Doktryna rozwarstwienia klasowego

Koncepcja rozwarstwienia klasowego – zwana koncepcja marksistowską, sformułowana została przez L. H. Morgana (Starożytne społeczeństwo). Twórcą tej teorii był Fryderyk Engels. Dowodził, że historia społeczeństwa pierwotnego jest znacznie dłuższa niż społeczeństw zorganizowanych w państwo. Początki organizacji państwowej Engels dostrzega już w okresie rozwoju społeczeństwa przed państwowego, zwanego ustrojem rodowo-plemiennym, które nie znało własności prywatnej. Według niego państwo powstało w wyniku szeregu wewnętrznych przeobrażeń (głównie ekonomicznych), które dokonały się dawniej jednorodnych społecznie, politycznie i ekonomicznie społecznościach rodowo-plemiennych wspólnoty pierwotnej.

Koncepcja rozwarstwienia klasowego – zwana koncepcja marksistowską, sformułowana została przez L. H. Morgana (Starożytne społeczeństwo). Twórcą tej teorii był Fryderyk Engels. Dowodził, że historia społeczeństwa pierwotnego jest znacznie dłuższa niż społeczeństw zorganizowanych w państwo. Początki organizacji państwowej Engels dostrzega już w okresie rozwoju społeczeństwa przed państwowego, zwanego ustrojem rodowo-plemiennym, które nie znało własności prywatnej. Według niego państwo powstało w wyniku szeregu wewnętrznych przeobrażeń (głównie ekonomicznych), które dokonały się dawniej jednorodnych społecznie, politycznie i ekonomicznie społecznościach rodowo-plemiennych wspólnoty pierwotnej. Nastąpiły podziały, specjalizacja pracy. Wspólna własność ustępuje miejsca prywatnej. Rozpoczął się długotrwały proces podziału społeczeństwa na 2 antagonistyczne klasy. Bogatsza (posiadająca środki produkcji) i biedniejszą, która chciała zmienić tę niesprzyjającą dla siebie sytuację. W takich warunkach, w celu zapewnienia korzystnego dla klasy posiadającej, układu sił - jak twierdzi Engels - wynaleziono państwo, – co wyraziło się w wyodrębnieniu się elity władzy publicznej, wprowadzeniu podatków koniecznych do utrzymania rozwijającego się aparatu państwowego, państwowego tym aparatu przymusu. Engels traktował państwo jako instytucję wyrosłą na etapie rozwoju historycznego społeczeństwa, na którym uwikłało się ono w konflikty klasowe nie dające się pogodzić, więc powstało zapotrzebowanie na organizację dysponującą siłą zdolną narzucić społeczeństwu władzę określonej klasy. Engels widział trzy przyczyny powstania państwa 1)wzrost wydajności pracy i wielkie społeczne podziały pracy, nieznane społeczeństwom pierwotnym 2)ukształtowanie się własności prywatnej nieznanej społeczeństwom pierwotnym 3)rozpad społeczeństwa na klasy i powstanie w związku z tym sprzeczności klasowych, niedających się pogodzić bez specjalnej siły przymusu, jaką mogło stworzyć dopiero państwo. Opisał też trzy drogi powstania państwa 1)droga klasyczna, którą przeszło państwo ateńskie, powstałe bezpośrednio z przeciwieństw klasowych nurtujących społeczeństwo u schyłku wspólnoty rodowej 2)drogę, jaką przeszło państwo rzymskie, na którego powstanie miał wpływ istniejący między patrycjuszami a plebejuszami konflikt, zastąpił on (w drodze rewolucji) rodowy podział ludności podziałem terytorialnym, ekonomicznym oraz powstaniem organizacji państwowej 3)drogę, jaką przeszły plemiona germańskie, które znajdują się na etapie wspólnoty narodowej, zajęły tereny byłego imperium rzymskiego, gdzie panował rozpad germańskiej wspólnoty i rzymskiego niewolnictwa, doprowadził do powstania feudalnych państw zachodniej Europy. Głoszona w XIXw. Teoria Engelsa o pochodzeniu państwa stała się w wieku podstawą marksistowskiej interpretacji genezy i istoty państwa. Była modyfikowana i uzupełniana przez różnych przedstawicieli tego kierunku. Od początku swego powstania - a tym bardziej w czasie późniejszym – wywoływała polemiki naukowe, a także ideologiczne.