Informacje ogólne Wojny napoleońskie, wojny stanowiące kontynuację wojen rewolucyjnej Francji, prowadzone w latach 1803-1815 przez Napoleona I z władcami europejskimi. Wojna francusko-angielska Okres wojen napoleońskich rozpoczęła w 1803 wojna francusko-angielska wywołana sporem o Maltę zatrzymaną przez Anglików wbrew traktatowi z Amiens (1802). W odpowiedzi Francuzi zajęli Hanower.

Wobec groźby desantu francuskiego na Wielką Brytanię, dyplomacja angielska doprowadziła do zawiązania III koalicji antyfrancuskiej (Wielka Brytania, Szwecja, Rosja, Austria), która wypowiedziała wojnę Francji. Prusy pozostały neutralne (do 1806), Hiszpania opowiedziała się po stronie Napoleona I (1804). 21 października 1805 flota francusko-hiszpańska została pokonana pod Trafalgarem przez flotę angielską dowodzoną przez admirała H. Nelsona. Mimo porażki na morzu Wielka Armia zmusiła do kapitulacji część sił austriackich pod Ulm (październik 1805). Po zajęciu Wiednia, Napoleon I rozgromił główne siły austriacko-rosyjskie pod Austerlitz (grudzień 1805), doprowadzając do zawarcia pokoju z Austrią w Preszburgu (Bratysława).

W październiku 1806 Napoleon I pokonał wojska prusko-saskie (Prusy i Saksonia przystąpiły, w miejsce Austrii, do IV koalicji zaniepokojone utworzeniem przez Napoleona I w lipcu 1806 sprzymierzonego z Francją Związku Reńskiego) w bitwach pod Jeną i Auerstedt. Saksonia zawarła separatystyczny pokój (grudzień 1806), wojska francuskie opanowały Berlin, a pod koniec 1806 wkroczyły do Wielkopolski. W lutym 1807 rozegrała się nierozstrzygnięta bitwa pod Iławą, w czerwcu 1807 wojska rosyjskie zostały pokonane pod Frydlandem, co doprowadziło do zawarcia pokoju w Tylży (car Aleksander I zawarł z Francją sojusz, z ziem zdobytych na Prusach w zachodnich Niemczech i w Polsce utworzono Królestwo Westfalii i Księstwo Warszawskie). Walki na Półwyspie Iberyjskim 1807 wojska francuskie rozpoczęły okupację Portugalii, która wyłamała się spod zarządzonej w 1806 przez Napoleona I blokady kontynentalnej Anglii. Interwencja Napoleona I w Hiszpanii, obalenie Burbonów i osadzenie na tronie hiszpańskim brata cesarza, Józefa Bonapartego, wywołały opór narodu hiszpańskiego przeciwko okupantom francuskim. Walki w Hiszpanii trwały aż do 1814 (m.in. zwycięska bitwa oddziałów polskich pod Somosierrą, listopad 1808), pochłaniając znaczną część sił i środków Francji. Wojna francusko-austriacka 1809 Austria ponownie wypowiedziała wojnę Francji. Równocześnie z kampanią nad Dunajem, zwycięsko zakończoną przez Napoleona I pod Wagram (lipiec 1809), toczyły się walki w Księstwie Warszawskim oraz w Galicji. Wojnę zakończył pokój w Schönbrunn (październik 1809), na mocy którego Austria utraciła część swego terytorium na rzecz Francji, Księstwa Warszawskiego i Rosji. Wojna francusko-rosyjska 1812, wobec zerwania sojuszu francusko-rosyjskiego, Napoleon I wypowiedział wojnę Rosji. Armia francuska wkroczyła w głąb Rosji, do większych bitew doszło pod Smoleńskiem (sierpień 1812) i pod Borodino (wrzesień 1812), Francuzi ponieśli w nich wielkie straty. We wrześniu 1812 Napoleon I wkroczył do spalonej Moskwy, próby zawarcia pokoju z Rosją zakończyły się niepowodzeniem. Podczas odwrotu spod Moskwy Wielka Armia została niemal całkowicie rozbita (przeprawa przez Berezynę, listopad 1812). Do wojny przeciwko Francji przystąpiły Prusy i Szwecja.

Po początkowych sukcesach (bitwy pod Lützen i Budziszynem, maj 1813) armia francuska poniosła sromotną klęskę pod Lipskiem (październik 1813), w tzw. Bitwie Narodów, była to największa bitwa dowodzona przez Napoleona i zarazem jego największa porażka. W marcu 1814 skapitulował Paryż, Napoleon I abdykował (czerwiec 1814) i osiadł na Elbie, wyznaczonej mu na siedzibę. Władzę we Francji objęli ponownie Burbonowie, a uporządkowaniem spraw w Europie zajął się kongres wiedeński 1814-1815. Sto dni Napoleona I Niezadowolenie wywołane rządami Ludwika XVIII wykorzystał Napoleon I, który opuścił Elbę i odzyskał władzę (sto dni). Do decydującej bitwy z wojskami koalicji antynapoleońskiej doszło pod Waterloo. Napoleon I ponownie abdykował (czerwiec 1815), a następnie został zesłany na Wyspę Św. Heleny.

Okres wojen napoleońskich zakończył drugi traktat paryski (paryskie traktaty, 4). Wojny napoleońskie przyczyniły się do ukształtowania nowoczesnych państw, wywarły również wpływ na rozwój sztuki wojennej.

