Definicja państwa. Jest to grupa społeczna, wyposażona w instytucję władztwa publicznego, obejmująca ludność zamieszkujące dane terytorium.

Wyjaśnij pojęcia: Naród- grupa ludzi, którą łączą więzi etniczne, kulturowe oraz własne przekonania. Partia polityczna- dobrowolna organizacja społeczna o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy. Grupa nacisku- wywiera nacisk na władzę żeby zagwarantować realizację jej interesu, lecz nie dąży do zdobycia władzy.

Co to jest samorząd terytorialny Samorząd terytorialny to organizacja społeczności lokalnej lub regionalnej i jednocześnie forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę i względnie samodzielnie decydują o realizacji zadań administracyjnych, wynikających z potrzeb tej wspólnoty.

Władza a bezpieczeństwo narodowe: Władza możliwość wywierania przez jednostkę bądź grupę rzeczywistego wpływu na istotne okoliczności życia przez ukierunkowywanie własnego postępowania. Bezpieczeństwo narodowe stan uzyskany w rezultacie odpowiednio zorganizowanej obrony i ochrony przed wszelkimi zagrożeniami militarnymi i niemilitarnymi, tak zewnętrznymi jak i wewnętrznymi, przy użyciu sił i środków pochodzących z różnych dziedzin działalności państwa.

Cechy państwa: Państwo to organizacja polityczna, przymusowa, terytorialna, suwerenna, wyposażona w aparat państwowy i sformalizowana.

Na czym polega terytorialny charakter państwa: Terytorialny charakter państwa oznacza, że obejmuje ludzi związanych z określonym terytorium.

Co to jest granica państwa? Granica wyznacza terytorium państwa i oddziela je od innych państw.

Co to jest charakter polityczny państwa, władza polityczna i podaj argumentacje na poparcie władzy państwowej? Charakter polityczny państwa struktura organizacyjna, kompetencje i określone prawem wzajemne zależności organów państwa. Władza polityczna jest to władza, w której podmiotem nadrzędnym jest państwo. Określa ona normy postępowania w tymże państwie. Argumenty na poparcie władzy państwowej:

Zdolność do zabezpieczenia porządku wewnętrznego państwa oraz jego bezpieczeństwa zewnętrznego

Możliwość niwelowania skutków kryzysu gospodarczych

Zdolność do zorganizowania i prowadzenie powszechnej opieki socjalnej

Na czym polega przymusowy charakter państwa Władza oparta jest na przymusie, tzn. ma możliwość wpłynąć na zachowanie podmiotu podległego władzy w pożądanym kierunku.

Pojęcie i zasady nabycia obywatelstwa: Obywatelstwo to trwały prawny związek człowieka z państwem. Nabywa się je w sposób pierwotny lub wtórny. Sposób pierwotny polega na nadaniu obywatelstwa z racji urodzin i są dwie zasady nabycia obywatelstwa. Zasada prawa krwi –obywatelstwo nabywa się niezależnie od miejsca urodzenia z zależności od obywatelstwa rodziców. Zasada prawa ziemi- obywatelstwo nabywa się w chwili przyjścia na świat na danym terytorium. Sposób wtórny to np. nadanie obywatelstwa przez zamążpójście lub na prośbę zainteresowanego. W Polsce funkcjonuje zasada prawa krwi.

Na czym polega zasada wyłączności i Neutralizacja? Zasada wyłączności polega na tym, że obywatel państwa polskiego nie może być obywatelem innego państwa. Neutralizacja – uznanie państwa za neutralne. Państwo neutralne ma obowiązek nieuczestniczenia w konflikcie zbrojnym oraz nieudzielania pomocy żadnej ze stron konfliktu.

Co to jest suwerenność i jak się dzieli? Suwerenność jest nieodłączną cechą każdego państwa. Oznacza ona niezależność. Suwerenność dzielimy na zewnętrzną i wewnętrzną. Suwerenność zewnętrzna to niezależność od innych państw a suwerenność wewnętrzna to niezależność zwierzchnich władz wobec wszelkich podmiotów znajdujących się na terenie danego państwa.

Na czym polega demokracja pośrednia i bezpośrednia? Formy demokracji pośredniej w Polsce. Demokracja pośrednia polega na tym, że obywatele wybierają swoich przedstawicieli, którzy ich reprezentują. Demokracja bezpośrednia polega na tym, że każdy obywatel bierze udział w stanowieniu prawa oraz jego wykonywaniu. Do podstawowych form demokracji bezpośredniej należą: zgromadzenie ludowe, referendum, veto ludowe i inicjatywa ludowa.

