Spis treści Wstęp………………………………………………………………………………………….3

1. Historia głuchych w Polsce od 1876- 1946…………………………………………..4

1.1. Początki ruchu społecznego głuchoniemych…………………………………4 1.2. Stowarzyszenia głuchoniemych w II Rzeczypospolitej……………………..7 1.3. Polski Związek Towarzystw Głuchoniemych………………………………12 1.4. II wojna światowa i pierwsze lata powojenne………………………………13

2. Dzieje Wojewódzkiego Oddziału PZG w Słupsku od 1977-1999…………………15

3. Polski Związek Głuchych…………………………………………………………..23

3.1. Cele Polskiego Związku Głuchych………………………………………….24 3.2. Członkowie……………………………………………………………………26 3.3. Władze i struktura organizacyjna Związku………………………………..26

4. Specjalistyczny Ośrodek Rehabilitacji i Wsparcia Społecznego Niesłyszących….32 Zakończenie………………………………………………………………………………….34 Bibliografia…………………………………………………………………………………..35 Spis tabeli…………………………………………………………………………………….36 Załączniki…………………………………………………………………………………….36

WSTĘP Tematem mojej pracy jest przedstawienie historii i działalności byłego już Oddziału Wojewódzkiego Polskiego Związku Głuchych w Słupsku. Oddział powstał w roku 1977 w celu pomocy inwalidom słuchu. W zależności od okresu historycznego różne były jego losy. W swojej pracy chcę przedstawić bieg wydarzeń Oddziału oraz jego osiągnięcia w okresie jego istnienia. Zjawisko głuchoty jest równie stare jak sama ludzkość. Pierwsze prace, w których odnajdujemy wzmianki na temat osób niesłyszących możemy odnaleźć w starożytnej Grecji czy Rzymie. W Polsce kilkaset tysięcy osób ma uszkodzony słuch w stopniu, który znacznie utrudnia normalną egzystencje. W celu pomocy taki osobom zaczęły powstawać instytucje stawiające sobie za główne zadanie pomoc ludziom dotkniętym wadą słuchu. Ożywienie przejawów kultury głuchych obserwuje się obecnie na całym świecie. Zauważalny jest rozwój pantomimy, teatru migowego, tańca, małych form scenicznych przedstawianych w językach migowych, a także w dziedzinie malarstwa, rzeźby itp. Rozdział pierwszy Historia głuchych w Polsce od 1876- 1946 składa się z czterech podrozdziałów, których celem jest przedstawienie ewolucji historii głuchych w Polsce od narodzin, aż do czasów zakończenia drugiej wojny światowej. W kolejnym rozdziale Dzieje Wojewódzkiego Oddziału PZG w Słupsku od 1977-1999 roku zaprezentuje, jak wskazuje nam już sama nazwa, rozwój Słupskiego Oddziału Polskiego Związku Głuchych. W rozdziale tym odnajdziemy podstawowe cele i założenia przedmiotowego Oddziału, jego osiągnięcia oraz formy działalności. Kolejny rozdział poświęcony zostanie w całości Polskiemu Związku Głuchych. Zaprezentuje w nim strukturę organizacyjną przywołanego stowarzyszenia, omówię jego cele i zadania, a także zaprezentuje jego władzę. Ostatni rozdział mojej pracy poświęcony zostanie Specjalistycznemu Ośrodku Rehabilitacji i Wsparcia Społecznego Niesłyszących w Słupsku. W przedmiotowym rozdziale przeczytamy o działalności w/w ośrodka, jego osiągnięciach i prowadzonej działalności. W pisaniu pracy posłużyłem się materiałami udostępnionymi przez Koło PZG w Słupsku, w szczególności opierałem się na Księgach pamiątkowych nieistniejącego już Oddziału. Bardzo pomocna była rozmowa z Panią sekretarz Danutą Kowal, która w latach 1977-1998 była prezesem Oddziału i posiada olbrzymią wiedzę na jego temat. Korzystałem także z Zarysu historii stowarzyszeń głuchoniemych oraz ze Statutu PZG.

