1. Wstęp Tematem mojej pracy jest konflikt pomiędzy Federacją Rosyjską, a Gruzją z udziałem Abchazji, który miał miejsce 8 sierpnia 2008 roku i wszedł do historii jako konflikt w Osetii Południowej. W pracy tej postaram się ukazać co doprowadziło do tego konfliktu pomiędzy mocarstwem światowym, a pomniejszym państwem regionu Morza Czarnego, co stało się jego przyczyną i jakie były jego skutki. Ponad to postaram się przedstawić przebieg tego konfliktu oraz statystyki z nim związane.

2. Rozwinięcie 2.1 Przyczyny konfliktu Przyczyn konfliktu w Osetii południowej można dopatrywać się jeszcze w latach 90’ ubiegłego stulecia kiedy to w 1990 roku w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich wydano ustawę „O porządku rozwiązywania kwestii związanych z wyjściem sojuszniczej republiki ze składu ZSRR”. Ustawa ta pozwalała tworom autonomicznym „samodzielnie decydować w kwestii wyjścia z ZSRR w składzie republiki wychodzącej bądź pozostania w jego granicach”. Komitet wykonawczy Osetii Południowej skorzystał z tego prawa i gdy 9 kwietnia 1991 Gruzja opuściła ZSRR, Osetia Południowa pozostała w jego składzie. 19 stycznia 1992 roku w Osetii Południowej odbyło się referendum w kwestii „państwowej niezależności i/lub połączenia z Osetią Północną”. Większa część biorących udział w referendum podtrzymała tę propozycję. W latach 90’ aktywnie trwał proces przyjmowania obywatelstwa rosyjskiego przez ludność Osetii Południowej. W wyniku tego procesu w roku 2002 60% ludności Osetii Południowej posiadało rosyjskie obywatelstwo , a w 2006 roku 80% ludności 62 . 5 grudnia 2000 roku Rosja przeszła na wizowe stosunki z Gruzją co doprowadziło stworzenia do trudności dla ok. 500 tys. obywateli Gruzji pracujących w tym czasie w Rosji. Jednocześnie Rosja utrzymywała bezwizowe stosunki z Abchazja i Osetią Południową co wywołało protesty Gruzji. 67
   20 lipca 2006 roku minister obrony Rosji Siergiej Ivanov obiecał pomóc Abchazji i Osetii Południowej w przypadku gruzińskiej agresji. W tym samym roku Gruzja wprowadziła swoje odziały do Kodorskiego kanionu nie zwracając uwagi na protesty Abchazji, po czym kontyngent rosyjskich sił pokojowych w dolnej części kanionu został wzmocniony.
   W roku 2008 zwiększyła się częstotliwość lotów gruzińskich zwiadowczych bezzałogowych statków powietrznych nad terytorium Abchazji i Osetii Południowej. W okresie od marca do maja 2008 roku Gruzja straciła 5 bezzałogowych statków powietrznych. Saakaszwili stwierdził, że BSP zostały strącone przez Rosyjskie Siły Powietrzne i oskarżył Rosję o międzynarodową agresję i bombardowanie terytorium Gruzji. Rosja oskarżyła Gruzję o przygotowanie agresji przeciwko Abchazji i zwiększyła kontyngent swoich sił pokojowych w regionie. Incydent z jednym z BSP był omawiany w Radzie Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych.
   Na początku kwietnia 2008 roku pierwsze odziały 7 desantowo ¬– szturmowej dywizji Sił Zbrojnych Rosyjskiej Federacji weszły do Abchazji i zajęły pozycje przy granicy z Gruzją. 17 kwietnia 2008 roku prezydent Osetii Południowej Eduard Kokoity stwierdził, że gruzińskie odziały zbrojne są ściągane pod granice jego republiki i przywołał do „powstrzymania się od nieprzemyślanych kroków, które mogą doprowadzić do tragicznych skutków”. W drugiej połowie lipca 2008 roku jednocześnie z wspólnymi ćwiczeniami Gruzji i USA „Immediate Response-2008”, (na których według słów wojskowego publicysty Zaura Alborowa, był ćwiczony atak na Osetię Południową) , Rosja przeprowadziła na szeroką skalę ćwiczenia ”Kaukaz – 2008”, w których brały udział jednostki rozmaitych struktur wojskowych.
   Pod koniec lipca na początku sierpnia 2008 roku nastąpiła eskalacja gruzino - osetyjskiego konfliktu. Regularnie następowała wymiana ognia i naloty ogniowe różnego stopnia intensywności. Ludność cywilna Osetii Południowej zaczęła w masowych ilościach opuszczać strefę konfliktu. Począwszy od 1 sierpnia 2008 roku z inicjatywy premier – ministra Osetii Południowej była prowadzona ewakuacja mieszkańców Cchinwali.
   7 sierpnia gruzińska armia próbowała zająć Prisskie wzniesienia dookoła Cchinwali, ten atak został odparty. Tego samego dnia amerykański ambasador w Gruzji John Tefft poinformował Washington, że gruzińskie wojsko włączając odziały z wyrzutniami rakiet typu „Grad” przemieszczają się w kierunku granicy z Osetią Południową. Tego samego dnia sekretarz Rady Bezpieczeństwa Osetii Południowej, Anatolij Barankewicz oświadczył: „Na całej granicy Osetii Południowej jest obserwowana aktywność Gruzińskiego wojska. Wszystko to mówi o tym, że Gruzja rozpoczyna na szeroką skalę agresję na naszą republikę”. Barankewicz również przypuścił, że gruzińscy wojskowi mają plan zrealizowania szturmu na Cchinwali w najbliższym czasie.

