Funkcje przetargu

Przetarg jako sposób zawarcia umowy spełia wiele istotnych funkcji. Elementarną funkcją jest wywołanie wśród uczestników przetargu rywalizacji o zawarcie umowy. Jest to jednak wyłącznie instrumentalna funkcja, gdyż nie stanowi ona celu samego w sobie. Pozwala natomiast na realizację funkcji zasadniczych z punktu widzenia interesów organizatora przetargu, tzn. Funkcji optymalizacji treści umowyy oraz funkcji osiągnięcia najlepszej ceny. Rozgraniczenie obu wyżej wymienionych funkcji zależy od rodzaju świadczenia wynikającego z umowy zawieranej w drodze przetargu. Umowy zawierane w drodze przetargu zazwyczaj są umowami wzajemnymi (np. sprzedaż umowa-zlecenie, umowa o dzieło itp.). W każdej z tych umów można wyodrębnić świadczenie decydujące o specyfice danej umowy (np. świadczenie rzeczy, usługi, dzieła). Jest to zazwyczaj świadczenie o charakterze niepieniężnym. W sytuacji gdy przetarg organizowany jest dla spełnienia świadczenia niepieniężnego, będzie spełniał funkję optymalizacji treści umowy. Natomiast gdy organizator przetargu zobowiązuje się spełnić świadczenie charakterystyczne, poszukuje podmiotu gotowego zapłacić za nie najwyższą cenę. Odpowiednio z kolei taką funkcję będzie spełniał przetarg, mianowicie – funkcja osiągnięcia najwyższej ceny. Jednakże krąg umów jakie zawierane są w drodze przetargu, nie ogranicza się wyłącznie do umów nazwanych uregulowanych w Kodeksie cywilnym lub innych aktach prawnych. Obejmuje także szereg umów nienazwanych , funkcjonujących wyłącznie w praktyce obrotu gospodarczego. W takich umowach często nie da się wyodrębnić świadczenia charakterystycznego. Oba świadczenia są najczęściej złożone. Stąd przetarg w takich umowach będzie pełnił wyłącznie funkcję optymalizacji treści umowy. Powyższe rozróżnienie ma znaczenie praktyczne dla wyboru rodzaju procedury przetargowej. Prawnym sposobem, w jaki następuje realizacja funkcji uzyskania najwyższej ceny jest przetarg ustny, którego zasadniczym etapem jest licytacja. Świadczenie pieniężne może być przedmiotem ‘targu’ w toku licytacji słownej lub prowadzonej za pomocą innych z góry ustalonych znaków. Jednoczesna obecność w jednym miejscu licytantów stwarza między nimi naturalną rywalizację o zawarcie umowy. Funkcję optymalizacji treści umowy najlepiej realizuje przetarg pisemny. Konstrukcja tego przetargu umożliwia należytą analizę ofert, których świadczenia są odpowiednio złożone. Umożliwia to z kolei wybór oferty najkorzystniejszej. Przetarg, którego szczegółową procedurę regulują przepisy prawa, spełnia dodatkowo funkcję gwarancyjna. Istotą omawianej funkcji jest zobiektywizowanie procedury przetargowej i uniezależnienie wyboru kontrahenta umowy od woli organizatora przetargu. Mechanizm ten ma za zadanie chronić mienie państwowe i komunalne przed jego niewłaściwym wykorzystaniem. Poza tym procedura przetargowa zapewnia równość szans wszystkim potencjalnym uczestnikom przetargu w rywalizacji o zawarcie umowy na zasadach wolnej konkurencji. Jest to szczególne widoczne na gruncie zamówień publicznych, gdzie zasada równości uczestników przetargu została podniesiona do kategorii normatywnej (art. 16 u.p.z.p). Funkcja gwarancyjna przejawia się również w tym, że zawarcie umowy w drodze przetargu gwarantuje organizatorowi przetargu realizację innych funkcji, a konkretnie funkcji optymalizacji treści umowy oraz funkcji osiągnięcia najwyższej ceny, jaką jest w stanie zaoferować w danych warunkach rynek.