1. Historia głuchych w Polsce od 1876- 1946.

1.1. Początki ruchu społecznego głuchoniemych. W roku 1817 powstaje w Warszawie Instytut Głuchoniemych założony przez księdza Jakuba Falkowskiego. Była to pierwsza szkoła dla dzieci niesłyszących powstała na ziemiach polskich. W 1830 roku w okresie zaboru austriackiego powstaje kolejna szkoła- Galicyjski Zakład dla Głuchoniemych we Lwowie, w dwa lata później- Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Poznaniu. Do końca XIX wieku w Polsce powstało 5 placówek kształcących dzieci niesłyszące, to niezbyt duża liczba porównując liczbę ok. 400 analogicznych szkół na świecie. Szkoły dla niesłyszących były niekiedy pierwszym miejscem, gdzie niesłyszące dzieci poznawały inne niesłyszące dzieci. W szkołach rodziły się przyjaźnie, które trwały pomimo ukończenia edukacji. Absolwenci chętnie utrzymywali kontakty między sobą spotykając się na wieczorkach towarzyskich, czy też odwiedzając stare mury. Z omawianych więzi rodziły się koła wychowanków szkół niesłyszących, które stanowiły zalążek stowarzyszeń. Pierwszą próbę utworzenia stowarzyszenia zrzeszającego osoby słyszące i niesłyszące podjął 1834 roku Wawrzyniec Wysocki- ówczesny Redaktor Instytutu Głuchoniemych w Warszawie. Proponował on utworzenie „Towarzystwa Oszczędnościowego dla Głuchoniemych”, które mieli tworzyć przede wszystkim absolwenci Instytutu. Jego projekt nie spotkał się jednak z przychylna opinia i został odrzucony przez radę nadzorczą Instytutu . Pierwsze stowarzyszenie niesłyszących na ziemiach polskich powstało w 1876 roku we Lwowie. Nazwane zostało „I Galicyjskim Towarzystwem Głuchoniemych Nadzieja”, a z biegiem lat przekształcono je na „Małopolskie Towarzystwo Głuchoniemych Nadzieja”. Założycielem stowarzyszenia była Juliusz Zellinger- niesłyszący urzędnik Galicyjskiego Namiestnictwa we Lwowie, który został jednocześnie prezesem Nadziei. Towarzystwo działało w oparciu o swój statut, który określał jego cele. Najważniejszym celem stowarzyszenia było organizowanie życia kulturalnego i towarzyskiego swych członków, opieka nad chorymi, starcami i bezrobotnymi, pośrednictwo w pracy, udzielenia porad i pomocy materialnej oraz propagowanie szkolenia zawodowego. Towarzystwo zrzeszało niesłyszących, którzy mieli ukończone 17 lat, bez względu na narodowość, wyznanie czy wykształcenie. Zyskało ono sympatię wśród pedagogów, którzy widzieli w nim drogę do utrzymania i dalszego rozwijania zdobytej wiedzy oraz pomocy w rozwiązywaniu różnego rodzaju trudności i problemów życiowych. Wsparcia finansowego towarzystwu udzielały instytucje oraz władze miejskie, co pozwoliło na utworzenie specjalnych funduszy: zapomogowego oraz pożyczkowego. Największym sukcesem w początkowym etapie rozwoju stowarzyszenia było uzyskanie dla członków bezpłatnych porad lekarskich oraz 50 % zniżki w opłatach za leki. Z biegiem lat powstała biblioteczka i czytelnia pism, która dzięki wsparciu życzliwych osób otrzymywała bezpłatne gazety i czasopisma. Zarząd rozpoczął organizacje pogadanek, odczytów, gier i zabaw oraz imprez okolicznościowych dla swoich członków. Towarzystwo nawiązało również szereg kontaktów zagranicznych m.in. z Wiedniem, Berlinem i Pragą. W 1881 roku w Pradze prezes Zellinger reprezentował towarzystwo Nadzieje na V Międzynarodowym Kongresie Głuchoniemych. W roku 1901 Towarzystwo świętowało 25 lecie istnienia i z tej okazji otrzymało sztandar Na uroczystość przybyło wielu przedstawicieli z innych miast. Liczba członków wzrosła o 25 osób. W 1912 roku Towarzystwo pomagało przy budowie bursy im. ks. Jakuba Falkowskiego, która przeznaczona została dla niesłyszącej młodzieży rzemieślniczej . W 1913 roku umiera prezes Juliusz Zellinger, a na jego miejsce zostaje wybrany niesłyszący artysta, malarz i fotograf Józef Jaworski. Głównym celem towarzystwa staje się zbiórka funduszy dla osób niesłyszących biednych i niedołężnych oraz uzyskanie na stałe własnego lokalu, gdyż dotychczas Towarzystwo korzystało z pomieszczenia w szkole dla głuchych. W celu zgromadzenia niezbędnych środków urządzane są imprezy, dzięki którym 19 października 1913 roku Towarzystwo świętowało odbiór nowego lokalu w domu przy ul. Franciszkańskiej 7. W wyniku wybuchu I wojny światowej rozwój Towarzystwa zostaje wstrzymany. Ciężkie warunki panujące w tym okresie najbardziej odbijają się na funduszach Towarzystwa, któremu w tym okresie wstrzymano dotację . W 1883 roku w Warszawie powstało drugie na ziemiach polskich stowarzyszenie osób niesłyszących pod nazwą „Towarzystwo Głuchoniemych Byłych Wychowanków i Wychowanic Warszawskiego Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych”. Zadaniem