ŚREDNIOWIECZE CZAS TRWANIA Średniowiecze trwało 10 wieków; od upadku cesarstwa zachodnio-rzymskiego w 476 t. do końca XV.w; za umowną datę tej epoki przyznaje się rok 1492, w którym Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę. W Polsce ta epoka trwała „tylko” pięćset lat (koniec X-XVw.), a najbujniejszy rozkwit kultury tego okresu przypada, podobnie jak w Czechach czy krajach niemieckich, na wieki XIV i XV – czas zwany :jesienią średniowiecza”. NAZWA Nazwę „średniowiecze” nadali wcześniejszej epoce humaniści z czasów renesansu, którzy wyrażali się o niej z lekceważeniem. Łacińskie określenie medium aevum, oznacza „okres pośredni, przejściowy”, „wieki średnie”, a więc czas między ważnym dla humanistów antykiem a renesansem. Nazwa ta, choć w zamyśle negatywnie wartościująca, przyjęła się jednak i pozostaje w użyciu do dziś. Główne cechy literatury średniowiecznej: • Anonimowość - większość utworów nie była podpisywana, miało to na celu ukrycie się autora za dziełem, a przez te wyeksponowanie jego wartości dydaktycznych, moralnych czy teologicznych. • Dydaktyzm - fabuła podporządkowana była roli wychowawczej, miała rozpowszechniać przede wszystkim wzorce moralne. Najczęściej jednak podejmowała tematy religijne (teocentryzm) • Dwujęzyczność - literatura pisana była tylko po łacinie, która była uniwersalna (tzn. znano ją we wszystkich krajach), ponieważ języki narodowe uważane były za niedoskonałe. Nie mogły zatem traktować o sprawach ważnych (np. teologicznych). U schyłku średniowiecza w miarę kształtowania się języków ojczystych, zaczęło rozwijać się piśmiennictwo rodzime. • Rękopiśmienność - przed wynalezieniem druku książki przepisywane były przez mnichów, którzy często zaznaczali na egzemplarzach swoje uwagi, dokonywali zmian itd. Dlatego średniowieczne utwory często występują w wielu wersjach. • Alegoryczność - pod motywami postaciami czy obrazami, ukryte były pewne domyślne treści; nie wszystko powiedziane zostało wprost.