Nicolae Ceausescu – przywódca państwa rumuńskiego

Niniejsza praca poświęcona jest dyktaturze rumuńskiego przywódcy Nicolae Ceausescu. Przedstawia ona, a zarazem udowadnia przywódcze ambicje Ceausescu w procesie dojścia do władzy, jak również jej utrzymaniu polegającej między innymi na centralizacji władzy, jak również na cofnięciu liberalizacji i wchodzące w jej miejsce sztywne zasady regulujące życie kulturalne w Rumunii. Nicolae Ceausescu urodził się 26 stycznia 1918 r. we wsi Scornicesti w Oltenii. Był jednym z dziesięciorga dzieci w średnio zamożnej rodzinie. Po ukończeniu szkoły podstawowej, przeniósł się w 1928 roku do Bukaresztu. Nie wiadomo w jakich dokładnie okolicznościach młody Ceausescu zaczął działać w partii komunistycznej. W roku 1936 został zatrzymany pod zarzutem rozpowszechniania ulotek z propagandą komunistyczną i skazany na dwa i pół roku więzienia. Na wolność wyszedł w 1938 r. jako dość znany aktywista ruchu rewolucyjnego. Wybuch drugiej wojny światowej pogorszył znacznie sytuacje komunistów w Rumunii. Przyszły dyktator za swoją działalność przeciwko porządkowi publicznemu został ponownie skazany na ponad dwa lata więzienia. Wiosną 1944 r. udał się do Bukaresztu gdzie zajął się pracą partyjną oraz umacnianiem swojej pozycji. Jego działania oraz przywódcze ambicje, które pojawiały się u niego już od najmłodszych lat dzieciństwa sprawiły, że jego kariera polityczna wraz z biegiem czasu nabierała rozpędu a sam Ceausescu konsekwentnie piął się po partyjnych szczeblach. I tak już w 1948 roku otrzymał pierwsze poważniejsze zadanie, mianowicie został wybrany na podsekretarza stanu w Ministerstwie Rolnictwa. W marcu 1950 r. został mianowany generałem-majorem oraz zastępcą ministra sił zbrojnych oraz szefem dyrekcji politycznej w wojsku. Biografia Ceausescu do 1956 roku pozwala określić kilka cech tego człowieka, dotyczących zarówno jego cech charakteru i sposobu działania. W tym okresie kilkakrotnie zmieniał swoją przynależność partyjną co odróżniało go od innych działaczy partyjnych. Bez najmniejszych oporów i wyrzutów sumienia występował przeciwko ludziom którym wiele zawdzięczał. Świetnie orientował się w prowadzeniu intryg i doskonale widział kiedy należy zaatakować a kiedy pozostać w cieniu. Nicolae Ceausescu rozpoczął rządy w wyjątkowo dobrym momencie. Sytuacja w kraju była najlepsza od momentu wprowadzenia w Rumunii rządów komunistycznych. Społeczeństwo liczyło na postępującą liberalizację i wyrażało zadowolenie procesem uwalniania więźniów politycznych. Świadomość ta szybko rozeszła się po społeczeństwie i wpłynęła korzystnie na poprawę nastrojów. Ta wyjątkowo korzysta sytuacja wewnętrzna jak również międzynarodowa, pozwoliła przywódcy na szybkie rozpoczęcie wprowadzania reform a później, na eliminacje swoich przeciwników w kierownictwie. Ważnym momentem w dyktaturze Ceausescu był konflikt czechosłowacki w 1968 roku. Należy zaznaczyć, że Nicolae często sprzeciwiał się władzom w Moskwie. Wynikało to z tego że był on zagorzałym przeciwnikiem stalinizmu. Dlatego konflikt czechosłowacki był dla niego szansą na pokazanie się nie tylko w oczach swojego społeczeństwa, lecz również na arenie międzynarodowej ze strony człowieka ceniącego liberalizację i pokój. Miało to ogromny propagandowy wpływ na poprawę jego wizerunku. Kiedy 21 sierpnia 1968r. wojska pięciu krajów przekroczyły granicę Czechosłowacji zorganizowano spotkanie z ludnością przed siedzibą Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej, gdzie Nicolae Ceausescu wygłosił ważne dla jego wizerunku przemówienie. Skrytykował on agresję na Czechosłowację dokonaną przez siły Układu Warszawskiego, jak również zapewnił o bezpieczeństwie terytorialnym swojego kraju. Propaganda zaczęła lansować hasła jedności wokół Komitetu Centralnego jak i wokół samego Ceausescu, kreowanego na męża opatrznościowego. Te wydarzenia przyczyniły się do kultu jednostki jego osoby w późniejszym okresie sprawowanych przez niego rządów. Sowieci podejmowali próby nacisku na Bukareszt. Na