Towarzystwa było zapewnienie swoim członkom- absolwentom Instytutu- warunków i możliwości do dalszego rozwoju umysłowego, pomaganie im w znajdowaniu zatrudnienia, zachęcanie do oszczędności, udzielanie pożyczek i zapomóg oraz opiekowanie się chorymi, starcami, niezdolnymi do pracy, wdowami po niesłyszących i ich dziećmi. Założycielem, prezesem oraz autorem statutu Towarzystwa była ówczesny wtedy dyrektor Instytutu Jan Papłoński. Z biegiem lat Towarzystwo zmieniło nazwę na „Chrześcijańskie Towarzystwo Głuchoniemych „Opatrzność” . W dniu 2 grudnia 1883 roku na warszawskim starym rynku otworzono Gospodę Głuchoniemych. W gospodzie skupiało się całe ówczesne towarzystwo kulturalne niesłyszących z Warszawy i okolic. W gospodzie istniał bufet, w którym zawsze można było zamówić coś smacznego, a także wypożyczyć gry tj. szachy, warcaby, domino, lotki itp. W lokalu panował zakaz picia alkoholu, a także gry w karty. Od czasu do czasu organizowane były pogadanki i imprezy okolicznościowe, a tradycją stała się coroczna impreza karnawałowa i znane na całą Warszawę „Bale u Głuchoniemych”, na których bawili się zarówno niesłyszący jak i słyszący. Poza życiem kulturowym i towarzyskim towarzystwo warszawskie opiekowało się niesłyszącymi analfabetami, starcami, bezrobotnymi i żyjącymi w nędzy. Formami pomocy było wyszukiwanie pracy dla bezrobotnych poprzez osobiste starania członków Towarzystwa, wypłacanie zasiłków i pożyczek z kasy Towarzystwa, przygotowanie paczek żywnościowych i odzieży itp . Istotne znaczenie dla umacniania więzi społecznej pomiędzy niesłyszącymi z różnych regionów kraju oraz zaborów miały spotkania towarzyskie oraz zjazdy. Zjazdy pozwalały na nawiązywanie kontaktów towarzyskich, stosunków koleżeńskich oraz na wspólne omawianie problemów działalności społecznej i organizacji stowarzyszeń, poznawanie kraju i zdobywanie wiedzy. Na jednym ze spotkań absolwentów warszawskiego Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych z całego zaboru rosyjskiego, dzięki inicjatywie Józefa Rogowskiego, uczestnicy spotkania mogli obejrzeć specjalnie przygotowany na tą okazje seans filmowy. Było to jak na ówczesne czasy wspaniałe przeżycie, a niektórzy obecnie pierwszy raz w życiu oglądało film. Z biegiem lat powstawały kolejne stowarzyszenia. W roku 1889 powstało „Towarzystwo dla Zdrowia Głuchoniemych” w Grudziądzu, noszące od 1899 roku nazwę „Towarzystwo dla Zdrowia Głuchoniemych Zgoda”, a kolejno, od 1920 roku, przemianowane na „Katolickie Towarzystwo Głuchoniemych”. W 1905 roku powstało „Stowarzyszenie Głuchoniemych im. Św. Józefa” w Katowicach, a w 1990 roku „Chrześcijańskie Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Głuchoniemych” w Łodzi i w roku 1916 „Stowarzyszenie Głuchoniemych Żydów miasta stołecznego Warszawy Spójnia”. Działalność powyższych stowarzyszeń została ograniczona w wyniku pierwszej wojny światowej. Masowa ewakuacja ludności polskiej w głąb Rosji nie ominęła także niesłyszących. Stowarzyszenia próbowały nawiązywać kontakt ze stowarzyszeniami rosyjskimi i ukraińskimi w Moskwie i Kijowie. Korzystały z ich świetlic, działalności kulturalno- oświatowej i form pomocy socjalnej, bez większych trudności porozumiewając się językiem migowym . 1.2. Stowarzyszenia głuchoniemych w II Rzeczypospolitej. Do roku 1918 istniało na naszych ziemiach 7 stowarzyszeń głuchoniemych - 2 w Warszawie, po jednym we Lwowie, Łodzi, Katowicach, Grudziądzu oraz niemieckie stowarzyszenie w Bydgoszczy. Po odzyskaniu przez Polskie niepodległości tj. w roku 1918 nastąpił korzystny rozwój stowarzyszeń niesłyszących. Jednak początki państwowości polskiej były trudne także i dla niesłyszących. Młodzi członkowie Towarzystwa głuchoniemych we Lwowie chętnie wstępowali w szeregi walczących, czynnie uczestnicząc w obronie Lwowa i granic Rzeczypospolitej. Po wybuchu wojny sowiecko- polskiej grupa niesłyszących wstąpiła w szeregi Małopolskiej Armii Ochotniczej. Niesłyszący ochotnicy braki udział także w bezpośrednich działaniach wojennych uczestnicząc w bitwach pod Streptowem, Rudą Sielecką, Zadwórzem, Zuchorzycami, Żurawnikami i Laszkami Królewskimi. Za waleczność i trudny poniesione w bojach zostali odznaczeni medalami wojennymi oraz zapisali się w pamięci potomych. W podzięce 1925 roku na ścianie Zakładu Wychowawczego we Lwowie wmurowano tablice pamiątkową . W roku 1922 zwiększyła się liczba członków stowarzyszenia „Nadzieja” dzięki przystąpieniu 55 osób z dotychczasowego „Towarzystwa Głuchoniemych” w Krakowie. Rok później przedmiotowe Towarzystwo otrzymało stałą subwencję z Ministerstwa Opieki Społecznej, co spowodowało, iż