założyć możemy, iż zbrodniarze wcześniej czy później przyznają się do popełnionych czynów choćby z powodów resztek człowieczeństwa, kryjących się pod pojęciem wyrzutów sumienia. Doskonała zbrodnia nie istnieje, wie o tym każdy złoczyńca, pomimo wszystko pragnie udowodnić światu że to on ma rację, że to on okryje się, wątpliwą co prawda, chwałą. Celem literatury jest nie tylko opisanie tematu, ale także jego skomentowanie i jednoznaczna ocena. Ważne jest wskazanie motywu, którym kierował się przestępca oraz okoliczności towarzyszących zdarzeniom. Dzięki literaturze poznajemy błędy i fałszywe kroki bohaterów literackich i możemy zastanowić się nad własnym życiem i uniknąć złych wyborów. Bo przecież Errare humanum est… (Błądzić-rzecz ludzka). Analizując dzieła literackie odnajdujemy rozmaite kary. Jedne są karami cielesnymi inne duchowymi. Jedne kary człowiek narzucał sobie sam, inne były wyznaczane i niejednokrotnie skazywały na śmierć. W człowieku drzemią dwie natury. Jedna z nich jest dobra i odpowiada za szlachetne postępowanie i dążenie do zaprowadzenia na świecie ładu i pokoju. Druga natomiast przeraża swoim okrucieństwem i umiłowaniem do zła i niegodziwości. To właśnie ta, mroczna natura, gdy przejmie kontrolę nad umysłem może popchnąć daną osobę do popełnienia niegodnego czynu. W przypadku mojej pracy niegodnym czynem popełnianym przez omawianych bohaterów jest zbrodnia. Tak samo jak pustelnik z Mickiewiczowskiej ballady uważam, że nie ma winy bez kary. W swojej pracy omówię motyw winy i kary na podstawie trzech dzieł pisarzy różnych epok: ballady Lilije Adama Mickiewicza, Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego. Zanim jednak przejdę do omówienia tematu, powinniśmy wiedzieć czym jest wina a czym kara. Wina, według szkolnego słownika motywów literackich, jest to wykroczenie, występek bądź przyczynienie się do czegoś złego. Można pojmować ją jako odpowiedzialność za dany czyn, a kara jest to środek wychowawczy bądź represyjny stosowany wobec osoby, która popełniła winę.