Rozbicie dzielnicowe polegało na rozbiciu na dzielnice (władze miał senior). Senior miał władze zwierzchnią (otrzymywał dzielnice senioralną, kontrolował dzielnice juniorów)

1076-koronacja Bolesława Śmiałego 1295-koronacja Przemysława II

W CZASIE ROZBICIA DZIELNICOWEGO:

• walki między braćmi juniorami
• Krzyżacy i Niemcy najeżdżają na Polskę
• słaba władza centralna
• odpadają od Polski następujące ziemie: *Ziemia dobrzyńska i michałowska, Kujawy - 1233

• Niemcy zabierają ziemie lubuską (1249)
• Pomorze Gdańskie zabierają Krzyżacy (1308)
• Pomorze szczecińskie zabierają Brandenburczycy (1150)
• Krzyżacy zabierają ziemie chełmińską (1230)
• Krzyżacy zabierają Pomorze Mazurskie (1281-1283)

POLITYKA:

• bezprawie
• narastały wojny wewnętrzne i konflikty, które osłabiały administracje kraju

GOSPODARKA:

• książęta senioralni nadawali szlachcie, rycerstwu oraz duchowieństwu przywileje zwane immunitetami. Występują 2 rodzaje immunitetów:
• ekonomiczny - nadawany był przez księcia wybranej ziemi (zwalniał ludność tej ziemi z konieczności płacenia podatku)
• sądowy – zwalniał poddanych od sądzenia ich przez króla

W gospodarce utrzymywała się pańszczyzna, renta naturalna i czynsz. Od XIII w. czynsz był najbardziej popularny, ponieważ rozwijały się miasta.

Podczas rozbicia dzielnicowego nastąpił rozwój miasta, handlu, hanzy, cechów i gildi. HANZA – związek morski gospodarczo-handlowy, który skupiał miasta nad Morzem Bałtyckim (Gdańsk, Gdynia, Hamburg, Kopenhaga, Ryga) Związek ten nakładał ceny na ryby i ustalał wypłaty dla rybaków. GILDIE- organizacje zrzeszające kupców. Ustalały ceny na ich towary, chroniły kupców w czasie wypraw zamorskich i wypłacały kupcom pieniądze za utracone towary w czasie wypadków na morzu. Działały od XII w. CECHY – organizacje rzemieślnicze skupiające wyrobników jednej profesji , narzucały maksymalne ceny na produkty i towary wytwarzane, wypłacały zasiłki dla rzemieślników, na czele stał mistrz Cechowy, który zatrudniał w Cechu czeladników. Cechy powstawały od XII w.

Pierwsze miasta dostawały prawa miejskie w XIII w. (1211 – Złotoryja –> pierwsze miasto)

• Łódź otrzymała prawa miejskie w 1423 r. za Władysława Jagiełły.

Rozbicie dzielnicowe: 1138-1320

Rozbicie dzielnicowe umownie trwało do 1320 r. Pierwsze tendencje zjednoczeniowe wyszły z 3 ośrodków:

• Gniezno
• Kraków
• Wrocław Pomiędzy Gnieznem a Krakowem trwała walka o to, które z tych miast ma być koronacyjne.

28.06.1295r. - Przemysł II koronował się w Gnieźnie. Zjednoczył on dzielnice Polski:

• Wielkopolskie
• Pomorze -Małopolskę
• ziemię mazowiecką Nie podobało się to Krzyżakom(Niemcom), którzy utracili kontakt do Zakonu Krzyżackiego. Z tego powodu zamordowali oni Przemysława II w 1296r.

Potem na krótko objął władzę Łokietek (1296-1300). Łokietek zbierał za duże podatki i na siłę wcielał rycerzy do armii polskiej. Z tego powodu zdetronizowano go.

Następnie koronował się Wacław II (książę czeski) w 1300r. Wacław II opanował:

• Czechy
• Śląsk
• Wielkopolskę
• Małopolskę
• Pomorze W 1301 dołączył jeszcze Węgry. W 1305r. Niemcy zamordowali Wacława II.

Po nim władze przejął jego syn – Wacław III, który od razu się koronował (1305r.), ale i jego Brandenburczycy (Niemcy) zamordowali w 1306r.

W 1306r. znowu władzę przejmuje Łokietek (1306-1333). Jak obejmował tron miał następujące dzielnice:

• Małopolskę
• Wielkopolskę
• Mazowsze
• Pomorze Gdańskie. W 1308r. Krzyżacy (Niemcy) ponownie zajęli Pomorze Gdańskie.

1312r. – bunt mieszczan w Krakowie przeciw Łokietkowi (Łokietek zbierał wysokie podatki) Z tego powodu 20.01.1320r. Łokietek koronował się w Krakowie (Biskup Janisław dokonał koronacji) i od tej pory Kraków stal się siedzibą królów polskich i miejscem ich koronacji.

1326r. – Łokietek wyruszył na wojnę przeciwko zakonowi krzyżackiemu, aby walczyć o Pomorze. Wojna trwała do 1332r. i zakończyła się zwycięstwem Krzyżaków. W czasie wojny 27.09.1331r. rozegrała się bitwa pod Piławcami, w której Łokietek wygrał.