
Główne teorie wyjaśniające pochodzenie państwa.
Państwo to związek polityczny, który ustanawia suwerenność zwierzchnią w ramach określonego granicami terytorium, stosujący legalną władzę poprzez działania stałych instytucji. To także taki typ wspólnoty politycznej, który obejmuje zespół norm politycznych oraz zbiorowość społeczną, która zajmuje określony obszar, teren i jest podporządkowana jednemu ośrodkowi suwerennej władzy politycznej. Mówiąc o państwie nie można pominąć jego obywateli. Są zorganizowaną grupą, wspólnotą społeczną, a interakcje pomiędzy każdymi jednostkami wspólnoty są sformalizowane, uregulowane. Pojawieniu się samej organizacji państwa towarzyszył bardzo długi proces historyczny i powstało wiele teorii na temat genezy państwa.
Państwo to związek polityczny, który ustanawia suwerenność zwierzchnią w ramach określonego granicami terytorium, stosujący legalną władzę poprzez działania stałych instytucji. To także taki typ wspólnoty politycznej, który obejmuje zespół norm politycznych oraz zbiorowość społeczną, która zajmuje określony obszar, teren i jest podporządkowana jednemu ośrodkowi suwerennej władzy politycznej. Mówiąc o państwie nie można pominąć jego obywateli. Są zorganizowaną grupą, wspólnotą społeczną, a interakcje pomiędzy każdymi jednostkami wspólnoty są sformalizowane, uregulowane. Pojawieniu się samej organizacji państwa towarzyszył bardzo długi proces historyczny i powstało wiele teorii na temat genezy państwa. Jest kilka teorii, które dotyczą pochodzenie państwa. Są to teorie o naturalnym rozwoju, o powstaniu państwa w drodze podboju, w drodze umowy społecznej i rozpadu wspólnot ludzkich, a także historycznym modelu powstania państwa. Twórcą teorii o powstaniu państwa w drodze naturalnego rozwoju był Arystoteles, filozof starożytnej Grecji. Uważał, że państwo wywodzi się z natury i aby dojść do tak dużej i rozbudowanej organizacji jaką jest państwo, należy przejść przez kilka etapów. Wśród tych etapów należałoby wymienić m.in. powstanie rodziny, gminy wiejskiej, później gminy miejskiej, polis, greckich państw-miast, kończąc na państwie. Według Arystotelesa państwo było idealną i doskonałą organizacją życia społecznego, a człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie, w zbiorowości- każdy, kto żyje poza nim, jest nieludzką istotą. Na ostateczny kształt państwa wpływa w dużej mierze położenie geograficzne, terytorium, jego wielkość, gospodarka. Arystoteles był zwolennikiem podziału zadań w organizacji państwa. Osobiście powiedziałabym, że był to twórca teorii o trójpodziale władzy, ponieważ to on, długo przed Monteskiuszem wyróżnił czynniki władcze, którymi są obradujący, rządzący i sądzący. Jego zdaniem, dzięki temu podziałowi w państwie miał panować ład, porządek, sprawiedliwość. Kolejną tezą jest powstanie państwa w drodze podboju. Tę koncepcję przedstawiał Ludwik Gumplowicz, polski socjolog i prawnik. Ta koncepcja ściśle wiąże się z pierwotnymi grupami ludzkimi, które przybierały postać hord, a później, łącząc się postać plemion. Grupy walcząc ze sobą przyczyniły się do powstania przywództwa i ośrodków władzy na terytoriach. Gumplowicz twierdził, ze każde państwo musi powstać z użyciem siły, dlatego też podstawowym czynnikiem tworzenia się państwa jest walka pomiędzy grupami społecznymi. Między poddanymi a panującymi zachodzi różnica ras. Władzę miało państwo, które było silniejsze i lepiej zorganizowane, nieważna jest jego wielkość. Państwo musi mieć swoje terytorium. Jest doskonałą formą organizacji społeczeństwa, gdzie zwycięska mniejszość panuje nad poddaną sobie większością. Ta teoria ma zarówno przeciwników jak i zwolenników. Przedstawicielem teorii o powstaniu państwa w drodze rozpadu wspólnot ludzkich jest Fryderyk Engels, niemiecki socjolog i filozof, ideolog socjalizmu. Teoria zakłada, że skutkiem rozpadu małych wspólnot jest powstawanie różnych grup społecznych. Wszystko, co wspólne zaczyna być indywidualne. Udoskonalanie sposobów pracy skutkuje podziałem społeczeństwa na klasy społeczne- wyższe i niższe, w zależności od wykonywanej pracy. Skutkiem tego jest nietolerowanie niższych od siebie społecznych klas. Rządzi ten, który jest najbogatszy. Początkiem państwa jest właśnie wyodrębnienie klas społecznych. Nietolerancja rodzi konflikty, które tłumić może jedynie potęga, która stoi nad społeczeństwem. Engels wraz z Leninem, który również popierał tę teorię o powstaniu państwa, stworzyli doktrynę głoszącą niezbędność zniesienia podziału klasowego społeczeństwa. Jest to konieczne do prawidłowego rozwoju państwa. Teorię o powstaniu państwa na drodze umowy społecznej zapoczątkował Tomasz Hobbes i Jan J. Rousseau. Opierała się ona na umowie między poddanymi a władcą. To Hobbes zwrócił uwagę na większe korzyści płynące z życia w pokoju niż w ciągłej wojnie. Uważał, że przez upoważnienie dla suwerena, które dostaje od każdego obywatela, władza przestrzega określone prawa. Rousseau natomiast uważał, ze rozwój materialny, a co za tym idzie również rozwój rolnictwa przyczyniły się do powstania organizacji państwa. Wykształcił życie społeczne i wyodrębnił prywatną własność. Pojawił się także nowy podział społeczeństwa- byli to rządzący i rządzeni. Ukształtowało to rządy despotyczne, co nie podobało się większości społeczeństwa, które chciało, by wrócono do umowy społecznej, czyli nawoływania do wolności wszystkich ludzi. Obaj byli jednak zdania, że to państwo winno służyć ludziom, nie odwrotnie. Polski historyk, Henryk Łowmiański stworzył koncepcje historycznego modelu powstawania państwa w oparciu o powstanie państwa u Słowian. Wyodrębnił dwa modele- ustroju plemiennego i wczesnej fazy ustroju państwowego. Zauważył jednak, ze są do siebie podobne. Elementami ustroju plemiennego są np. demokracja, plemię, jako podstawowa jednostka, sądy plemienne i sędziowskie, pospolite ruszenie, wolność i niezależność, a także starszyzna plemienna, która jest klasą panującą. W ustroju państwowym natomiast, elementami jest podział klasowy, przejmowanie przez księcia skarbu plemienia, a także jego uzależnienie od plemienia, mniejsze znaczenie małych plemion, powstanie nowej grupy-rycerstwa, przekształcenie sądów plemiennych w książęce. Można więc doskonale zauważyć ewolucję, której skutkiem jest powstanie instytucji państwa.

