Upadek Imperium Osmańskiego jest uznawany za początek działań krajów arabskich na rzecz ponownego zjednoczenia. Rozwinęła się wtedy idea panarabizmu czyli myśl mówiąca o zjednoczeniu wszystkich arabskich ludów oraz arabskich krajów. W XIX wieku nastąpił w tamtych rejonach rozwój nacjonalizmu, co spowodowało chęć wyzwolenia się państw arabskich spod panowania tureckiego oraz zależności kolonistów Wielkiej Brytanii i Francji. Na początku XX wieku w Paryżu powstała pierwsza organizacja głosząca hasła niepodległościowe oraz działała na rzecz przywrócenia Arabom należnego miejsca w świecie, o nazwie Liga Arabskiej Ojczyzny. Kolejnym krokiem był zorganizowany w 1913r w Paryżu „I Kongres Panarabski”, na którym nie przyjęto oficjalnych postulatów o pełnej niepodległości, ale uznało konieczność utworzenia własnego samorządu co było ważnym integracyjnym posunięciem. Podczas I wojny światowej wzmogło się oddziaływanie idei panarabskich. Po jej zakończeniu odbyły się kongresy muzułmańskie ( w 1926r w Kairze i Mekce oraz w 1931r w Jerozolimie) oraz walki narodowowyzwoleńcze (m.in. w Syrii i Libanie), które doprowadziły o zmiany sytuacji na obszarach zamieszkałych przez ludność arabską. Nie bez znaczenia na chęci wyzwolenia krajów arabskich były też: międzyparlamentarny kongres krajów arabskich i muzułmańskich odbyty w Kairze w 1938r oraz obrady „okrągłego stołu” zorganizowane w Londynie w 1939r.. Rozmowy tam prowadzone miały związek z konfliktem arabsko-syjonistycznem, który w przyszłości miał się stać jednym ze spoiw jedności arabskiej. W czasie II wojny światowej hasła uzyskania niepodległości były zdecydowane. W 1942r w Kairze powstała kolejna organizacja dążąca do suwerenności pod nazwą Unia Arabska. Jej celem było stworzenie tzw. Związku Arabskiego, który miałby obejmować kraje używające języka arabskiego. Międzyczasie państwa arabskie dostały „ciche przyzwolenie” na zjednoczenie od istotnych państw regionu : Turcji i Iranu oraz Wielkiej Brytanii, która postawiła się w roli patrona ludów arabskich. 25 września 1944 roku zwołano konferencję w Aleksandrii, która miała na celu powołanie regionalnej organizacji o charakterze panarabizmu, która miała uwidocznić wspólne interesy krajów i ludów arabskich. Efektem końcowym konferencji było podpisanie Protokołu Aleksandryjskiego, w którym ustalono zasady działalności państw jednoczących się. Po kilkumiesięcznych dyskusjach 22 marca 1945 roku podczas konferencji w Kairze siedem krajów arabskich (Arabia Saudyjska, Egipt, Irak, Jemen, Liban, Syria i Transjordania- później Jordania) utworzyły Ligę Państw Arabskich. Za siedzibę organizacji uznano Kair. Członkiem tej organizacji może być każde wyrażające chęć państwo, które podpisze Pakt Ustanawiający Ligę. Pakt ten został stworzony w momencie utworzenia Ligi. W swojej treści Pakt mówi o zakresie współpracy państw członkowskich we wszystkich kwestiach gospodarczych, społecznych, kulturowych, intelektualnych, komunikacyjnych i sanitarnych i politycznych. Organizacja ta jest postrzegana jako organizacja regionalna oraz organizacja międzynarodowa o charakterze uniwersalnym. Regionalna ponieważ dołączyć do niej mogą wszystkie państwa arabskie, które wykażą wspólnotę języka, historii, kultury i religii. Międzynarodowa ponieważ ma szeroki zakres działania oraz szerokie kompetencje przedmiotowe. Obecnie jej członkami są 22 państwa oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Głównym celem istnienia Ligi Państw Arabskich jest przede wszystkim zacieśnianie stosunków między państwami arabskimi i koordynacja działań politycznych, które zapewnić mają bliską współpracę, niepodległość członków oraz możliwość realizowania wspólnych interesów. Liga funkcjonuje w zgodzie z zasadą równości, co w praktyce oznacza, że każdy członek posiada jeden głos. Wszystkie konflikty rozwiązywanie są metodami pokojowymi, a stosowanie siły w celu udowodnienia swoich racji jest