
Literackie wizje poar zakochanych
Motyw miłości to jeden z najbardziej popularnych tematów w literaturze. Występuje w każdej epoce, od starożytności po współczesność. Każdy twórca ma własna wizję zakochanej pary. Jednym zakochanym dana jest miłość szczęśliwa, innym rozstanie i śmierć. Miłość nieszczęśliwa jest o tyle ciekawsza dla czytelników od tej zakończonej happy endem, że nie znamy przyszłych wydarzeń, nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie perypetii potępionych kochanków, co bardzo łatwo uczynić śledząc tych, którym dane jest żyć długo i szczęśliwie.
Motyw miłości to jeden z najbardziej popularnych tematów w literaturze. Występuje w każdej epoce, od starożytności po współczesność. Każdy twórca ma własna wizję zakochanej pary. Jednym zakochanym dana jest miłość szczęśliwa, innym rozstanie i śmierć. Miłość nieszczęśliwa jest o tyle ciekawsza dla czytelników od tej zakończonej happy endem, że nie znamy przyszłych wydarzeń, nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie perypetii potępionych kochanków, co bardzo łatwo uczynić śledząc tych, którym dane jest żyć długo i szczęśliwie. Dlatego też większość historii miłosnych, to te o nieodwzajemnionej miłości, bądź zakończonej klęską. W swojej pracy spróbuję przedstawić literackie wizje par zakochanych na wybranych przeze mnie przykładach. Jako pierwszy wybrałam Szekspirowskiego „Romea i Julię”. Romeo Monteki spotyka na balu piękną dziewczynę, zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia, niestety okazuje się, że to Julia z wrogiego rodu Kapulettich. Na drodze do ich szczęścia stoi spór dzielący od wieków ich rody. „Dziwny miłości traf się na mnie iści że muszę kochać przedmiot nienawiści”. Zakochani postanawiają wziąć ślub w tajemnicy. Niestety zaraz po ślubie przyjaciel Romea, Merkrucjo ginie w pojedynku z kuzynem Julii, Tybaltem. Romeo mści się za śmierć przyjaciela. Wyzywa Tybalta na pojedynek i śmiertelnie rani członka rodziny Kapulettich. Przez ten czyn musi opuścić Weronę. Sprawy komplikują się jeszcze bardziej, gdy ojciec Juli postanawia wydać córkę za - Parysa. Julia wie, że nie może wziąć drugiego ślubu. Ojciec Laurenty podaje jej specjalną miksturę, która spowoduje letarg i dziewczyna przez jakiś czas wygląda jakby była martwa. Jednocześnie wysyła list do Romea, żeby zapoznać go ze swoim planem. Niestety list nie dociera do adresata. Sługa Romea przynosi mu tragiczną wiadomość o śmierci ukochanej. Romeo wpada w rozpacz i postanawia umrzeć u boku żony. Wraca do Werony, gdzie wypija truciznę przy śpiącej żonie. Kiedy Julia budzi się, jest już zbyt późno. Romeo nie żyje. Zrozpaczona chwyta sztylet męża i przebija się nim. Umiera na ciele ukochanego. Do rodzinnego grobowca wbiegają zaalarmowani przez ojca Laurentego rodzice obu kochanków. Widząc ciała swoich dzieci wpadają w rozpacz. Dopiero tragedia pogodziła zwaśnione rody. Szekspir przedstawia nieszczęśliwie zakochanych, bardzo młodych ludzi, Julia miała zaledwie 14 lat. “Zwykle troska sen z oczu spędza ludziom starym, tam gdzie ona zamieszka śpieszą się zegary… Lecz miłość układa do snu ciało świeże tam gdzie rządzi i myśli we władanie bierze.” Jest to utwór o wielkiej młodzieńczej, wręcz zuchwałej, próbującej przezwyciężyć wszelkie niesprzyjające okoliczności miłości. To miłość piękna i dobra, którą niszczy rzeczywistość. W rozbawionej Weronie kochankowie stają się ofiarą przypadku, płacą najwyższą cenę za nienawiść miedzy ich rodami. Wszystkie zdarzenia prowadzą nieuchronnie ku katastrofie. Widzimy jednak jak zakochani pod wpływem łączącego ich uczucia dojrzewali emocjonalnie, jak uczyli się lojalności wobec siebie i wreszcie zdecydowani byli wybrać śmierć niż życie bez ukochanej osoby. Jedyną pociechą dla nich jest to, że umarli razem. Zapisana w tragedii Szekspira historia miłości zakończonej samobójczą śmiercią kochanków, wywarła tak silne wrażenie na odbiorcach, że imiona bohaterów do dziś funkcjonują w literaturze - i w świadomości ludzkiej w ogóle - jako symbol. Wystarczy je przywołać, by natychmiast kojarzyły się z tragiczną miłością. Historia Romea i Julii jest ponadczasowa, do dziś inspiruje poetów i pisarzy. Odwołuje się do niej m.in. Cyprian Kamil