Bibliografia: 1.J. Kukułka, „Bezpieczeństwo, a współpraca europejska: współzależności i sprzeczności interesów”, „Sprawy Międzynarodowe” 1982, s. 7, cyt. za J. Stańczyk, „Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa”, Warszawa 1996 s. 15; 2.S. Koziej, „Bezpieczeństwo Narodowe” II-2011/18 s.20; 3.„Słownik języka polskiego” PWN, Warszawa 1978, t. I, s. 147, cyt. za J. Stańczyk, „Współczesne …” wyd. cyt., s.15; 4.por. R. Zięba, „Pojęcia i istota bezpieczeństwa państwa w stosunku międzynarodowych”, „Sprawy Międzynarodowe 1989” s. 10, s. 50; cyt. za J. Stańczyk, „Współczesne …” wyd. cyt., s.15; 5. wg klasycznego określenia Ch. Mauninga, „The Elements of Collective Security”, [w:] W. Bourquin (red.) „Collective Security”, Paris, s. 134, cyt. za: Z Stefanowicz „Anatomia polityki międzynarodowej”, Toruń 1999, s.187

Początek dywagacji związanych z tematem bezpieczeństwa należy zacząć od przedstawienia terminologii pojęciowej. Według H. Kissingera bezpieczeństwo jest to „fundament każdego ludzkiego działania”1, ale zgodnie z Stanisławem Koziejem – „ (…) bezpieczeństwo podmiotu to ta dziedzina jego aktywności, której treścią jest zapewnienie możliwości przetrwania (egzystencji) i swobody realizacji własnych interesów w niebezpiecznym środowisku, w szczególności poprzez wykorzystanie szans (okoliczności sprzyjających), stawianie czoła wyzwaniom, redukowanie ryzyka oraz przeciwdziałanie (zapobieganie i przeciwstawianie się) wszelkiego rodzaju zagrożeniom dla podmiotu i jego interesów.”2, a A. Maslow umieścił je (bezpieczeństwo) na drugim miejscu, zaraz po potrzebach biologicznych, w swej „Piramidzie potrzeb” co może symbolizować duże znaczenie poruszanego przedmiotu. Już na przykładzie w/w cytatów można dojść do wniosku, iż istnieje bardzo duża liczba definicji terminu bezpieczeństwo i każdy człowiek może stworzyć swoją, taką która będzie mu najbardziej odpowiadała – ja np. uważam, że bezpieczeństwo jest to stan, kiedy to mogę skupić się spokojnie na rozważaniu danego problemu, który pozwala na samorealizację i rozwój. I w tym momencie pojawia się termin stan, którego to znaczenie, zarówno jak i procesu będzie sensem mojej wypowiedzi. Rozważając problemem bezpieczeństwa należy skupić się nad dwoma aspektami, a mianowicie nad czasem trwania jak i miejscem, tj. nad tym czy rozważamy podejście dynamiczne czy statyczne – czyli stanem i procesem. Przez stanowe podejście do kwestii bezpieczeństwa można rozumieć aktualnie panującą sytuację, która może przybierać formę „stanu niezagrożenia, spokoju pewności”3, „stanu i poczucia pewności, wolności od zagrożeń”4, „wolności od zagrożeń, strachu lub ataku”5. Opiera się on na sytuacjach, które panują w danym momencie w środowisku otaczającym dany podmiot. Mogą one przybierać następujące formy: a) Stan bezpieczeństwa – stan kiedy to podmiot, np. człowiek, odczuwa spokój; b) Stan zagrożenia – stan kiedy to podmiot odczuwa lęki, zaczyna odkładać rozpoczęte czynności na drugi tor w celu zajęcia się wahaniami systemu; c) Stan niebezpieczeństwa – stan kiedy to podmiot zaczyna odkładać wszelkie swoje zaplanowane (lub nie) czynności w celu odnalezienia i zniwelowania czynników niebezpiecznych w układzie, co często skutkuje diametralna zmianą postępowania. Kolejnym pojęciem, którym należy się zainteresować rozważając problem bezpieczeństwa jest proces. Jest on kategorią dynamiczną, która charakteryzuję się ciągłymi zmianami, polegającymi na dostosowaniu się do aktualnie panujących warunków otoczenia. Proces zawsze jest długofalowy, który opiera się na celach i założeniach, jakie należy podjąć przed rozpoczęciem realizacji projektu umożliwiającego zmianę uwarunkowań. Często jest też następstwem sytuacji przeszłych, kiedy to dawne decyzje pozwoliły wyewoluować kolejnym. Można porównać ten stan rzeczy do analizy SWOT, kiedy to w macierzy zestawiane są szanse, zagrożenia, słabe i silne strony. Procesowe podejście do problemu bezpieczeństwa umożliwia dopracowanie jak najlepszych procedur i struktur, które pozwolą stworzyć warunki najbardziej zbliżone do stanu idealnego. Na podstawie moich rozważań można śmiało stwierdzić, iż cały układ bezpieczeństwa powinien opierać się na postrzeganiu tego terminu w aspekcie stanu jak i procesu, ponieważ w ogólnym znaczeniu tego problemu nie możemy w swym postępowaniu „zamykać się” w czasie i przestrzeni (nieważne czy dotyczy to postaci środowiska, otoczenia, kapitału ludzkiego, czy polityki). Zarówno w ujęciu procesowym jak i stanowym bezpieczeństwa należy zwrócić uwagę na fakt, że w jego wartość muszą być zaangażowane wszelkie dostępne środki, które mają na celu jak najefektywniejsze i charakteryzujące się ekonomiką postępowania.