granicy z Rumunią zaczęły koncentrować się sowieckie wojska i oddziały UW. Wojska Układu Warszawskiego zachowywały się agresywnie symulując akcje zbrojne, lecz nie przekraczały granicy. Zaobserwowano również napływ bułgarskich „turystów”, młodych dobrze zbudowanych mężczyzn. Był to typowo rosyjskie działanie tak dobrze znane i obserwowane w dzisiejszych czasach, min. we wschodniej Ukrainie. Ceausescu traktował te sygnały bardzo poważnie i były one prawdopodobnie powodem znacznego wyciszenia propagandy potępiającej inwazję na Czechosłowację. Rumuński wódz nie był na tyle silny aby całkowicie przeciwstawiać się Moskwie. Lata 1972 -73 przyniosły zwiększenie kontroli nad społeczeństwem i centralizację władzy. Rumuńskie społeczeństwo może pożegnać się z marzeniami o liberalizacji, ponieważ w jej miejsce wchodzą sztywne zasady regulujące życie kulturalne. Rozpoczyna się kult jednostki a to oznacza coraz silniejszą kampanię nacjonalistyczną i wprowadzanie zasady nepotyzmu. Nicolae Ceausescu organizował liczne widowiskowe wystąpienia i parady w całym kraju, które stały się jego symbolem i zawsze przyjmowane były z wielkim entuzjazmem wśród ludności. Jest to typowy element kultu jednostki. W późniejszych latach doszło do tragicznego dla państwa rumuńskiego załamania gospodarki. Jej główną przyczyną były błędne założenia, bowiem podniesienie światowych cen energii stanowiło cios po którym Rumunia się nie podniosła. W tamtym okresie zaciągnięto wiele kredytów, które spłacono dopiero w 1989 r., ostatnim roku rządów Ceausescu. Nastały czasy całkowitej stagnacji a sam przywódca zaczął wykazywać objawy utraty kontroli nad rzeczywistością co objawiało się między innymi na maniakalnym pomyśle przebudowy centrum Bukaresztu. Wszystkie aspekty nieudolnych rządów dyktatora doprowadziły ostatecznie do upadku jego samego. Wydarzenia z grudnia 1989 r. pokazały Ceausescu jako człowieka brutalnego, mającego zapędy do krwawego stłumienia swoich przeciwników. Demonstracje pod hasłami „precz z Ceausescu” zaczęły masowo zalewać większe rumuńskie miasta. Warto zauważyć, że w czasie rewolucji grudniowej część wojska nie była lojalna wobec przywódcy państwa. Dochodziło do wymiany ognia nie tylko pomiędzy demonstrantami a wojskiem Ceausescu, lecz również pomiędzy siłami zbrojnymi jemu podległym a zbuntowanymi oddziałami, co tylko pogłębiało panujący w tamtym okresie chaos. Ceausescu do samego końca nie zdawał sobie sprawy ze złej sytuacji w kraju i tragicznego wizerunku swojej osoby w oczach społeczeństwa. Jego ostatnie przemówienie do narodu zostało stłumione przez gwizdy i ogólny bojkot słuchaczy tego wystąpienia. Prawdopodobnie nie był świadomy powagi sytuacji, nie mając pojęcia dlaczego został negatywnie odebrany przez swoich obywateli. Tragiczne wydarzenia tamtego okresu doprowadziły ostatecznie do schwytania Nicolae Ceausescu, który został postawiony przed Sądem pod zarzutem min. ludobójstwa i nielegalnego gromadzenia bogactwa i stracony razem ze swoją małżonką 25 grudnia 1989 r. Niektóre źródła podają, że nie zdążono nawet rozwiązać skazanych- pluton egzekucyjny zaczął strzelać od razu po pojawieniu się oskarżonych w sali.

Nicolae Ceausescu był charyzmatycznym przywódcą potrafiącym wykorzystać swoje zdolności i wpływy do eliminacji swoich przeciwników. Potrafił sprzeciwiać się również osobom, które pomogły mu w osiągnięciu sukcesu. Zaraz po umocnieniu swojej pozycji wprowadził centralizację władzy i odsunął proces liberalizacji. Jego głównym celem była władza absolutna a jego chore ambicje przywódcze doprowadziły do kryzysu społeczno-gospodarczego, który był jednym z głównych powodów drogi do upadku Ceausescu. Jego walka o władzę nie skończyła się nawet po wybuchu grudniowej rewolucji w 1989 r., gdzie wydał rozkaz krwawego stłumienia demonstracji. Bez wątpienia Nicolae Ceausescu był jednym z tych przywódców, którzy na długo zapisali się w historii europy.

Bibliografia: Adam Burakowski; Geniusz Karpat-Dyktatura Nicolae Ceausescu 1965-1989, Warszawa 2008