Norwid w wierszu „W Weronie” czy Halina Poświatowska w wierszu „Jestem Julią”. Głównymi bohaterami „Siłaczki” Żeromskiego, są Stanisława Bozowska i Paweł Obarecki. Oboje są wykształceni i pragną swoją wiedzę wykorzystywać, pomagając biednym. Młody lekarz Paweł Obarecki, przybył do Obrzydłówka po ukończeniu studiów. Jego myślenie zdominowały ideały pozytywistyczne (praca u podstaw, praca organiczna). Chciał szerzyć oświatę, iść z pomocą najbiedniejszym warstwom społecznym. W Obrzydłówku napotkał iście feudalne stosunki. Aptekarz, proboszcz i reszta “śmietanki towarzyskiej” wykorzystywali ciemnotę i brak prawdziwego lekarza. Gdy doktor Obarecki chciał leczyć ludzi prawie nieodpłatnie, spotkał się z oporem i otwartą wrogością. Dręczony i prześladowany, stracił zapał, a z czasem zaprzestał swej dobroczynnej działalności. Pewnego dnia Pawła wezwano do oddalonej o 3 mile wsi, gdzie zachorowała nauczycielka. Gdy wszedł do pokoju nauczycielki, zorientował się, że to jego młodzieńcza miłość – Stasia Bozowska. Paweł nie miał potrzebnych leków, a na dworze panowała okropna śnieżyca. W końcu udało mu się posłać parobka po leki, ale ten nie wrócił całą noc. Rano sam pojechał do aptekarza. Gry wrócił, Stasia nie żyła. Spotkanie ze Stasią wywołało w nim wspomnienie młodości i ideałów, które oboje wyznawali, a które on sam podeptał w Obrzydłówku. Obiecywał sobie, że wyleczy ukochaną i powróci do dobroczynnej działalności. Niestety, Bozowska umarła, a on sam powrócił do dawnego życia w Obrzydłówku. Stasia i Paweł poznają się na studiach, wtedy właśnie ich miłość kwitnie. Oboje mają podobne zasady i ideały, którymi chcą kierować się w przyszłości. Niestety Paweł w pewnym momencie poddaje się, wybiera drogę łatwą, zapomina o postanowieniach z młodości. „Na rozbrzmiewające po artykułach szukanie «prawdy jasnego promienia i nowych, nieodkrytych dróg» zapatrywał się w początkach umierania z goryczą, żalem, zawiścią, następnie – z ostrożnością człowieka mającego pewien zasób doświadczenia, później z niedowierzaniem…” Jest to dla Stasi cios, zakochani rozstają się, by spotkać się po raz ostatni na łożu śmierci. Żeromski, w tym utworze nie przedstawia wulkanu uczuć i wielkiej namiętnej miłości, jest to uczucie bardziej realistyczne. Decyzja o rozstaniu zapada po rozpatrzeniu wszystkich za i przeciw. Nie ma tu burzy, zakochana para, to ludzie rozsądni i praktyczni, dla których miłość nie jest najważniejsza. Jest ona jedynie elementem życia, z którego można zrezygnować. Choć tak naprawdę, żadne z kochanków, nigdy więcej nie zaznało miłości. Pozostali wierni uczuciu młodości. Kolejnym przykładem jest współczesna opowieść Stephenie Meyer - „Zmierzch”. Jest to historia Isabella Swan, która przeprowadza się ze słonecznego Phoenix do ponurego miasteczka Forks. Bella nigdy nie miała zbyt wielu przyjaciół ani zbytniego powodzenia, w Forks przykuwa uwagę większości uczniów i szybko zaprzyjaźnia się z niektórymi. Kiedy siada w ławce z tajemniczym Edwardem Cullenem na lekcji biologii, ten wydaje się być na nią wściekły. Jakiś czas później chłopak ratuje Belli życie na parkingu przed szkołą, z nadludzką prędkością wbiegając między nią a rozpędzony samochód. Dziewczyna zaczyna podejrzewać, że Edward nie jest zwyczajnym człowiekiem. Z kolei stosunek Edwarda do Belli widocznie zmienia się, przestaje być wobec niej tak wrogi. Na wycieczce ze znajomym na plażę Nr 1 w La Push, Isabella spotyka przyjaciela z dzieciństwa – Jackoba Blacka i dowiaduje się, że według miejscowych legend Edward, jego rodzice i rodzeństwo to wampiry. Jednak on i jego rodzina są inni nie piją ludzkiej, tylko zwierzęcą krew. Dziewczyna zdaje sobie sprawę z tego, że jest w Cullenie zakochana, jednak nie jest pewna co chłopak czuje do niej. Staje się to jasne dopiero po tym, jak Edward ratuje Bellę w Port Angeles przed grupką pijanych mężczyzn. Edward przyznaje Belli, że jest ona dla niego inna niż reszta ludzi, jej zapach dla niego bardziej kuszący niż zwykły ludzki zapach, i musi się przy niej jeszcze bardziej kontrolować swoje pragnienie. Poza tym, dar Edwarda – czytanie w myślach, nie działa na Bellę. Kiedy znikają już wszystkie tajemnice, uczucie Belli i Edwarda rozkwita.
