Tytuły utworów literackich miały pierwotnie informować o treści utworu w sposób prosty a także dokładny. Rozwój poszedł w kierunku tytułów zwięzłych, które można uważać za przedmiot badań. Wyróżniamy tytuły:

1. informujące o gatunku literackim, np. Pieśni, Sonety
2. informujące aluzyjnie o treści, np. Potop
3. informujące o głównym bohaterze, np. Pan Tadeusz
4. informujące o charakterze bohatera, np. Lalka
5. będące aluzją metaforyczną do treści, np. Chleb rzucany umarłym Tytuły dzieł naukowych prawie wyłącznie informują o treści.

Tytuł spełnia rolę identyfikacyjną i porządkującą, przez co powinien być unikalny. Może zatem przyciągać uwagę odbiorcy, informować o prezentowanej treści lub nawet wprowadzać w jej nastrój.

Tytuł odgrywa ważną rolę w utworze literackim. Organizuje treść, wydobywa podstawowe problemy, zdarzenia, motywy, podkreśla metaforyczny sens utworu. Czasami jest zabawą językową.