Innym utworem, w którym zostaje poruszona kwestia domu rodzinnego jest Pan Tadeusz. To właśnie Mickiewicz jest uważany za największego polskiego piewcę kultywowania tradycji rodzinnych. Jego epopeja porusza motyw tęsknoty za domem oraz jego ogromnej wartości, o czym świadczą pierwsze słowa tego utworu: „Litwo ojczyzno moja, Ty jesteś jak zdrowie, ile Cię trzeba cenić ten tylko się dowie, kto Cię stracił.” Dom rozumiany jest w tym dziele bardzo szeroko. Oznacza z jednej strony gniazdo rodzinne, z drugiej jest symbolem ojczyzny. Oddalenie od kraju, niemożność powrotu do Polski sprawiły, że Mickiewicz bardzo mocno odczuwał nostalgię za „krajem lat dziecinnych”. Uczynił go więc przedmiotem swej opowieści po to, by złagodzić tęsknotę za utraconą na zawsze ojczyzną. W utworze obraz Litwy jest mocno wyidealizowany, symbolem polskości jest tu Soplicowo. Prezentacji Soplicowa i okolic dokonuje poeta zaraz na początku utworu, tuż po inwokacji. W dalszych partiach dopełniając jedynie obrazu. Dokładnie ciężko jest umieścić Soplicowo na mapie. Wiemy, że jest to miejscowość nadniemeńska. Być może nazwę zaczerpnął poeta od znajdującej się na nowogródczyźnie osady Saplice. Na gospodarstwo Sopliców składa się dwór i gumno, czyli przyległe budynki i okolice. Warto przytoczyć opis owego dworku, gdyż wejdzie on na stałe do mitologii narodowej, jako ostoja polskości, tradycyjna siedziba rodzin polskich: Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju, Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany; Świeciły się z daleka pobielane ściany, (…) Dom mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi, I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi Użytku (…) Brama na wciąż otwarta przechodniom ogłasza, Że gościnna, i wszystkich w gościnę zaprasza. Jest to wierny opis typowego dworu szlacheckiego z XIX w. Do pełnego zrozumienia mitu arkadii soplicowskiej konieczne jest jednak przytoczenie słów Bartka Prusaka, które najpełniej wyrażają specyfikę Soplicowa:

Ilekroć z Prus powracam, chcąc zmyć się z niemczyzny, Wpadam do Soplicowa jak w centrum polszczyzny: Tam się człowiek napije, nadysze Ojczyzny!

Pojmowanie dworku szlacheckiego, jako centrum polszczyzny jest nawiązaniem do myśli Jan Kochanowskiego oraz szerzej, do całego renesansowego ideału żywota człowieka poczciwego, a dokładniej poczciwego ziemianina. Takie życie prowadzi w Panu Tadeuszu Sędzia. Jego dwór jest ostoją tradycji narodowych, religijnych i obyczajowych. Panuje tam dostatek i porządek. Wszyscy szanują się nawzajem i zachowują obowiązująca hierarchię wartości. Podstawową zasadą panującą w domu Sędziego jest poszanowanie tradycji i starszych. Senior rodu przekazuje całą swoją wiedzę i obyczaje kolejnym pokoleniom, starając się utrzymać w domu pogodną atmosferę, spokój bezpieczeństwo. Nawet tak wydawałoby się błahe sprawy, jak kolejność zasiadania przy stole czy wyruszania na spacer do lasu, na grzybobranie czy na polowanie mają dla Sędziego duże znaczenie. Wierzy on, że jeśli dopilnuje tych zasad, to łatwiej mu będzie wpoić młodzieży inne staropolskie obyczaje. Soplicowo to także ostoja patriotyzmu. Jada się tam na talerzach przedstawiających sceny z Sejmu Czteroletniego, na ścianach wiszą obrazy Rejtana, Kościuszki, a zegar z kurantem wygrywa Mazurka Dąbrowskiego. Bohaterowie Pana Tadeusza to prawdziwi patrioci, dla których los ojczyzny, ich wspólnego domu, jest najwyższą wartością. Są gotowi walczyć o jej wolność, przykładem tego może być ksiądz Robak, który brał udział w wielu bitwach pod wodzą Napoleona i był zasłużonym emisariuszem wojennym. Świat soplicowski jest wyidealizowaną wizją utraconej ojczyzny Mickiewicza, nienaruszonej obcymi wpływami mody francuskiej czy zachodnich obyczajów.