- A to dopiero - mruknął Edward. - Lew zakochał się w jagnięciu.
- Biedne głupie jagnię – westchnęła Bella.
- Chory na umyśle lew masochista.’ Niestety w okolice Forks przybywa wampir James, który dla sportu decyduje się zapolować na Bellę. Dzięki darowi przewidywania, siostry Edwarda Alice, Edward i reszta jego rodziny, cudem ratują Bellę od śmierci. Edward i Bella przychodzą razem na bal absolwentów jako oficjalna para. Stephenie Meyer przedstawia związek, który nie powinien istnieć. Bella i Edward to zupełnie różne istoty, które zgodnie ze swoją naturą powinny się eliminować a nie kochać. Uczucie trudne, jednak udało się doprowadzić do szczęśliwego zakończenia, mimo wielu przeszkód i problemów. „Zmierzch” przedstawia zupełnie inna wizję pary zakochanej, niż te podane wcześniej. Zakochanym udaje się pokonać przeciwności losu, nie poddają się własnym słabościom i nie rezygnują z uczucia. W „Lalce” Prusa głównym wątkiem jest miłość Stanisława Wokulskiego, kupca do Izabeli Łęckiej - arystokratki. Wokulski zgromadził majątek podczas wojny rosyjsko-tureckiej. Akcja powieści rozpoczyna się, kiedy wraca do Warszawy, by już otwarcie ubiegać się o względy swojej ukochanej - panny Łęckiej. Jest ona niestety kobietą niezdolną do odczuwania głębszych uczuć, liczą się dla niej jedynie pieniądze i luksus. Jest gotowa sprzedać się za te wartości bogatemu i staremu arystokracie. Nie dopuszcza myśli o małżeństwie z Wokulskim, bo jest on w jej mniemaniu człowiekiem z niższej warstwy społecznej, pochodzi co prawda z rodziny szlacheckiej, ale został kupcem. Jednak kiedy staje na skraju bankructwa przyjmuje oświadczyny Wokulskiego. Stanisław chce spełnić wszystkie zachcianki Izabeli. Gdyby mi się ziemia rozstąpiła pod nogami… rozumiesz?… Gdyby mi niebo miało zawalić się na łeb - nie cofnę się, rozumiesz?… Za takie szczęście oddam życie.. Historia miłosna kończy się katastrofą - Wokulski odkrywając prawdziwe pobudki Izabeli znika w tajemniczych okolicznościach ,istnieją przypuszczenia, że popełnił samobójstwo, Izabela natomiast wstępuje do klasztoru. W wizji Prusa, zakochana para, jest parą raczej mało zakochaną. Wokulski owszem kocha Izabelę, jednak jego miłość jest nieodwzajemniona. Izabela kocha tylko jego pieniądze i zgadza się zostać żoną Wokulskiego, po to tylko by nie znaleźć się na bruku i móc dalej wieść życie w luksusie. Kiedy Stanisław w końcu odkrywa prawdziwą twarz Izabeli, jego życie traci sens, próbuje popełnić samobójstwo. W literaturze znaleźć można różne wizje par zakochanych, tyle jet wizji ilu autorów. Każdy twórca ma swój własny sposób na przedstawienie miłości dwojga ludzi. Szekspir opisuje młodych kochanków, których miłość doprowadziła do samobójstwa, u Żeromskiego miłość przegrywa z szarą rzeczywistością, Prus natomiast przedstawia miłość niespełnioną, bez wzajemności, dopiero współczesna autorka „Zmierzchu” pozwala zakochanym na szczęśliwe zakończenie. Najczęściej jednak autorzy opisują miłość nieszczęśliwą, nieodwzajemnioną bądź napotykającą same trudności na drodze do szczęśliwego zakończenia.
