Współczesne interesy narodowe oraz cele strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa zostały sformułowane w „Strategii bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej” z 2007 r. W pierwszym zdaniu tego dokumentu określa się, że Polska jest krajem bezpiecznym, jednak bardziej precyzyjne byłoby określenie, że jest bezpieczniejsza niż kiedykolwiek w swojej historii. Takie stwierdzenie zapewnia konstruktywne i odważne podejście do rzeczywistości.

W „Strategii …” określa się, że współcześnie podstawowe interesy narodowe są niezmienne i oparte na całościowej koncepcji bezpieczeństwa państwa, uwzględniającej aspekty polityczno-militarne, ekonomiczne, społeczne i ekologiczne. Narodowe interesy wynikają z fundamentalnych i niezmiennych wartości narodowych, a ich realizacja stanowi dla państwa i jego mieszkańców potrzebę nadrzędną. W nawiązaniu do Konstytucji RP wymienia się następujące interesy narodowe:

• zapewnienie niepodległości, nienaruszalności terytorialnej, wolności i bezpieczeństwa,

• poszanowania praw człowieka i obywatela,

• zachowanie dziedzictwa narodowego,

• ochrona środowiska naturalnego w warunkach zrównoważonego rozwoju.

Współczesne interesy narodowe podzielono na trzy grupy: żywotne, ważne oraz inne istotne. Sam podział nie jest jednak bliżej uzasadniony, wprowadza jakby gradację ważności interesów, co niekoniecznie wynika z ich definicji opisowych.

Żywotne interesy narodowe Rzeczypospolitej Polskiej wiążą się z zapewnieniem przetrwania państwa i jego obywateli. Obejmują one potrzeby (w innym miejscu określone jako cele strategiczne):

• zachowania niepodległości i suwerenności państwa, jego integralności terytorialnej i nienaruszalności granic;

• zapewnienia bezpieczeństwa obywateli, praw człowieka i podstawowych wolności;

• umacniania demokratycznego porządku politycznego.

W odniesieniu do ostatniej wymienionej potrzeby nie jest jasne, czy chodzi tu o podkreślenie niedojrzałej fazy rozwoju naszej demokracji, czy też o jakieś konkretne, wewnętrzne jej zagrożenie. Osiągnięcie ważnych interesów narodowych Polski ma zapewnić:

• zagwarantowanie trwałego i zrównoważonego rozwoju cywilizacyjnego oraz gospodarczego kraju;

• stworzenie warunków do wzrostu dobrobytu społeczeństwa, do rozwoju nauki i techniki; • stworzenie warunków do należytej ochrony dziedzictwa narodowego i tożsamości narodowej, a także środowiska naturalnego.

Inne istotne interesy narodowe Polski są współcześnie związane z dążeniem do zapewnienia silnej pozycji międzynarodowej państwa oraz możliwości skutecznego promowania polskich interesów na arenie międzynarodowej. Do istotnych interesów zalicza się również umacnianie zdolności działania i skuteczności najważniejszych instytucji międzynarodowych, w których Polska uczestniczy, jak również rozwój stosunków międzynarodowych opartych na poszanowaniu prawa oraz efektywnej współpracy wielostronnej zgodnie z celami i zasadami określonymi w Karcie Narodów Zjednoczonych.

Warto zauważyć, że w treści innych istotnych interesów narodowych nie wymienia się z nazwy ani Unii Europejskiej, ani NATO, tak jakby w równym stopniu zależało nam na tych dwóch instytucjach, co na Radzie Europy, OBWE, Inicjatywie Środkowoeuropejskiej itp. Należałoby sformułować jasne kryteria ważności uczestnictwa w tych organizacjach.

Realizacja interesów narodowych oraz wynikających z nich celów odbywa się w ramach działań wewnętrznych państwa oraz w jego relacjach z otoczeniem zewnętrznym. Zdolność Polski do skutecznego działania na zewnątrz jest uwarunkowana jakością wewnętrznego ładu politycznego, gospodarczego i społecznego.

W „Strategii …” określa się, że cele strategiczne wynikają z interesów bezpieczeństwa i rozwoju Rzeczypospolitej Polskiej, będącej członkiem NATO i Unii Europejskiej, a także z rosnących współzależności między państwami i gospodarkami, jak również coraz intensywniejszymi kontaktami między jednostkami i społeczeństwami. Wyróżniono wśród nich nadrzędny cel strategiczny i główne cele strategiczne.