podjęte zostały działania w związku z budową „Domu Głuchych” we Lwowie. Jednak dopiero w 1927 roku udało się pozyskać od władz miejskich działkę przy ul. Cetnerowskiej 4. W 1931 roku rozpoczęto prace budowlane. Największy wkład finansowy mieli sami działacze, dzięki czemu w roku 1934 można było zagospodarować pierwsze pomieszczenia, a w dniu 20 października 1935 roku nastąpiło uroczyste otwarcie nowego „Domu Głuchoniemych”. We wnętrzu budynku swoje miejsce znalazła bursa im. Antoniego Mejbauma, schronisko dla starców głuchoniemych oraz lokale Towarzystwa „Nadzieja” i Lwowskiego Klubu Sportowego Głuchoniemych „Świt”. Dom ukończony w pełni został dopiero w roku 1938 . W roku 1919 Warszawskie „Stowarzyszenie Głuchoniemych” przemianowało się na „Chrześcijańskie Towarzystwo Głuchoniemych (od 1924 roku zwane także „Opatrzność”) i uzyskało nowy statut. Statut dawał członkom większe uprawnienia niż dotychczas. Cały zarząd zgodnie z nowym statutem wybierany był spośród członków, a przedstawiciel Instytutu był zapraszany w charakterze kuratora towarzystwa. Pierwszym prezesem został Józef Rogowski, a pierwszym kuratorem został ówczesny dyrektor instytutu- Władysław Jarecki. Towarzystwo dzięki inicjatywie dyrektora uzyskało stałą dotację od władz miasta w wysokości 7500 zł rocznie. Życie kulturalne w dalszym ciągu miało swój punkt w Gospodzie Głuchych, a formy jej działalności zostały poszerzone o loterie fantowe i w 1932 roku zaczęto organizować przedstawienia teatralne. Towarzystwo postawiło sobie za cel wybudowanie własnego ośrodka kulturalnego na terenie Warszawy. W roku 1925 uzyskano plac pod budowę oraz niezbędne środki finansowe. Planowany ośrodek miał obejmować klub wraz z sekretariatem Towarzystwa, schronisko dla starców, hotel dla przyjezdnych oraz sale i boiska sportowe. Niestety ostatecznie ośrodek nie powstał, a przyczyną było obalenie testamentu Alfonsa Nałęcza, który zapisał w nim na budowę ośrodka 50000 zł. Omawiane Towarzystwo było najliczniejszym w Polsce stowarzyszeniem osób niesłyszących. W roku 1934 liczyło przeszło 350 członków . W okresie międzywojennym działalność swoją rozszerzało „Chrześcijańskie Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Głuchoniemych” w Łodzi. Stowarzyszenie kierowane było przez niesłyszącego aktywistę Władysława Kranasa. Współdziałało ono przy jedynej wtedy w Łodzi szkole dla dzieci głuchych. Stowarzyszenie miało swoja siedzibę w lokalu uzyskanym w roku 1931 w centrum miasta przy ul. Św. Andrzeja 17. W przedmiotowym lokalu organizowano kółka dramatyczne dla niesłyszącej młodzieży. W tym samym czasie Chrześcijańskie Stowarzyszenie uzyskało od Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zgodę na organizowanie dokształcania głuchych. W 1933 roku umiera prezes Władysław Kranas. Z powodu kłopotów finansowych stowarzyszenie utraciło swoją siedzibę i do końca okresu międzywojennego korzystało z gościny Szkoły dla Głuchoniemych w Łodzi . Dzięki odzyskaniu przez Polskę niepodległości i powstaniu jednolitego państwa polskiego zaczęły poszerzać się kontakty osób niesłyszących z różnych miast i regionów kraju. Pojawiła się inicjatywa utworzenia organizacji zrzeszających kilka stowarzyszeń. Pierwszą organizacją mającą na celu połączenie kilku stowarzyszeń w jedną całość było „Polskie Towarzystwo Głuchoniemych” w Królewskiej Hucie na Śląsku. Jednak z uwagi na małą liczbę członków i brak funduszy organizacja ta ograniczała się w swojej działalności do udzielania gwiazdkowych zapomóg dla najbiedniejszych. Członkowie omawianej organizacji spotykali się raz w miesiącu w Domu Ludowym w Królewskiej Hucie . Dnia 29 czerwca 1919 roku w Poznaniu powstało Polsko- Katolickie Towarzystwo Głuchoniemych. Pierwszym prezesem przedmiotowego towarzystwa został Jan Szymanowski, natomiast pierwszym kuratorem i stałym duszpasterzem ks. Bolesław Sułek. W 1920 roku zatwierdzono statut Towarzystwa, w myśl którego jego zadaniami i było: • oświecać i kształcić swych członków pod względem religijnym, moralnym i narodowym, • zaprawiać członków do spełniania na podstawie zasad katolickich obowiązków obywatelskich, • wspierać interesy głuchoniemych i tworzyć dzieło wzajemnej pomocy, • wytwarzać koleżeńskie stosunki wśród członków. Statut wykluczał wszelką działalność polityczną. Spotkania odbywały się raz w miesiącu, z uwagi na brak siedziby Towarzystwa. W latach 1922-1934 Towarzystwo przeżywało okres swego największego rozwoju. Uruchomiono bibliotekę, podjęto próbę wydania własnego czasopisma- tygodnika pod nazwą „Przewodnik głuchoniemych”, które jednak wydane zostało zaledwie 7 razu z uwagi na brak funduszy .