zakazane. Co ważne, w razie jakiegokolwiek zagrożenia w stosunku do państwa członkowskiego w trybie natychmiastowym zwoływane jest posiedzenie Rady Ligi Państw Arabskich. W Lidze można wyróżnić cztery główne organy : Radę Ligii, Radę Wspólnej Obrony, Radę Gospodarczą oraz Sekretariat Główny. Rada Ligi jest to organ składający się z przedstawicieli wszystkich członków. W zależności od potrzeb zbiera się na szczeblu szefów państw, szefów rządów lub ministrów spraw zagranicznych. Każdy z członków posiada jeden glos, a decyzje są podejmowane, w zależności od omawianego problemu, zwykłą większością głosów lub większością kwalifikowaną 2/3. Rada zbiera się dwa razy w roku: w marcu i wrześniu. W Radzie działa 16 Komitetów Wyspecjalizowanych. Za jej najważniejszy organ uznawany jest powstały w 1946r Komitet Polityczny. Rada odpowiada też za zatwierdzanie projektu budżetu i ustalanie składek członkowskich dla poszczególnych państw. Rada Wspólnej Obrony została powołana w 1950r w celu niedopuszczenia do popełniania przez kraje arabskie błędów w zakresie współdziałania militarnego, takich które zostały popełnione w wojnie z Izraelem w 1948r. Rada składa się z ministrów spraw zagranicznych i ministrów obrony państw członkowskich. Podlega jej Komitet Wojskowy, w skład którego wchodzą szefowie sztabów armii państw arabskich. Decyzje podejmowane są większością 2/3 głosów. Rada Gospodarcza została powołana i usamodzielniona w 1959r. Działa na podstawie Układu o Wspólnej Obronie i Współpracy Gospodarczej z 13 kwietnia 1950r. Składa się z ministrów państw członkowskich odpowiedzialnych za sprawy gospodarcze lub ich przedstawicieli. Rada zajmuje się ożywianiem międzynarodowej współpracy gospodarczej. Sekretariat Główny zajmuje się bieżącą działalnością Ligi. Jest głównym organem administracyjnym i finansowym Ligii. W ramach tego organu działa kilkanaście departamentów. Sekretariat tworzy projekt budżetu ze składek członkowskich, którymi obciąża się państwo na podstawie liczby ludności oraz dochodów i możliwości ludności żyjących w danym państwie. Od 2011r Sekretarzem Generalnym jest Nabil Al Arabi z Egiptu. W obecnej polityce organizacji priorytetowe miejsce zajmuje sprawa Syrii. Liga stara się wywrzeć nacisk na prezydencie Syrii, które okazują się bezskuteczne. W tym celu wprowadzono na teren Syrii obserwatorów Ligi, co jest przykładem dość dosadnego działania na rzecz pokoju podjętym przez członków Ligi. Organizacja stworzyła plan negocjacyjny, który miał na celu zakończenie krwawych zamieszek na terenie całego kraju. Plan zakłada stopniowe negocjacje, które miałyby posłużyć wycofaniu wojsk z ulic syryjskich miast. Żadne z działań Ligi wykonane w kierunku zażegnania konfliktu w Syrii nie przyniosły rezultatów. Obserwatorzy wysłani do Syrii stwierdzili, że mija organizacji to zwykła farsa. Ważne dla Ligii Państw Arabskich jest też rozwiązanie konfliktu arabsko-izraelskiego. Państwa arabskie mają na celu wzmocnienie pozycji Palestyńczyków oraz zwiększenie wsparcia w ich sprawie. Liga opowiada się po stronie Palestyny, ale przede wszystkim chce pokojowego zakończenia sporu. Poza geopolitycznym położeniem państw arabskich nie istnieje wiele wspólnych więzi, które mogłyby przyczynić się do trwałego związania ich ze sobą. Poprzez to skuteczność Ligi nie jest wysoka. Ciągle powracające niejasności i sprzeczności przeważają ponad chęci zjednoczenia. Taka sytuacja wynika z wielu czynników, m.in. przynależność do organizacji państw goniących za postępem republiki oraz konserwatywnych monarchii konstytucyjnych. Dlatego należy spodziewać się, że działania Ligii nie będą na tyle skuteczne by zapobiec nowym konfliktom oraz rozwiązać te obecne.

LITERATURA:

1. Cesarz. Z „Liga Państw Arabskich”, Wrocław 2004r.
2. http://wiadomości.onet.pl
3. http://www.stosunkimiedzynarodowe.pl/lpa-liga-pa%C5%84stw-arabskich
4. http://pl.wikipedia.org/wiki/Liga_Pa%C5%84stw_Arabskich