Wyjaśnij pojęcie mandat wolny i związany. Mandat wolny- wybrany przedstawiciel reprezentuje cały naród a nie grupę, która go wybrała. Mandat związany- wybrany przedstawiciel reprezentuje interesy tych, którzy go wybrali jest związany ich instrukcjami i odpowiedzialny przed nimi.

Pojęcie typu państwa. Typologie idealne i empiryczne Typ państwa- całokształt cech państwa wyrażający jego klasowy charakter. Są 4 podstawowe typy państwa: • Państwo niewolnicze- wykorzystanie człowieka, jako narzędzia pracy • Państwo feudalne- poddaństwo chłopów, feudałowie i chłopi • Państwo kapitalistyczne- traktowanie pracy ludzkiej, jako towaru • Państwo socjalistyczne- eliminuje prywatną własność środków produkcji, robotnicy i chłopi Typologie idealne- to teoria akceptacji władzy. Wyróżniała typ państwa charyzmatycznego, tradycjonalistycznego i racjonalistycznego. Typologie empiryczne- występuje 5 podstawowych rodzajów państw: orientalne, helleńskie, rzymskie, średniowieczne i współczesne.

Jakie elementy składają się na pojęcie formy państwa? Form państwa to cecha państwa, która charakteryzuje państwa pod względem budowy organów władzy, struktur terytorialnych i stylu rządzenia. Na formę państwa składają się 3 elementy: budowa naczelnych organów władzy i ich wzajemne relacje, organizacja terytorialna państwa, styl i metody rządzenia zwane reżimem politycznym.

Podział państw ze względu na budowę naczelnych organów państwowych Organ kolegialny- wykorzystuje się głównie, gdy sprawą o podstawowym znaczeniu jest dojrzałość podejmowanych decyzji, czyli chodzi o merytoryczną i prawną trafność decyzji. Organ jednoosobowy- najważniejsza jest szybkość działania i operatywność organu decydującego o skuteczności administrowania.

Rodzaje monarchii: Monarchia absolutna- cała władza należy do jednego człowieka, który przed nikim nie odpowiada i nie jest kontrolowany. Monarchia parlamentarna głównym organem władzy staje się parlament, do którego należy władza ustawodawcza i kontrola nad rządem, zaś rola monarchy sprowadzona jest do funkcji reprezentacyjnej.

Zasada jednolitości i podziału władzy państwowej. Podział władzy w ujęciu Locke`a i Monteskiusza: Zasada jednolitości władzy mówi o tym, że cała władza spoczywa w rękach jednego organu. Zasada podziału władzy polega na tym, że na płaszczyźnie funkcjonowania wyróżnia się: władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Locke władzę wykonawczą powierzył królowi, a władzę prawodawczą rozdzielił między arystokrację a burżuazję i gentry. Wyodrębnił władzę federacyjną, która zajmuje się polityką zagraniczną i obroną kraju. Władza ustawodawcza wydaje ustawy, kontroluje władzę wykonawczą i ustanawia sądy. Władza wykonawcza pilnuje wykonywania ustawy, kara za przestępstwa i wykonuje wyroki sądowe. Władza federacyjna wypowiada wojny, zawiera pokoje i prowadzi stosunki zagraniczne. Monteskiusz- zaproponował trójpodział władzy i zakładał, że władzę ustawodawczą sprawuje parlament-uchwalając prawo, władzę wykonawczą sprawuje monarcha, który wprowadza uchwalone prawo w życia, zaś władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały, które ferują wyroki na podstawie obowiązującego prawa.

System wyborczy i referenda. System wyborczy szczegółowe procedury i sposoby obliczania głosów oraz określające sposób przeprowadzenia wyborów. Referendum forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższa ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania

Wyjaśnij pojęcia: państwo unitarne, państwo federacyjne oraz konfederacja. Państwo unitarne inaczej jednolite. Występuje w nich jeden najwyższy organ władzy, jeden system organów władzy, występują organy centralne i podporządkowane im organy terenowe, występuje jeden system prawa dla całego państwa. Państwo federacyjne inaczej złożone. Państwa przystępując do federacji częściowo zrzekają się swojej suwerenności na rzecz władzy wspólnej całej federacji, lecz pozostawiają sobie pewien stopień samodzielności. Konfederacja jest to czasowy związek państw, które przystępując do konfederacji zachowują swoją suwerenność.

