Efektywność energetyczna to stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do uzyskania tego efektu. Głównym celem efektywności energetycznej jest zmniejszenie zużycia energii, oraz redukcja strat energii. Poprawa efektywności energetycznej oraz racjonalne wykorzystywanie istniejących zasobów energetycznych, w perspektywie wzrastającego zapotrzebowania na energię, są obszarami do których Polska przywiązuje wielką wagę. Priorytetowym celem Rządu stało się stworzenie ram prawnych oraz systemu wsparcia działań związanych z poprawą efektywności energetycznej. Ustawa o efektywności energetycznej z dnia 15 kwietnia 2011 r. określa cel w zakresie oszczędności energii, z uwzględnieniem wiodącej roli sektora publicznego, ustanawia mechanizmy wspierające oraz system monitorowania i gromadzenia niezbędnych danych. Ustawa zapewnia także pełne wdrożenie dyrektyw europejskich w zakresie efektywności energetycznej, w tym zwłaszcza zapisów Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. Krajowy cel w zakresie oszczędnego gospodarowania energią zakłada uzyskanie do 2016 r. oszczędności energii finalnej nie mniejszej niż 9% krajowego zużycia tej energii w ciągu roku. Do przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej należą (tzw. obszary działań proefektywnościowych według Ustawy o efektywności energetycznej):

1. Izolacja instalacji przemysłowych
2. Przebudowa lub remont budynków
3. Modernizacja urządzeń przeznaczonych do użytku domowego, oświetlenia, urządzeń potrzeb własnych, urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych, lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła
4. Odzysk energii w procesach przemysłowych.
5. Ograniczenie przepływów mocy biernej, strat sieciowych w ciągach liniowych, strat w transformatorach
6. Stosowanie do ogrzewania lub chłodzenia obiektów energii wytwarzanej we własnych lub przyłączonych do sieci odnawialnych źródłach energii Jeżeli chodzi o efektywność energetyczną to w sektorze budownictwa występuje duży potencjał oszczędności energii. Sektor ten odpowiada za 40% końcowego zużycia energii co powoduje, że inwestycje w poprawę efektywności energetycznej w tym sektorze są szczególnie interesujące. W Polsce realizowany jest program termomodernizacji budynków, który wprowadzono już w 1999 roku na podstawie ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Program ten ma na celu zapewnienie technicznego i finansowego wsparcia projektów w zakresie oszczędności energii w budynkach oraz projektów dotyczących zmniejszania strat ciepła w sieciach dystrybucyjnych lub zastępowania tradycyjnych źródeł energii źródłami niekonwencjonalnymi, w tym odnawialnymi. Inwestorzy mogą otrzymać 25% zwrotu kwoty kredytu na realizację projektów. W okresie 1999–2007 z budżetu państwa na ten cel wydatkowano blisko 600 mln zł. Budynki w Polsce zużywają około 40% energii, z czego ponad 2/3 na ogrzewanie – a mogłyby znacznie mniej. Unia Europejska szacuje, że w przeciągu kilku lat w nowo budowanych domach można zredukować zużycie energii na ogrzewanie o 70%. Duże pokłady energii możemy także zaoszczędzić dzięki użytkowaniu nowoczesnych urządzeń. W skutek tego powstał projekt Energy+, który promuje korzystanie z wysoko energooszczędnego sprzętu. Program ma na celu zróżnicowanie sprzętu energooszczędnego najwyższej klasy energetycznej, nadając urządzeniom klasę „A+”; „A++”, co świadczy o jeszcze mniejszym zużyciu energii niż klasa „A”. Chodzi głównie o chłodziarko-zamrażarki, zużywające mniej niż trzy czwarte energii pochłanianej przez podobne urządzenia klasy energetycznej „A”.

Na podstawie tego wprowadzono Ustawę z dnia 31 października 2012 r. o obowiązkach w zakresie informowania o zużyciu energii przez produkty wykorzystujące energię. Ustawa określa obowiązki w zakresie informowania o zużyciu energii oraz innych podstawowych zasobów przez produkty wykorzystujące energię lub wpływie tych produktów na zużycie energii - etykietowanie. W Polsce przewiduje się szybki proces wdrażania dyrektyw wykonawczych do dyrektywy ramowej 2005/32/WE ustanawiającej ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów wykorzystujących energię. Będzie to bardzo istotnym impulsem do zmniejszenia energochłonności tych urządzeń. Jak dotychczas wszystkie dyrektywy dotyczące etykietowania i wymagań efektywności energetycznej urządzeń zostały w Polsce wdrożone. W celu zwiększenia ustawy o efektywności energetycznej utworzono mechanizm wsparcia, którym jest system białych certyfikatów. Jest to system sprzyjający wzrostowi efektywności energetycznej w łańcuchu wytwarzania, przesyłu i zużycia energii, jak również pobudzający siły rynkowe w kierunku bardziej racjonalnego wykorzystania energii. Pozyskanie białych certyfikatów będzie obowiązkowe dla firm sprzedających energię odbiorcom końcowym, w celu przedłożenia ich Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do umorzenia. Firmy sprzedające energię elektryczną, gaz ziemny i ciepło będą zobligowane do pozyskania określonej liczby certyfikatów w zależności od wielkości sprzedawanej energii. Projekt ustawy zakłada stworzenie katalogu inwestycji pro-oszczędnościowych, przedsiębiorca będzie mógł uzyskać daną ilość certyfikatów w drodze przetargu ogłaszanego przez Prezesa URE. Firmy będą miały również możliwość kupna certyfikatów na Towarowej Giełdzie Energetycznej.

