Spory dyplomatyczne rozwiązujemy przez: a) negocjacje:

• strony powinny przystąpić do bezpośredniej wymiany poglądów w kwestiach spornych w dobrej wierze
• rozmowy powinny być prowadzone w sposób umożliwiający zawarcie sprawiedliwej umowy w ich wyniku; z obowiązku działania w dobrej wierze wynika konieczność gotowości państw na ustępstwa
• w razie gdy w toku negocjacji w rozsądnym terminie do porozumienia nie dojdzie – strony sięgają po kolejne metody, natomiast same negocjacje pomagają w sprecyzowaniu przedmiotu sporu
• “rozsądny termin” zależy od okoliczności konkretnej sprawy b) mediacje:
• zakres uprawnień mediatora określają same strony sporu
• jest neutralny wobec sporu, zadaniem jest ułatwienie osiągnięcia porozumienia
• jest doradcą i udziela zaleceń, ale nie jest sędzią ani arbitrem
• oferta mediacji nie powinna być uważana za akt o nieprzyjaznym charakterze c) dobre usługi:
• z udziałem podmiotów trzecich
• jedyną rolą państwa świadczącego dobre usługi – umożliwienie kontaktu stronom pozostającym w sporze oraz doprowadzenie do ich rozmów; przydatne zwłaszcza w sytuacjach gdy strony sporu nie utrzymują stosunków dyplomatycznych
• gwarantuje bezpieczne miejsce spotkania, organizuje kontakt stron sporu, umożliwia organizacyjnie i technicznie podjęcie innych metod dyplomatycznych – np. negocjacji
• dawca dobrych usług nie proponuje rozwiązań, nie uczestniczy merytorycznie w rozstrzygnięciu sporu

d) komisje śledczą (komisje badań):

• same strony powołują między sobą komisję śledczą, określają tryb jej powołania i działania, skład, miejsce działania, język postępowania, tryb podejmowania decyzji
• orzeczenie komisji ogranicza się do stwierdzenia faktów i nie ma charakteru orzeczenia arbitrażowego
• komisja na podstawie przeprowadzonych dowodów bada sytuację faktyczną, przedstawia stronom sporu sprawozdanie i wnioski
• strony mają swobodę co do tego, w jaki sposób wykorzystać raport
• komicja śledcza może być powołana także na potrzeby i w związku z inną metodą rozstrzygania sporu e) koncyliacje:
• postępowanie ugodowe
• koncyliacja polega na zbadaniu sprawy przez komisję powołaną do tego przez strony sporu albo stałą komisję
• komisja przedstawia konkluzje co do faktów lub prawa, ewentualnie niewiążące zalecenia dla stron, propozycje rozstrzygnięcia
• zazwyczaj każda ze stron powołuje swoich członków komisji oraz wspólnie określają zasady powoływania członków neutralnych, którzy powinni stanowić w komisji większość
• koncyliacja jest bardziej sformalizowana niż mediacja, zwykle przedstawia się jedną wersję raportu
• na wszczęcie koncyliacji konieczna jest zgoda obu stron sporu; charakter zaleceń i propozycji - niewiążący f) rozstrzyganie sporów przez organizacje międzynarodowe: -organami uczestniczącymi w rozstrzygnięciu są Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa;
• w ramach ONZ rozstrzygane są spory poważne, mogące stanowić zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego
• Rada Bezpieczeństwa ONZ może się zająć sporem: z inicjatywy państw będących członkami ONZ, nawet jeśli nie są stronami sporu
• państwa poza ONZ – tylko jeśli są stronami sporu
• Rada Bezpieczeństwa – z inicjatywy własnej/innych organów
• Rada Bezpieczeństwa wydaje zalecenia, sugestie
• działania Rady Bezpieczeństwa są niewiążące dla stron sporu
• Zgromadzenie Ogólne ONZ – na jego forum spór może być wniesiony przez każde państwo oraz Radę Bezpieczeństwa
• może wydać zalecenia dotyczące pokojowego rozstrzygnięcia sporu z zastosowaniem konkretnej metody
• może powołać komisję śledczą

Metody sądowe rozstrzygania sporów międzynarodowych: a) Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości:

• najważniejszym organem sądowym, kontynuator Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej
• działa na podstawie Karty Narodów Zjednoczonych, Statutu i Regulaminu
• 15 sędziów, wybierani przez Zgromadzenie Ogólne i Radę Bezpieczeństwa; siedziba w Hadze
• orzeka w sprawach sporów prawnych, wykładni traktatu, naruszeń prawa międzynarodowego, jakichkolwiek zagadnień prawa międzynarodowego
• orzeka w sporach prawnych, nie politycznych
• rozstrzyga spory wyłącznie między państwami

b) Arbitraż

• Konwencja haska: arbitraż międzynarodowy ma za zadanie rozstrzyganie sporów między państwami przez sędziów przez nie wybranych na zasadzie poszanowania prawa. Zastosowanie arbitrażu pociąga za sobą obowiązek poddania się z dobrą wiarą jego wyrokowi
• podstawą arbitrażu zawsze – porozumienie między stronami: kompromis arbitrażowy (umowa) albo klauzula arbitrażowa zawarta w umowie
• strony same ustalają sposób powoływania arbitrów, skład i procedurę
• wyrok jest wiążący dla stron
• procedura na ogół jest jednoinstancyjna
• Stały Trybunał Arbitrażowy – od 1899 (konwencja haska), mało aktywny