W roku 1920 w ślad za poznańskim Towarzystwem powstaje podobne w celach i formach działania „Polsko- Katolickie Towarzystwo Głuchych” w Bydgoszczy. Pierwszym prezesem został niesłyszący Kazimierz Sikora, a kuratorem Roman Fischbach. Stowarzyszenie powstało z inicjatywy dyrektora „Wojewódzkiego Zakładu dla Głuchoniemych” w Bydgoszczy. Towarzystwo współpracowało ściśle z Wojewódzkim Zakładem, jego członkowie spotykali się raz w miesiącu, urządzali  imprezy gwiazdowe oraz wspierali rodziny osób zmarłych, wypłacając im zasiłki . 
W 1921 roku powstaje „Pomorskie Towarzystwo Głuchoniemych” w Toruniu. Była to niewielka organizacja skupiająca 20 członków, spotykająca się raz w miesiącu. W tym samym roku powstaje również „Towarzystwo Głuchoniemych” w Krakowie. Rok później zostaje przekształcone w „Małopolskie Towarzystwo Głuchoniemych Nadzieja”, a po 1926 roku usamodzielnia się i występuje pod nazwą „Towarzystwa Głuchoniemych Jedność”, które swoją działalnością obejmuje całe województwo krakowskie. Prezesem zostaje niesłyszący Jan Nepomucen Dutkiewicz. Zgodnie ze statutem do celów Towarzystwa należało”

