Państwo minimalne jest organizacją ograniczającą się do minimalnej interwencji, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego, zapewnianiu mu bezpieczeństwa oraz zapewniającą istnienie rynku. Zadania państwa ogranicza się do minimum, należą do nich: stanowienie prawa, ochrona przed przemocą, ochrona przed kradzieżą, ochrona przed oszustwem, zapewnienie egzekwowania prawa oraz swobodnie zawartych umów. Każde z tych zadań należy traktować jako warunek konieczny do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku. Najważniejszymi z nich, w przypadku rozpatrywania gospodarki rynkowej są stanowienie i egzekwowanie prawa. Warunki te kwalifikują bowiem poszczególne formy działalności gospodarczej, respektują prawo własności oraz określają związki pomiędzy poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, wpływają na podział dochodu, efektywność i rozwój gospodarki. Zapewnienie przez państwo egzekwowania prawa sprawia, że hasła te nie są jedynie pustymi pojęciami. Działalność wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania ma na celu zapewnienie ochrony zarówno obywatelom jak i przedsiębiorstwom, tak by mogły one korzystać z przysługujących im praw. Jednak wykonywanie nawet minimalnych zadań państwa wiąże się z ponoszeniem ogromnych kosztów, co powoduje konieczne zastosowanie dodatkowych funkcji, zwanych także pomocniczymi, do których należy w głównej mierze opodatkowanie, ponieważ płacąc podatki obywatele uczestniczą bowiem w pokrywaniu wspomnianych wydatków. Łączącym się z pojęciem państwa minimalnego, jest libertarianizm. Libertarianizm to kierunek polityczny i filozoficzny, który wywodzi się z liberalizmu, neoliberalizmu oraz leseferyzmu. Termin libertarian pojawił się już w epoce oświecenia w XVIII w., lecz bez związku z problematyką dominującą współcześnie. Jego współczesną podstawą stała się popularna w latach 60. i 70. XX w., w Stanach Zjednoczonych doktryna mówiąca, że dzieje ludzkości są nieustanną rywalizacją pomiędzy władzą a wolnością. Liberalizm (z łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny), jest kierunkiem politycznym głoszącym, iż szeroko rozumiana wolność jest nadrzędną wartością. Ogólnie mówiąc liberalizm odwołuje się do indywidualizmu, czyli stawia wyżej prawa jednostki niż znaczenie wspólnoty, głosi niekrępowaną, lecz w ramach prawa, działalność poszczególnych obywateli we wszystkich sferach życia zbiorowego. A więc liberalizm to przede wszystkim wolność, a zarazem także odpowiedzialność za swoje czyny. Każdy człowiek powinien mieć maksymalną swobodę w tym co robi, ale równocześnie to ten sam człowiek ponosi konsekwencje swoich czynów. Duże znaczenie odnosząc się do państwa minimalnego, ma definicja liberalizmu socjalnego, która mówi iż „warunkiem korzystania z wolności jest zagwarantowanie przez państwo wszystkim obywatelom równości szans w dostępie do podstawowych dóbr (np. edukacji, kultury, służby zdrowia).” Neoliberalizm, jest kierunkiem poglądów ekonomicznych według którego należy stosować zasady liberalizmu w gospodarce rynkowej. Powstał na przełomie lat 30. I 40. XX w., a największy rozwój osiągnął w latach 80,. zwłaszcza w Niemczech i USA. Neoliberałowie uważają, iż w gospodarce każda jednostka osiąga swoją skalę wartości w sposób całkowicie niezależny, bez wpływu kogokolwiek. Leseferyzm natomiast jest doktryną określającą zasady polityki gospodarczej, sformułowaną w XVIII w. we Francji. Wyraża ona dążenie do wolności gospodarowania oraz wyzwolenie z wszelkich zależności i oznacza działanie w warunkach wolności osobistej, równości wobec prawa, poszanowania własności prywatnej; rolę państwa sprowadza wyłącznie do pozycji gwaranta podstawowych swobód obywatelskich i dlatego, z założenia, państwo nie może ingerować w sferę ekonomiczną. Wobec tego można zdefiniować libertarianizm jako wolnościową i skrajnie indywidualistyczną ideologię społeczno-polityczną oraz nawiązujący do jej założeń ruch polityczny, oparte o tezę, iż stałego i niepojednanego konfliktu pomiędzy wolnością, a władzą oraz głoszące, że każdy człowiek powinien mieć nieograniczoną swobodę dysponowania swoją osobą i własnością, czyli tym, co wypracował sam, albo dostał lub nabył od innych, o ile tylko nie ogranicza swobody innych jednostek. Centralizacja władzy, obowiązek służby wojskowej, bariery imigracyjne, zakaz posiadania i używania narkotyków uznane zostały za zagrożenie swobód obywatelskich. Libertarianie postulują likwidację podatków, całkowitą prywatyzację państwa, wyłączność wolnego rynku, pozbawienie instytucji władzy możliwości ingerencji w gospodarkę (zakaz stosowania dotacji, zniesienie ceł). Rolą państwa jest jedynie zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, w tym celu winno ono prowadzić politykę zagraniczną opartą o zasadzie neutralności oraz zbudować silny aparat policyjny i sądowniczy (czyli tzw. państwo minimalne). John Rawls(1921-2002) amerykański filozof polityczny, autor „Teorii sprawiedliwości”, jeden z najbardziej wpływowych myślicieli XX wieku. Przedstawia idealne formowanie się bezpiecznego państwa konstytucyjnego w czterech etapach:

1. W pierwszej kolejności wybierane są zasady sprawiedliwości w warunkach sytuacji pierwotnej.
2. Potem ma miejsce spotkanie układających się stron, osoby reprezentatywne tworzą zgromadzenie konstytucyjne. W tym momencie rozpatrywane są zasady ustanowienia form politycznych, wybrania konstytucji, tworzone są podstawowe prawa, następują procedury legislacyjne; powstaje polityka społeczna, gospodarcza i prawo. Do głosu dochodzi także władza sądownicza, która czuwa nad wcielaniem tych zasad i praw w życie. Na tym właśnie etapie strony kontraktu pozbywają się swojej niewiedzy z sytuacji pierwotnej, by zdefiniować ustawy i prawa, które będą najlepsze dla społeczeństwa, w którym to mają obowiązywać.
3. Dalej ma miejsce uzupełnianie tych procedur dzięki wprowadzaniu w życie konkretnej już polityki państwa opiekuńczego i uregulowania takich spraw jak ubezpieczenia społeczne. Ustawy są uchwalane zgodnie z postanowieniami konstytucji przez organ przedstawicielski.
4. Ostatni etap - gdy ustalenia stosuje się do społeczeństwa zorganizowanego według postanowień konstytucji (jest to etap stosowania prawa). Konstytucja gwarantuje obywatelom prawo do wolności. Państwo to stowarzyszenie wolnych i równych obywateli a wolność musi być realizowana zgodnie z zasadami sprawiedliwości. Wymagana jest wolność sumienia. Rawls wyraźnie odrzuca ideę państwa wyznaniowego. Rząd nie ma prawa wydawania orzeczeń w sprawach przekonań moralnych, filozoficznych, religijnych. Państwo ma zakaz ingerencji w świat wartości człowieka - “nie zajmuje się (…) doktryną filozoficzną i religijną lecz reguluje dążenie jednostek do realizacji ich moralnych i duchowych interesów w zgodzie z zasadami, które one same zgodziłyby się przyjąć w wyjściowej sytuacji równości.” Zdaniem Rawlsa, konstytucja to zbiór procedur, prowadzących do równego prawa wszystkich obywateli do uczestniczenia w działaniach zmierzających do ustanowienia ustaw, przepisów, praw. Oznacza to, że jedynym możliwym porządkiem politycznym jest demokracja z systemem przedstawicielskim i rządami prawa. Robert Nozick amerykański filozof, profesor Uniwersytetu Harvarda, przedstawiciel libertarianizmu, autor książki „Anarchia, państwo, utopia”. Należy do czołowych filozofów politycznych XX w., jest autorem umiarkowanej doktryny libertariańskiej, zakładającej pochwałę państwa minimalnego. Nozick uważa, że możliwe jest powstanie i istnienie państwa bez pogwałcenia praw naturalnych. Państwo nie powstaje w wyniku świadomego aktu woli jednostek, jak to ma miejsce w klasycznej teorii umowy społecznej, lecz w wyniku działania „niewidzialnej ręki”. Nozick hipotetycznie rozważał, jak mogło dojść do powstania państwa. Jego punktem wyjścia są założenia zbliżone do założeń Locke’a: po pierwsze, jednostki mają prawa, po drugie państwo powstało, gdyż niedogodna była ochrona własnych praw przez poszczególne jednostki. Wobec tego powstawanie państwa było właściwie powstawaniem agencji ubezpieczeniowych, które oferowały egzekwowanie umów i zobowiązań oraz ochronę życia i mienia ubezpieczonych. Jedna z agencji ostatecznie zdobyła faktyczny monopol na używanie siły stając się państwem – minimum. Należy przyjąć, że monopol agencji powstał dlatego, że oferowała ona najmniejsze koszty usług, a zatem gwarantowała ona i chroniła a nie ograniczała prawa jednostki. Zdaniem Nozicka, inne państwo niż takie państwo – minimum, nie da się w ogóle uzasadnić żadną umową społeczną. Każde inne państwo, które chciałoby zająć się sprawiedliwością rozdzielającą, a więc rozdziałem dóbr narusza prawa ludzi i zasadę, że wszyscy ludzie mają te same prawa, chociaż różne możliwości i zdolności. Państwo, które stosuje podatek progresywny – argumentował Nozick – po prostu ogranicza wolność bogatszych ludzi, przy czym nie traktuje równo wszystkich: biedni płacą mniej.