Pytanie sformułowane przez kazimierza Przerwe- Tetmajera „Czymże jest życie” jest tematem, który od początku istnienia ludzkości został głęboko zakorzeniony w świadomości każdego człowieka. Rozważania o egzystencji ludzkiej, sensu bycia oraz celowości życia są poruszane przez wielu artystów i myślicieli na przekroju epok historycznych. Osoby szukające odpowiedzi na to pytanie przyjmują różne postawy, często przeciwstawne. Analiza fragmentu ‘Lalki” Bolesława Prusa ułatwi rozważenie tego problemu.

  Bohaterem tej części utworu jest Jan Ignacy Rzecki.  To osoba w średnim wieku, mieszkająca w Warszawie, która sprawuje funkcję subiekta  w sklepie Wokulskiego, którego jest również przyjacielem. Sumiennie wykonuje swoje obowiązki, oddaje się w pełni swojemu zawodowi, przez co nieodłączną część jego życia stanowi samotność. Bohater ten prezentuje światopogląd minionej epoki – romantyzmu. Wierzy w odzyskanie niepodległości dzięki rodowi Napoleonidów, jednak doskonale wie o tym, że to nierealne. Ten fakt przyczynia się do jego przemyśleń o życiu. Wyraża, że  pozbawione zostało sensu. Obecna sytuacja według niego jest beznadziejna, skazana na porażkę „Nic nie będzie! Giniemy bez ratunku!”. Nie można znaleźć żadnych perspektyw na przyszłość, nie odnajduje więc istoty swojego bytu. Występuje narracja 3 – osobowa, jednak myśli bohatera są również  przedstawione poprzez mowę pozornie zależną.

Jan Ignacy  uważa, że życie pozbawione jest sensu, celowości oraz istoty, skazane na nieuchronną klęskę, a wszystkie dziedziny z nim związane są absurdalne,   dosadnie nazywa je „głupstwami”. 

Bohater tego fragmentu „Lalki” Bolesława Prusa przeżywa swój kryzys światopoglądowy. Żadna z jego nadziei nie spełniła się, uświadamia sobie, że były one tylko nic nieznaczącymi błahostkami. Ciągłe wspominanie o przeszłości wprawia go w uczucie goryczy, rozpaczy i beznadziejności. W jego opinii wszystko prowadzi do porażki, nie ma przyszłości z pozytywnym zakończeniem. To osoba, której ciągle towarzyszy samotność. Jedną z głównych przyczyn jest brak porozumienia pośród innych ludzi, co wynika z jego przekonań i wartości, które zaliczają się do minionej epoki. Rzecki nie odnajduje się w ówczesnym świecie, dlatego zamyka się w pokoju i nakręca mechaniczne zabawki. Podczas tego zajęcia czuje się, jakby on był reżyserem, kształtował rzeczywistość. Jednak widząc nakręcone lalki dochodzi do wniosku, że życie jest absurdalne, pozbawione określonego planu, a oparte na przypadkach. Występuje motyw theatrum mundi, co ma bardzo pesymistyczny wydźwięk. Uświadamiając sobie beznadziejność sytuacji i bezsens życia, postanawia pisać pamiętnik, który stanowi dla niego ucieczkę od otaczającego go obłędu, braku nadziei i celowości.

Taka postawa wobec była często spotykana w utworach barokowych artystów. Jednym z wierszy o tej tematyce jest „Krótkość żywota” Daniela Naborowskiego. To wiersz poruszający zagadnienie kruchości życia ludzkiego. Podmiot liryczny podkreśla ulotność chwili, nie tylko uświadamia nam o istnieniu śmierci, ale także jej dramatycznym wymiarze. Udowadnia odbiorcom, że ludzie nie mają żadnego wpływu na swój byt na ziemi. Nikt nie może być pewny swojego losu, każdemu towarzyszy niewiedza, a czas pełni rolę nadrzędną, który kieruje życiem wszystkich, co dramatyzuje sytuację. W koncepcji poezji barokowej dominują motywy vanitas (kruchość), które przypominają o nieuchronnej śmierci. Również w wierszu Naborowskiego życie ludzkie porównywane jest do błysku, cienia, dźwięku, dymu, a człowiek nie może zmienić swojego przeznaczenia , przez co podkreślony zostaje tragizm i bezsens bytu człowieka na ziemi.

Bezsens życia oraz jego bezcelowość dostrzegali również młodopolscy dekadentyści. To postawa, którą cechowało kryzys wszelkich wartości, norm moralnych i etycznych oraz przekonanie o upadku kultury i całego świata. Jednym z przykładów jest sonet „Nie wierzę w nic” Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Już sam tytuł utworu oraz jego pierwszy wers są wyrazem pesymizmu, który potęguje się w dalszej części wiersza. Podmiot liryczny twierdzi, że jego życie pozbawione jest sensu, nie ma określonego celu. Wszelkie nadzieje, dążenia oraz działania doprowadziły go, do bankructwa ideałów oraz wartości. Przyjmuje bierną postawę wobec zaistniałej sytuacji. Przekonany jest, że nie odmieni swojego losu. . Jego zyciem kieruje siłą wyższa, na którą nie ma wpływu. Rezygnuje z podjęcia jakichkolwiek działań, jego obecna sytuacja przypomina marazm, stagnację, beznadzieję. Wszelkie jego marzenia, cele i nadzieje są nieosiągalne, przez co dalsze egzystowanie pozbawione jest sensu.

Podsumowując, zanalizowane teksty udowadniają , że życie pozbawione jest sensu, celowości oraz istoty, skazane na nieuchronną klęskę. Jest tylko ulotną chwilą, nic nieznaczącą błahostką. Kieruje nim przeznaczenie, a ludzie nie mają żadnego wpływu na swój los. Wszelkie dziedziny życia są absurdem, pozbawionym znaczenia oraz jakichkolwiek wartości. Wszelkie nadzieje, plany, marzenia nie mogą być zrealizowane  , prowadzą do porażki , przez odebrana zostaje ludziom wola istnienia.