Nie ma przesady w stwierdzeniu, że Napoleon I Bonaparte całkowicie odmienił obraz Europy. Prowadzone przez niego wojny przyniosły zniszczenia i cierpienie tysięcy ludzi, ale upowszechniły w całej Europie osiągnięcia Rewolucji Francuskiej, m.in. prawo do własności i równość wobec prawa. Znacznie przyczynił się do upadku feudalizmu, rozpoczęte przez niego zmiany zapoczątkowały proces tworzenia nowoczesnych państw XIX wieku, a jego kodeks cywilny stał się przykładem prawodawstwa dla wielu krajów, w tym dla powstającej w 1918 roku Polski. Przyczynił się również do rozwoju sztuki wojennej. Z drugiej strony, okupacja wielu państw europejskich przez Francję przyczyniła się do rozwoju nacjonalizmów. Upadek państwa polskiego

W 1795 roku państwo polskie straciło na sto dwadzieścia trzy lata niepodległość, tym samym zniknęło z politycznej mapy Europy, aby móc odzyskać niepodległość dopiero w 1918 roku po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Wśród czynników, które doprowadziły do upadku państwa polskiego możemy wyróżnić:

• Wojny, które Rzeczpospolita prowadziła w XVII wieku. Doprowadziły one do ogromnego wyniszczenia gospodarczego kraju,

• rządy dynastii Saskiej, które to spowodowały upadek kulturalny i ekonomiczny państwa polskiego.

• zła sytuacja ekonomiczna, polityczna, gospodarcza, kulturalna państwa polskiego.

Czynniki, które doprowadziły do upadku państwa polskiego możemy podzielić na czynniki zewnętrzne i czynniki wewnętrzne. Do czynników zewnętrznych możemy zaliczyć:

• wzrost potęgi państw sąsiednich, rządzonych absolutnie – państwa te miały silne armie, ingerowały w wewnętrzne sprawy Polski - wciągały Polskę w wojny, narzucały akty prawne m.in. w trakcie konfederacji w Targowicy.

• brak poparcia dla sprawy polskiej w Europie, doprowadziły do tego takie czynniki, jak chociażby rewolucja we Francji. Pozostałe państwa były zainteresowane prowadzeniem własnej polityki i zajmowały się własnymi sprawami. Musimy pamiętać także, że większość krajów europejskich było w tym okresie monarchiami lub republikami, w Polsce nadal systemem rządów była demokracja z dużym udziałem szlachty. Także, w wiele spraw w Polsce ingerowały obce mocarstwa m.in. Rosja, która to w okresie tym znajdowała się pod zwierzchnictwem Katarzyny II – nota bene będącej kochanką polskiego króla – Stanisława Augusta Poniatowskiego. To właśnie caryca decydowała o wprowadzeniu nowych podatków czy rozwiązaniu sejmu, król był marionetka w jej rękach.

Wśród czynników wewnętrznych możemy także wyróżnić kilka takich, które w dużym stopniu doprowadziły do upadku państwa polskiego:

• zbyt późno podjęta reforma ustrojowa. Została ona podjęta dopiero w okresie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Przez cały wiek XVI, XVII w Polsce dominowała złota wolność szlachecka, liberum veto – czyli zrywanie ustaw sejmu przez posłów nie zgadzających się z uchwalanymi decyzjami.

• wolna elekcja – czyli wybór króla przez jedną grupę – szlachtę, czy rokosz – zbrojne wystąpienie szlachty przeciw królowi. Zarówno wolna elekcja jak i rokosz były wielokrotnie wykorzystywane, także do dla własnych korzyści, własnego zysku.

• upadek gospodarczy, pusty skarb, długi państwowe. Ten czynnik wynikał z polityki gospodarczej, która była źle prowadzona, zwłaszcza przez dynastię Saską i unię polsko – saską. August II i August III lubili rozrywkowy tryb życia, tym samym doprowadzili do zadłużeń państwowych i pozostawili pusty skarb w Rzeczpospolitej.

Ostatnią próbą ratowania państwa polskiego było powstanie kościuszkowskie z 1794 roku, dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę, niestety zakończyło się ono klęską. Wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych doprowadziło do upadku Rzeczpospolitej. Ich skutkiem była całkowita likwidacja państwa polskiego na sto dwadzieścia trzy lata. Polska zniknęła z map Europy i pojawiła się dopiero w 1918 roku, kiedy Polacy wydostali się spod wpływu trzech zaborców – rosyjskiego, pruskiego i austriackiego. Wszelka działalność, życie mieszkańców Rzeczpospolitej znajdującej się pod zaborami była podporządkowana zaborcy i decyzjom władz kraju pod zwierzchnictwem, którego przyszło mieszkać i żyć. Sytuacja Polaków znajdujących się pod zaborami była bardzo trudna, bowiem zarówno gospodarka, oświata, kultura i sprawy społeczne uzależnione były od zaborców, którzy w stosunku do ludności polskiej prowadzili bardzo krwawą, represyjną politykę germanizacji i rusyfikacji. Jedynym zaborem, w którym w miarę możliwości mogła rozwijać się polskość – a używanie języka polskiego było dozwolone – była Galicja (zabór austriacki).

Skutki upadku państwa polskiego było odczuwane przez długi czas, przez wiele kolejnych pokoleń, które swoją polskość, tradycje i kulturę musiały przekazywać dyskretnie, w tajemnicy przed zaborcą.