Potęga militarna państwa – potęga państwa – terminologia i pojęcia

Potęgonomia jest to nauka zajmująca się potęgą państwa, czyli jednostki politycznej. Jednostka polityczna jest to terytorialnie zorganizowana polityczna zbiorowość, oznacza to że jest ona „aktorem sceny międzynarodowej, wyposażonym w zasoby, rozum i motywowanym określoną wolą” . Według R. Arona potęga jest to zdolność do czynienia, tworzenia lub niszczenia. Zaś potęgą na arenie międzynarodowej określa zdolność jednostki politycznej do narzucenia swojej woli innym jednostkom politycznym. Bertrand Russel, uważa zaś że potęga może być zdefiniowana jako osiaganie zamierzonych efektów.

Potęgonomia jest to nauka zajmująca się potęgą państwa, czyli jednostki politycznej. Jednostka polityczna jest to terytorialnie zorganizowana polityczna zbiorowość, oznacza to że jest ona „aktorem sceny międzynarodowej, wyposażonym w zasoby, rozum i motywowanym określoną wolą” . Według R. Arona potęga jest to zdolność do czynienia, tworzenia lub niszczenia. Zaś potęgą na arenie międzynarodowej określa zdolność jednostki politycznej do narzucenia swojej woli innym jednostkom politycznym. Bertrand Russel, uważa zaś że potęga może być zdefiniowana jako osiaganie zamierzonych efektów. Inny tok myślenia przedstawa J. G. Stoessinger, który przedstawia potęgę w stosunkach międzynarodowych jako „zdolność państwa do używania w swoich materialnych i niematerialnych zasobów w sposób który wpłynie na zachowanie innych państw”. Joseph Nye, jeden z bardziej znanych teoretyków koncepcji twardej i miękkiej potegi, stwierdza, iż: „ Potęga jest jak pogoda. Każde państwo próbuje przewidzieć swoją siłę w danej sytuacji – polityczni lidery i analitycy przewidują szanse na zwycięstwo – tak samo jak meteorolodzy, którzy prognozują pogodę na każdy dzień. Okazuje się jednak, że z potęgą jest jak z pogodą, nie da się jej przewidzieć i opisać do końca, gdyż może nas on zawsze zaskoczyć, jest więc nieprzewidywalna. Każdy naukowiec wie, że dane państwo zależy właśnie od potęgi, ale tylko nieliczni potrafią je zdefiniować i badać.”
Rozróżnienie miedzy twardą a miękką potęgą odnosi się do stopniowania zarówno natury zachowania, jak i materialnosci asobów. Oba typy są aspektami zdolności do tego, aby osiągnąć jakieś cele poprzez sterowanie zachowaniem innych. Wg Miroslawa Sułka nie powinno się zbyt rygorystycznie podchodzić do potęgi twarej i miękkiej. Argumentuje to miękką potęgą Unii Erupejskiej,która była oparta na twardej potędze. Dochodzimy do tego, ze nie ma zarówno miękkiej potęgi bez twardej potęgi, jak i na odwrot. Warto wspomnieć o czynnikach mających wpływ na potęgę państwa:

