POCZĄTKI PARLAMENTARYZMU W POLSCE

W Polsce od czasów późnego średniowiecza istniała monarchia stanowa. Król, podobnie jak w wielu innych krajach Europy, rządził państwem przy współudziale przedstawicieli stanów. Od czasów Kazimierza Wielkiego przy boku monarchy działała rada królewska. W skład jej wchodzili najważniejsi urzędnicy państwa- kanclerz, podkanclerzy, skarbnik i podskarbi oraz urzędnicy ziemscy- wojewodowie i kasztelanowie, a także reprezentanci duchowieństwa rzymskokatolickiego- arcybiskup Gniezna i biskup Poznania. Czasami do rady zapraszano też mieszczan Krakowa. Członków rady król powoływał według własnego uznania, a jej opinie nie były dla monarchy wiążące.

W Polsce od czasów późnego średniowiecza istniała monarchia stanowa. Król, podobnie jak w wielu innych krajach Europy, rządził państwem przy współudziale przedstawicieli stanów. Od czasów Kazimierza Wielkiego przy boku monarchy działała rada królewska. W skład jej wchodzili najważniejsi urzędnicy państwa- kanclerz, podkanclerzy, skarbnik i podskarbi oraz urzędnicy ziemscy- wojewodowie i kasztelanowie, a także reprezentanci duchowieństwa rzymskokatolickiego- arcybiskup Gniezna i biskup Poznania. Czasami do rady zapraszano też mieszczan Krakowa. Członków rady król powoływał według własnego uznania, a jej opinie nie były dla monarchy wiążące. Pozycja rady wzmocniła się w czasach Jagiellonów. Jej skład został powiększony, m. in. o wszystkich biskupów. Przede wszystkim jednak zaczęła ona współdecydować o polityce zagranicznej, obsadzie urzędów, małżeństwach członków rodziny królewskiej. Później rada przekształciła się w senat. W skład rady wchodzili reprezentanci tylko najważniejszych warstw społeczeństwa polskiego, dlatego nadal zwoływano lokalne wiecie. Wiecie ziemskie zwoływano w poszczególnych ziemiach, a wiecie generalne Prowincjonalne) w Korczynie dla Małopolski i w Kole dla Wielkopolski. Poruszano na nich sprawy lokalne, uchwalano nowe prawa i podatki lokalne, dyskutowano też o problemach całego państwa. W wiecach brali udział wyżsi dostojnicy państwowi i duchowni, rycerstwo-szlachta, średnie duchowieństwo, ale także przedstawiciele najważniejszych miast danego regionu. W XV w. wiece te zaczęto nazywać sejmikami. Dominowała na nich szlachta, a mieszczanie zostali odsunięci od udziału we władzach. Z czasem sejmiki zaczęły wysyłać swoich przedstawicieli posłów na spotkania rady z królem. Takie wspólne zjazdy ogólnopolskie nazwano po łacinie „parlamentum generale”, czyli zjazd walny lub zjazd główny. Później upowszechniała się nazwa sejm walny. Posłowie początkowo jedynie aprobowali uchwały, ale stopniowo rosła ich rola i w końcu stali się odrębną grupą. Sejm walny w Piotrkowie w 1493r. był już podzielony na senat i izbę poselską