Co to jest reżim polityczny? Rodzaje reżimów: Reżim polityczny mówi nam o tym, jakie cechy występują między władzą a społeczeństwem. Reżim demokratyczny to rodzaj relacji między społeczeństwem a władzą, gdzie społeczeństwo ma faktyczny wpływ na władzę. Reżim autokratyczny to rodzaj relacji między społeczeństwem a państwem, gdzie władza nie liczy się ze społeczeństwem, mimo że nawet obowiązujące prawo gwarantuje takie stosunki z różnych powodów.

Funkcje państwa: • Zewnętrzne(obrony, ataku i statusu quo(niezmieniony stan rzeczy) • Wewnętrzne( organizacyjna, regulująca, ochronna, gospodarcza, socjalna i kulturowa)

Wyjaśnij pojęcie aparatu państwowego, organu państwowego i urzędu. Aparat państwowy to ogół organów państwowych, za pomocą, których państwo realizuje swoje funkcje. Organ państwowy to jednostka lub zespół ludzi działająca w imieniu i na rzecz państwa. Urząd wyodrębniona komórka organizacyjna aparatu państwowego, pełniąca określone funkcje w dziedzinie życia społecznego.

Proces globalizacji a przeobrażenie współczesnych organizacji państwowych: Proces globalizacji proces, który prowadzi i umacnia pozycję danej jednostki. Poprzez ten proces istnieje możliwość rozwoju, wynika to z normalnej ewolucji gospodarki.

Wyjaśnij pojęcia apatryda, cudzoziemiec i uchodźca. Apatryda inaczej bezpaństwowiec. Osoba, która nie posiada żadnego obywatelstwa. Cudzoziemiec osoba przebywająca na terytorium danego państwa, ale nieposiadająca jego obywatelstwa. Uchodźca osoba, która musiała opuścić teren, na którym mieszkała, ze względu na zagrożenie życia, zdrowia bądź wolności.

Koncepcja państwa prawnego( formalne i materialne). Demokratyczne państwo prawne. Formalny model państwa prawnego- ogranicza sferę swoich zainteresowań do formalnoprawnych rozwiązań zapewniających praworządne działanie organów państwowych. Formalne ujęcie państwa prawnego stanowi odpowiednik zespołu formalnoprawnego instytucji i gwarancji praworządności. Materialny model państwa prawnego zakłada, że u podstawy funkcjonowania państwa musi leżeć legalizm organów władzy i system skutecznej ich kontroli. Demokratyczne państwo prawne to państwo konstytucyjne, państwo prawa, które realizuje zasady: suwerenności narodu, pluralizmu oraz trójpodział władz. Zasady państwa demokratycznego: zasada suwerenności narodu, pluralizmu, podziału władz, państwa prawa, konstytucjonalizmu, reprezentacji i ograniczonych rządów.

Co to są normy postępowania i podaj ich rodzaje? Norma postępowania to wypowiedź bezpośrednia skierowana do określonych osób, zawierających polecenie jak się zachować w określonych okolicznościach. Rodzaje: • Indywidualne określają adresata, co do tożsamości oraz dokładne okoliczności • Generalne adresat i okoliczności wskazane są generalnie • Konkretne w normie wskazane jest zachowanie jednorazowe. • Abstrakcyjne w normie wskazane jest zachowanie wielokrotne • Autonomiczne(wewnętrzne) adresat i twórca normy to ta sama osoba • Heteronomiczne(zewnętrzne) adresat i twórca normy to dwie różne osoby

Co to jest norma obowiązująca oraz jej rodzaje? Norma obowiązująca inaczej wiążąca. To taka, której każdy powinien się podporządkować, z którą każdy powinien się liczyć i wyznacza ona zachowanie. Są 3 rodzaje uzasadnienia obowiązywania norm: • Aksjologiczne(uważam normę za obowiązującą, bo zgadzam się z jej treścią) • Tetyczne( uważam normę za obowiązującą, bo stworzył ją ktoś, kto ma władzę nade mną) • Behawioralne ludzi ( uważam normę za obowiązującą, bo w moim środowisku większość ludzi postępuje zgodnie z tą normą)

Omów cechy normy prawnej: Generalna( określa adresata i okoliczności), abstrakcyjność, ( bo nikt nie tworzy normy dla konkretnego zachowania) ma charakter heteronomiczny i uzasadnienie tetryczne wystarczy dla uznania normy za obowiązującą.