  1. Czynnik siły – w jego skład wchodzą: rozmiary sił zbrojnych, poziom technologii w dziedzinach najbardziej nowoczesnych, związanych ze zbrojeniami oraz predyspozycje wojskowe. Bardzo ważnym elementem jest tutaj poziom myśli strategicznej, gdzie liczy się aby dane państwo było przekonane o groźbie użycia przemocy.
  2. Położenie geograficzne – wielkość i położenie terytorium państwa, jego klimat, topografia obszaru, bogactwa naturalne, źródła energii oraz zdolność do produkcji artykułów żywnościowych.
  3. Czynnik demograficzny – czyli ludność, jej wielkość, gęstość zaludnienia, rozpiętość wieku, skład pod względem płci oraz dochód na osobę.
  4. Potencjał ekonomiczny – poziom rozwoju handlu oraz ilość zawieranych transakcji, stabilność ekonomiczna, zdolność zapewnienia ludności dostatniego życia, zasięg i efektywność systemu transportowego oraz środków komunikacji.
  5. System władzy – zaklada się, że demokratyczne fory rządów prowadzą do zwiększenia siły narodowej, w przeciwieństwie do władzy dyktatorskiej. Wiele jednak zależy od sposobu użycia przez władzę zasobów, będących w jej dyspozycji.
  6. Autorytet i pozycja miedzynarodowa – doświadczenie i umiejętność prowadzenia rokowań międzynarodowych, zdolności propagandowe, zkres przyjaznego poparcia, jakim cieszy się panstwo w społeczenosci swiatowej.
    Należy jednak zauważyć, że składniki potęgi zmieniają się każdym stuleciu, zależą od zdolności danego państwa do podjęcia określonyc działań, jak również potencjału kulturowego. Rózne proporcje elementów składających się na potęge jednostek politycznych pozwalaja wyróżnic kilka charakterystycznych form potegi. Z kryterium podzialu przyjmujemy trzy grupy elementów (trzy wymiary): ekonomiczny, militarny, demograficzno-przestrzenny. Łącząc ze sobą po dwa wymiary otrzymujemy trzy czyste oraz trzy mieszane formy potęgi: • Ekonomiczna • Militarna • Demograficzno-przestrzenna • Ekonomiczno-militarna • Ekonomiczno-demograficzno-przestrzenna • Demograficzno-przestrzenno-militarna Połączenie tych trzech wymiarów,prowadzi do wyróżnienia tylko jednej formy potęgi – ekonomiczno-militarno-demograficzno-przestrzennej. Potęga demograficzno-przestrzenna – opiera się przee wszystkim na ludności i terytorium. Ma ona charakter bierny, panstwo oparte na tje potędze może odgrywać pewną rolę na arenie miedzynarodowej tylko w najwyższych pulapach ilosciowych. Charakter demograficzno-przestrzenny nie jest bezpośrednio z wielkością państwa – mogą tu wysepowac państwa małe, srednie, jak i duże. (Chiny, Indie, Pakistan, Indonezja, Egipt, Iran, Irak) Potęga demograficzno-przestrzenno militarna – charakteryzuje państwa o średnim i niskim poziomie rozwoju, silnie zmilitaryzowane. Z reguly są to państwa agresywne, ale charakter ich potegi, który jest raczej bierny, nie pozwala na odgrywanie powazniejszej roli. Potęga ekonomicza – charakteryzują ja wysokie wskaźniki rozwoju gospodarczego, mierzone wydajnością pracy oraz poziomem dochodu narodowego na 1 mieszkanca. Państwa, które można okreslic mianem potegi ekonomicznej, odgrywaja bardziej czynna role w stosunkach miedzynaodowych, ale ta forma nie wystarczado zdobycia statusu mocarstwa swiatowego. Potega ekonomiczna musi być wsparta potega militarna. (Japonia, Tajwan, Hongkong, Singapur) Potęga ekonomiczno-militarna rózni się od potegi ekonomicznej zwiekszonym poziomem militaryzacji, co pozwala na odgrywanie czynnej roli w stosunkach miedzynarodowych. Państwa charakteryzujące się taka potega maja z reguly dlugie tradycje państwowości, solidna baze ekonomiczna i sily zbrojne o duzych możliwościach. Ich duza sile ogolna wzmacnia czest czynnik moralno-psychologiczny, ideologiczny itp. Jeżeli potega ekonomiczno-militarna charakteryzuje panstwo duze, to z pewnością jest Onon mocarstwem politycznym. (USA, Francja, Wielka Brytania). Potęga militarna charakteryzuje panstwa o srednim i wysokim poziomie rozwoju gospodarczego i duzym stopniu militaryzacji. Potegi militarne maja z reguly Duzy wpływ na stosunki miedzynarodowe, ale jest on w duzej mierze nienaturalny, wymuszony – dotad, dopki potega militarna nie zostanie oparta na solidniejszej bazie ekonomicznej wpływ na ten nie będzie trawly. (ZSRR, Trucja, w mniejszej mierze Izrael) Potęga ekonomiczno-militarno-demograficzno-przestrzenna w sposób dosc zharmonizowany kaczy wszystkie trzy grupy elementow. Potega ta ma charakter raczej czynnym ake wskazuje raczej na umiarkowane ambicje polityczno-militarne. Waznym elementem potęgi są jej profile, czyli kryterium stopnia zharmonizowania grup elementów, tworzących daną potęgę. Potęga jednowymiarowa – jej podstawą jest jedna grupa elementów, jedna grupa czynnikow potęgi, np. ekonomicznych lub militarnych. Jest to potęga o najbardziej zwichnietej strukturze wewnętrznej. Jej jednostronny charakter zawęża zakres możliwych do zastosowania srodkow – jej skuteczność nie jest duża. Potęga dwuwymiarowa – opiera się na dwoch grupach elementów, np. ekonomiczno-militarnych czy demograficzno-przestrzennych. Jej struktura nadal jest zwichnieta, ale bardziej harmonijna niż w przypadku potęgi jednowymiarowej. Potęga wielowymiarowa kształtowana jest w sposób zharmonizowany przez co najmniej trzy grupy elementów. Nizszą formą potęgi wielowymiarowej jest potęga trojwymiarowa, która opiera się równo na trzech grupach elementów. Potęga ta charakteryzuje się dośc harmonijną strukturą wewnętrzną, co pozwala na stosowanie dosc zróznicowancyh form odzdzialywania o sporej skuteczności.