Zgodnie z zapisami „Strategii…” nadrzędnym celem strategicznym Rzeczypospolitej Polskiej jest zapewnienie korzystnych i bezpiecznych warunków realizacji interesów narodowych poprzez eliminację zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeń, redukowanie ryzyka oraz odpowiednie oszacowanie podejmowanych wyzwań i umiejętne wykorzystywanie pojawiających się szans. Jako główne cele strategiczne przyjęto:

• zapewnienie niepodległości i nienaruszalności terytorialnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz suwerenności w decydowaniu o wewnętrznych sprawach życia narodu, jego organizacji oraz ustroju państwa;

• stworzenie warunków rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego, decydujących o możliwościach działania narodu i państwa;

• zapewnienie możliwości korzystania przez obywateli z konstytucyjnych wolności, praw człowieka i obywatela oraz stworzenie bezpiecznych warunków do godziwego życia obywateli i rozwoju całego narodu, w wymiarze materialnym i duchowym;

• zapewnienie możliwości aktywnego kształtowania stosunków w otoczeniu międzynarodowym i zdolności skutecznego działania poprzez obronę interesów narodowych i promowanie wizerunku wiarygodnego uczestnika stosunków międzynarodowych, a także realizowanie zobowiązań sojuszniczych, stanowiących o wiarygodności Polski;

• zapewnienie bezpieczeństwa, ochrony i opieki nad obywatelami polskimi przebywającymi poza granicami kraju;

• promowanie polskiej gospodarki i wspieranie polskich przedsiębiorców oraz budowanie prestiżu Polski w otoczeniu międzynarodowym;

• zapewnienie poczucia bezpieczeństwa prawnego obywateli Rzeczypospolitej Polskiej;

• ochrona duchowego i materialnego dziedzictwa narodowego (bogactwa naturalne, majątek indywidualny obywateli i zbiorowy majątek narodowy) oraz zapewnienie możliwości jego bezpiecznego rozwoju we wszystkich sferach aktywności narodowej, w tym zwłaszcza ekonomicznej, społecznej i intelektualnej;

• zapewnienie ochrony środowiska naturalnego i ochrony przed skutkami klęsk żywiołowych, a także katastrof spowodowanych poprzez działalność człowieka;

• zapewnienie szerokiego dostępu do informacji, podniesienie poziomu edukacji narodowej oraz stworzenie silnego zaplecza naukowo-badawczego, połączonego z potencjałem wytwórczym, poprawiającym konkurencyjność gospodarki.

Wśród wymienionych celów strategicznych w pierwszej kolejności mówi się o „zapewnieniu suwerenności w decydowaniu o wewnętrznych sprawach życia narodu, jego organizacji oraz ustroju państwa”. Jest to cel oddający pewne, niekiedy skrywane, obawy przed uszczerbkiem suwerenności w państwie, które dopiero co ją odzyskało, zawierający obawy przed ingerencją zwłaszcza Unii Europejskiej w nasze prawodawstwo. W strategii nie powinno się podkreślać naszych obaw i lęków, lecz prezentować nastawienie pozytywne, odważnie opowiadające się za taką czy inną ewolucją organizacji, do których należymy. Powinniśmy - inni partnerzy tego od nas oczekują – jasno i dobitnie formułować postulaty, jakiej chcemy Unii, jakiego chcemy NATO. Takich elementów strategia bezpieczeństwa z 2007 roku właściwie nie zawiera. Przy określaniu celów strategicznych można wskazać na inne jeszcze niejasności. Słusznie wskazuje się na konieczność stworzenia warunków rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego, lecz nie ma konkretnych ustaleń o jakie warunki chodzi, jakie są w tej dziedzinie nasze priorytety. Nie wyjaśnia się też, na czym miałoby polegać aktywne kształtowanie stosunków w otoczeniu międzynarodowym. Należałoby dokładniej określić aktywność w naszym otoczeniu, na przykład jak układać polskie relacje z Rosją, Ukrainą czy Białorusią. Reasumując analizę współczesnych interesów narodowych i celów strategicznych w dziedzinie bezpieczeństwa należy podkreślić, że chociaż ustalenia zawarte w „Strategii bezpieczeństwa narodowego RP” z 2007 r. są w dużej mierze słuszne, to zawierają również pewne niedopowiedzenia, obawy oraz zachowawcze ustalenia. Jesteśmy krajem sukcesu transformacji ustrojowej. To stwierdzenie powinno owocować konstruktywnym i odważnym podejściem do rzeczywistości. Możemy być dumni ze swoich osiągnięć i z wiarą we własne siły stawiać sobie nowe, ambitne cele. W strategii bezpieczeństwa ważne jest określenie świata, nie tylko jakim jest, ale również o jaki się staramy. Ważne jest nastawienie kreatywne, prorozwojowe, a nie zachowawcze. Jasne i wyraźne określenie interesów narodowych i wynikających z nich celów strategicznych ma nam w tym pomagać. Dlatego niezbędne jest zweryfikowanie i zredefiniowanie interesów narodowych i celów strategicznych w dziedzinie bezpieczeństwa na najbliższe dwie dekady. Źródło: Biuro Bezpieczeństwa Narodowego https://www.bbn.gov.pl/