   2.2 Konflikt W nocy na 8 sierpnia 2008 roku o godzinie 00.15 MSK Siły Zbrojne Gruzji wystawiły Cchinwali na ostrzał rakietowy z wyrzutni rakietowych typu „Grad”, a około godziny 03.30 MSK rozpoczęły szturm miasta przy użyciu czołgów. Tego samego dnia o godzinie 02.00 MSK władze Gruzji opublikowały oświadczenie: „W ciągu ostatnich godzin separatyści zrealizowali napaść zbrojną na ludność cywilną siół regionu i przeciwko sił pokojowych, co wywołało skrajna eskalację sytuacji. W odpowiedzi na jednostronne przerwanie ognia i propozycję prezydenta Gruzji przeprowadzić pokojowe obrady, separatyści zrealizowali zbrojną napaść na przylegające do Cchinwali sioła. Najpierw zostało zaatakowane sioło Prisi o godzinie 22.30, a potem o 23.00 sioło Tamaraszeni. Był przeprowadzony masowy ostrzał bombowy, jak pozycji sił pokojowych, tak i ludności cywilnej. W rezultacie napaści są ranni i zabici. Według istniejących danych, przez Rokski tunel rosyjsko – gruzińską granice przekroczyły setki uzbrojonych ludzi i sprzęt wojskowy. W celu zapewnienia bezpieczeństwa ludności cywilnej i zapobieżenia zbrojnym napaściom, władze Gruzji były zmuszone do podjęcia adekwatnych działań. Bez względu na zaostrzoną sytuację, władze Gruzji znowu potwierdzają swoją gotowość do pokojowego uregulowania konfliktu, i przywołuje separatystów zaprzestać działania zbrojne i usiąść za stół obrad”. Szef Ministerstwa Spraw Zewnętrznych Rosji Siergiej Ławrow oświadczył, że przyczynami wprowadzenia rosyjskich wojsk w obszar konfliktu stały się agresja Gruzji przeciwko niekontrolowanego przez nią terytorium Osetii Południowej i skutki tej agresji: katastrofa humanitarna, exodus z regionu 30 000 uciekinierów, śmierć rosyjskich żołnierzy sił pokojowych i wielu mieszkańców Osetii Południowej. Działania gruzińskiej armii w stosunku do ludności cywilnej Ławrow zakwalifikował jako ludobójstwo. On zaznaczył, że większość ludności Osetii Południowej to obywatele Rosji, i że „żaden kraj na świecie nie pozostał by obojętny wobec zabójstwa swoich obywateli i wygnania ich ze swoich mieszkań”. Prezydent Osetii Południowej Eduard Kokoity oświadczył: „Kodowa nazwa blitzkriegu – „Czyste pole” – odkrywa sedno planów Gruzji – przeprowadzić czystkę etniczną, zamienić w „czyste pole” całą Osetię Południową”. 8 sierpnia Kokoity poinformował o wielu ofiarach pośród ludności cywilnej Osetii Południowej i oskarżył prezydenta Gruzji Michaiła Saakaszwili w ludobójstwie osetyjskiego narodu. Na atak zostały narażone również miejsca dyslokacji rosyjskich sił pokojowych. Ponad dziesięciu rosyjskich żołnierzy poniosło śmierć, kilkadziesiąt żołnierzy zostało rannych. Podpułkownikowi Konstantynowi Timermanowi, który dowodził obroną batalionu rosyjskich sił pokojowych w późniejszym czasie został nadany tytuł „Bohater Rosji”. Nad ranem 8 sierpnia rosyjskie siły powietrzne rozpoczęły bombardowanie celów na terytorium Gruzji. Zgodnie z oświadczeniem rosyjskich wojskowych, „samoloty atakowały tylko obiekty wojskowe: baza wojskowa w Gori, lotniska Waziani i Marneuli, gdzie bazują samoloty Su – 25 n L – 39, a także stacje radiolokacyjne 40 kilometrów od Tbilisi. Zgodnie z oświadczeniem byłego wojskowego przedstawiciela Rosji przy ONZ generała Mikołaja Uwarowa, który podczas wojny był oficjalnym przedstawicielem Ministerstwa Obrony, pierwsze rosyjskie odziały (1-szy batalion 135-go pułku) przeszły przez Rokski tunel o godzinie 14.30. Około godziny 17.00 szefowa MSZ Gruzji Eka Tkeszelaszwili przywołała inne państwa do wywarcia nacisku na rosyjskie kierownictwo żeby zakończyć „bezpośrednią wojenną agresję” na terytorium Gruzji. Minister MSZ Rosji Siergiej Ławrow przypomniał, że jeszcze rano Gruzja przyzywała Rosję do wystąpienia w roli rozjemcy. „To właśnie robimy”, powiedział Ławrow. 