• udzielenia rad i wyjaśnień, • dostarczanie pomocy prawnej- adwokackiej- w wypadkach skrzywdzenia członka, • ułatwianie członkom zakładania warsztatów pracy samodzielnej, • udzielanie wsparć zdrowotnych, zapomóg w razie choroby lub jakiegoś nieszczęścia w miarę posiadanych funduszów , • załatwianie wszelkich sporów i nieporozumień, powstałych ze stosunków stowarzyszenia, • zachęcanie do oszczędności, • podnoszenie oświaty ogólnej i zawodowej członków przez urządzanie kursów dla analfabetów, odczytów, zebrań naukowych i towarzyskich, utrzymanie biblioteki, czytelni, prenumerowanie pism i urządzanie gier i zabaw towarzyskich, z wyjątkiem gier w karty, • zbieranie funduszów na schronisko dla głuchoniemych drogą zabaw, loterii, zbiórek ulicznych itp. Członkowie Towarzystwa spotykali się raz w tygodniu w budynku szkoły powszechnej przy ul. Rajskiej, z uwagi na brak własnego lokalu. Spotkania połączone były z pogawędkami, referatami oraz z uprawianiem gier i zabaw . W następnych latach powstawały kolejne stowarzyszenia niesłyszących: • w 1928 r. Towarzystwo Głuchoniemych im. Marszałka Piłsudskiego w Rybniku, • w 1929 r. Chrześcijańskie Towarzystwo Głuchoniemych w Wilnie, • w 1932 r. Katolickie Towarzystwo Głuchoniemych dla Wejherowa i okolic, • w 1933 r. Towarzystwo Głuchoniemych im. Marszałka Piłsudskiego w Poznaniu.