ŚWIADOMOŚĆ ENERGETYCZNA W POLSCE Jeżeli chodzi natomiast o świadomość energetyczną to systematyczne rośnie. Polacy coraz więcej wiedzą na temat skutecznych metod oszczędzania energii, ale także chętnie w praktyce ograniczają jej zużycie. Dostrzegają również korzyści związane z oszczędzaniem energii oraz możliwe obniżenie rachunków za prąd w swoim domu i firmie. Wciąż jednak w gospodarstwach domowych i miejscach pracy najchętniej stosują najpopularniejsze metody oszczędzania energii, takie jak gaszenie światła oraz wyłączenie niepotrzebnego w danej chwili sprzętu. Pod kątem optymalnego wykorzystania urządzeń elektrycznych pozostaje jeszcze sporo do nadrobienia. Najbardziej świadomie korzystają z dużych sprzętów AGD oraz telewizorów. Starają się także odpowiedzialnie korzystać z ogrzewania. Na temat oszczędzania energii w gospodarstwie domowym z roku na rok Polacy wiedzą zdecydowanie coraz więcej. Wciąż są to jednak informacje niepełne i wymagające dalszej popularyzacji. Łącznie ponad połowa ogółu Polaków (54%) deklaruje, że zna co najmniej kilka skutecznych sposobów umożliwiających redukcję zużycia prądu w swoim domu. Równocześnie jednak niemal 1/3 mieszkańców naszego kraju (30%) nigdy nie zastanawiała się nad tym, czy potrafi efektywnie oszczędzać energię. Blisko 1/5 ankietowanych (18%) otwarcie przyznaje, że w ogóle nie dysponuje taką wiedzą. Co ciekawe, świadomość energetyczna w zdecydowanej większości przypadków idzie w parze z wysoką motywacją do oszczędzania. Już łącznie 80% Polaków, którzy wiedzą, jak ograniczać wykorzystanie prądu w swoim domu, stara się zawsze lub dosyć często wcielać tego typu działania w życie. Zaledwie 5% respondentów, którzy potrafią oszczędzać energię, nie robi tego nigdy.

W coraz większym stopniu Polacy dostrzegają i doceniają różnorodne korzyści związane z racjonalnym wykorzystywaniem energii w gospodarstwie domowym. Do jej oszczędzania najbardziej motywują ich: • czynniki finansowe • troska o czystsze środowisko

Już 81% mieszkańców kraju, którzy starają się oszczędzać prąd, dostrzega pozytywne strony takich działań. Wyraźną ulgę dla domowego budżetu, związaną z istotnym obniżeniem swoich rachunków za energię, odczuło już 31% respondentów świadomych korzyści z oszczędzania. 67% Polaków reprezentujących tę grupę zaobserwowało niewielkie oszczędności, podczas gdy jedynie znikoma liczba osób, czyli 2%, nie dostrzegła żadnych zmian w wysokości swoich rachunków.

Większość zatrudnionych Polaków docenia rolę korzyści związanych z oszczędzaniem energii w swojej firmie. Niestety wciąż stosunkowo niewielu pracodawców prowadzi systematyczne działania i akcje edukacyjne związane z tym tematem. Ponad połowa zatrudnionych respondentów (52%) wskazuje, że w ich miejscu pracy nie podejmuje się żadnych działań związanych z ograniczaniem zużycia prądu. Niespełna jedna czwarta (24%) zauważa, że sporadycznie pojawiają się takie inicjatywy.

Według aktywnych zawodowo Polaków, do najczęstszych sposobów oszczędzania energii w przedsiębiorstwach, gdzie podejmowane są takie działania, należą: wymiana oświetlenia na energooszczędne (53%), unikanie pozostawiania sprzętów elektrycznych w trybie stand-by (44%), a także zwracanie uwagi na klasę energetyczną kupowanych urządzeń (27%). Zgodnie z wynikami badania nadal stosunkowo niewielka liczba pracodawców zachęca swoich pracowników do działań energooszczędnych (22%). Przeprowadzone badania dają nam możliwość na porównanie najczęstszych sposobów oszczędzania energii w różnych regionach Polski: północnym, zachodnim, centralnym, wschodnim i południowym. W ramach kampanii po raz pierwszy w tym roku przeanalizowane zostały także wybrane dane dotyczące wykorzystania urządzeń energooszczędnych w różnych województwach. Pod względem systematycznego oszczędzania energii w gospodarstwie domowym przodują ex aequo region centralny oraz południowy, w których regularnie ogranicza zużycie prądu w swoich domach już 82% aktywnych zawodowo Polaków. To wynik o 2% lepszy niż w całej Polsce (80%). Kolejne miejsca zajmują pod tym względem regiony: północny (78%), zachodni (77%) oraz wschodni (76%). Jeśli chodzi o działania energooszczędne podejmowane w firmach, w całej Polsce dostrzega je blisko jedna czwarta aktywnych zawodowo Polaków (24%). Najlepszy wynik, wyższy od ogólnopolskiej średniej, osiągnęły pod tym względem regiony: północny (30%), centralny (27%) oraz ex aequo: zachodni i wschodni (26%). Najmniejsza liczba Polaków dostrzega z kolei działania energooszczędne w firmach z regionu południowego (16%). W skład poszczególnych regionów Polski wchodzą następujące województwa: centralny (mazowieckie, łódzkie, świętokrzyskie), południowy (dolnośląskie, opolskie, śląskie, małopolskie), północny (pomorskie, zachodniopomorskie), wschodni (lubelskie, podkarpackie, podlaskie, warmińsko-mazurskie), zachodni (kujawsko-pomorskie, lubuskie, wielkopolskie).