9 sierpnia był kontynuowane przerzut wojsk z terytorium Rosji do Osetii Południowej oraz tworzenie grupy uderzeniowej. Rano pomocnik głównodowodzącego sił lądowych Rosyjskiej Federacji I. Konaszenkow oświadczył, że oddziały i pododdziały 58 armii, przybywszy na obrzeża Cchinwali „przeszły do przygotowania operacji zmuszenia do pokoju w strefie odpowiedzialności sił pokojowych”. W obszar działań bojowych była przerzucona 76 Pskowska dywizja powietrzno – desantowa.
   Za dnia nastąpiła nieudana próba odblokowania rosyjskich sił pokojowych w Cchinwali siłami grupy batalionowej 135 pułku zmotoryzowanego. Grupa weszła do miasta i napotkała gruzińskie odziały które rozpoczęły nowy szturm Cchinwali. Po walce poniósłszy straty w ludziach i sprzęcie grupa wycofała się z miasta. W tej potyczce zostało rannych kilku rosyjskich korespondentów oraz dowódca 58 armii generał Chrulew. Nie otrzymawszy wsparcia, rosyjscy żołnierze zostali zmuszeni do wycofania się z Południowego obozu. W ciągu dnia następowała wymiana ognia artylerii oraz naloty rosyjskich sił powietrznych na terytorium Gruzji. Rosyjskie statki weszły w terytorialne wody Gruzji i przystąpiły do bojowych patroli. 10 sierpnia miała miejsce rosyjsko – gruzińska potyczka morska. 11 sierpnia rosyjskie wojsko przekroczyły granice Abchazji i Osetii Południowej i wtargnęły bezpośrednio na terytorium Gruzji. Wdarłwsza się od strony Abchazji rosyjska armia zajęła bez walki zachodnio – gruzińskie miasto Zugdidi. W wyniku przemieszczania się rosyjskich kolumn pancernych gruzińscy żołnierze porzucili miasto Gori. Według zapewnień współpracownika MSW Osetii Południowej, został zestrzelony gruziński samolot Su – 25, który zaatakował pozycje 58 armii. Wcześniej tego samego dnia rosyjski przedstawiciel wojskowy oświadczył, że Siły Powietrzne Rosji zyskały mocną dominację w powietrzu i samoloty wojskowe Gruzji nie latają. Rosyjskie odziały zajęły gruzińskie sioło Churcza w Zugdidskim regionie. Rosyjskie odziały podeszły pod miasto Senaki i wycofały się po tym jak zlikwidowały możliwość ostrzału z bazy wojskowej. 12 sierpnia na roboczym spotkaniu w Kremlu z ministrem obrony A. E. Serdiukowym i szefem Sztabu generalnego N. E. Makarowym prezydent Rosji D. A. Miedwiediew oświadczył, że „na podstawie raportu podjął decyzję o zakończeniu operacji po zmuszeniu Gruzji do pokoju” : „Bezpieczeństwo naszych sił pokojowych i ludności cywilnej zostało przywrócone. Agresor został ukarany i poniósł znaczne straty. Jego siły zbrojne są zdezorganizowane. Przy pojawieniu się punktów oporu i innych agresywnych natarć podejmować decyzje o zniszczeniu”. Po tym podczas wizyty w Moskwie przewodniczącego Unii Europejskiej prezydenta Francji N. Sarkozy w drodze spotkania z prezydentem Rosji D. Miedwiediewym i premier – ministrem W. Putinem zostało uzgodnionych sześć punktów regulacji pokojowej. :

3. Odstąpienie od wykorzystania siły.

4. Definitywne zakończenie wszystkich działań wojennych.

5. Swobodny dostęp do pomocy humanitarnej.

6. Powrót Sił Zbrojnych Gruzji do miejsc ich stałego bazowania.

7. Wyjście Sił Zbrojnych Rosyjskiej Federacji na linię sprzed działań wojennych.

8. Rozpoczęcie międzynarodowej dyskusji na temat przyszłego statusu Osetii Południowej i Abchazji oraz dróg zapewnienia ich stałego bezpieczeństwa. Po tym prezydent N. Sarkozy odwiedził Tbilisi, gdzie odbył spotkanie z prezydentem Gruzji M. Saakaszwili.

9. Wnioski 16 sierpnia prezydent Rosji D. A. Miedwiediew postawił swój podpis pod planem pokojowego uregulowania gruzino – osetyjskiego konfliktu. Do tego czasu dokument został już podpisany przez kierowników nieuznanych państw Osetii południowej i Abchazji, a także przez prezydenta Gruzji M. Saakaszwili. Podpisanie tego dokumentu przez strony konfliktu ostatecznie położyło kres działaniom wojennym. 26 sierpnia 2008 roku Rosja uznała niezależność Osetii Południowej i Abchazji. W wyniku działań wojennych strony konfliktu poniosły następujące straty: • Osetia południowa: 1692 zabitych i około 1500 rannych (stan na 28 sierpnia 2008 roku) • Rosja: 71 zabitych 340 rannych (stan na 3 września 2008 roku) • Gruzja: 215 zabitych, 70 zaginionych, 1469 rannych (stan na 19 sierpnia 2008 roku) Podsumowując w roku 2008 na południu Kaukazu miał miejsce konflikt który doprowadził do śmierci ok. 3000 osób. Z punktu widzenia jego skutków był to całkowicie bezsensowny konflikt. Biorąc pod uwagę fakt, że większa część ofiar była ludnością cywilną można stwierdzić iż konflikt ten był nader okrutny. Jedyne czego może nauczyć ten konflikt to tego, że warto mieć silnych i słownych sprzymierzeńców.

Bibliografia: 1. Cyganok A. „Wojna 08. 08. 08. Zmuszenie Gruzji do pokoju”. — Мoskwa, Вече, 2011.