Możemy także wskazać na inne istniejące stowarzyszenia tj: • Izraelickie Stowarzyszenie Głuchoniemych Przyjaźń powstałe w 1920 roku w Krakowie, • Centralne Ognisko Żydowskich Głuchoniemych powstałe w 1920 roku we Lwowie, • Żydowski Związek Głuchoniemych Nasza Przyszłość powstały w 1930 roku w Łodzi, • Żydowskie Stowarzyszenie Głuchoniemych w Wilnie powstałe w 1930 roku w Wilnie, • Żydowski Związek Żydowskich Głuchoniemych Rzeczypospolitej Polskiej powstały w 1929 roku w Krakowie . Należałoby także wskazać na dwa niemieckie stowarzyszenia głuchoniemych istniejące na ziemiach polskich w Bydgoszczy i w Katowicach. Stowarzyszenia te utrzymywały kontakt z polskimi stowarzyszeniami uczestnicząc wzajemnie w swoich świętach i imprezach.

1.3. Polski Związek Towarzystw Głuchoniemych. W dnia 29-31 grudnia 1923 roku obchodzono 40-lecie „Chrześcijańskiego Towarzystwa Głuchoniemych Opatrzność” w Warszawie. W noc sylwestrową odbyła się konferencja poświęcona możliwości zorganizowania jednolitej organizacji wszystkich głuchoniemych z terenu całego kraju. Dla opracowania projektu statutu powołano specjalną komisję pod przewodnictwem Józefa Rogowskiego. W dniach 15-16 sierpnia 1924 roku odbył się w Warszawie Zjazd Delegatów Towarzystw Głuchoniemych. Przybyli delegaci z Krakowa, Lwowa, Torunia i Ostrowa. Na zjeździe omawiano przede wszystkim projekt statutu przyszłego związku stowarzyszeń. Zgłoszono również wniosek o złożenie w Sejmie lub Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego memoriału w sprawie wydania ustawy o obowiązku szkolnym dla wszystkich głuchoniemych. Podjęto uchwały o potrzebie powołania szkoły dla głuchoniemych w Krakowie oraz konieczności uruchomienia przy szkołach dla głuchoniemych kursów zawodowych. Ustalono także na dzień 1 stycznia 1925 roku ostateczny termin opracowania statutu . Decyzją Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 11 sierpnia 1925 roku „Polski Związek Towarzystw Głuchoniemych” został zalegalizowany i wpisany do rejestru stowarzyszeń i związków. Siedzibą Związku stała się Warszawa, a działalność objęła cała Rzeczpospolitą Polską. Zgodnie ze statutem związek miał na celu: • rozwój Towarzystw Głuchoniemych, prawnie zatwierdzonych, których cele są określone własnymi statutami, • zdobywanie środków do nabywania nieruchomości, które będą podstawą rozwoju Towarzystw. • załatwianie i czuwanie nad żywotnymi sprawami Towarzystw, • podejmowanie inicjatywy w sprawie tworzenia nowych towarzystw, burs, ochronek i szkół dla głuchoniemych, • reprezentowanie Towarzystw przed władzami państwowymi lub społecznymi, • wydawanie pism, propaganda, odczyty, zakładanie spółek zarobkowych itp., • nawiązywanie stosunków z organizacjami społecznymi w Polsce i Towarzystwami Głuchoniemych za granicą . Pierwsze Walne Zebranie Polskiego Związku Towarzystw Głuchoniemych odbyło się w dnia 6-8 grudnia 1925 roku w Warszawie w Gospodzie Głuchoniemych. W zjeździe wzięło udział 24 delegatów. Zjazd zatwierdził ostatecznie statut i ustalił plan działania na najbliższe lata. Uchwałą Zjazdu wprowadzono kryterium wyznaniowe, w myśl której do Związku należeć mogły jedynie organizacje zrzeszające chrześcijan. Wprowadzenie powyższej uchwały skutkowało opuszczeniem dwóch stowarzyszeń z szeregów PZTG. Pierwszym prezesem został Józef Rogowski, który piastował to stanowisko do 1930 roku. Kolejnymi prezesami byli: Kazimierz Włostowski, Maria Rogowska i Stefan Łopatto .
Dzięki staraniom PZTG w Warszawie w lutym 1930 roku Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wydał zarządzenie o egzaminach czeladniczych dla eksternistów, umożliwiające po raz pierwszy osobom niesłyszącym zdobywanie świadectw czeladniczych. W roku 1937 doszło do uruchomienia przy Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie pierwszej szkoły zawodowej dla głuchych.. W tym samym czasie powstały komitety głuchych zajmujące się pomocą dla osób biednych . 1.4. II wojna światowa i pierwsze lata powojenne. W wyniku II wojny światowej wiele stowarzyszeń utraciło swój dorobek. Wielu członków poniosło śmierć lub zostało wywiezionych poza granice kraju. Pomimo istniejących zakazów członkowie stowarzyszeń spotykamy się potajemnie w prywatnych mieszkaniach. Tajne spotkania, rozgrywki sportowe i skromne obchody świąt i uroczystości pozwoliły wielu niesłyszącym przetrwać ciężkie lata. Formy aktywnej działalność niesłyszących były różne: członkostwo w „Szarych Szeregach”, Związku Walki Zbrojnej, praca przy druku i kolportażu ulotek i prasy podziemnej . Niesłyszący mieli także swój wkład w obronie Warszawy podczas powstania warszawskiego w roku 1944. W dniu 27 lipca 1944 roku drużyna głuchoniemych zebrała się w kąpielisku Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych i tam podjęła przygotowania do udziału w walce zbrojnej jako rezerwa plutonu . Po zakończeniu wojen głuchoniemi powrócili do swoich dawnych siedzib, lub też szukali nowych miejsc i ludzi z którymi mogli by się porozumieć. Po mało zaczęto reaktywować dawne stowarzyszenia i ich działalność. Do 1946 roku wznowiło, a także rozpoczęło swoją działalność łącznie 8 stowarzyszeń głuchoniemych. Wiosną 1946 roku w Łodzi powstał „Komitet Organizacji Polskiego Związku Głuchoniemych” w skład, którego weszli znani aktywiści przedwojennych stowarzyszeń i Polskiego Związku Towarzystw Głuchych. W dniu 25 sierpnia 1946 roku w Łodzi zorganizowano Zjazd Delegatów Stowarzyszeń Głuchoniemych. Podczas zjazdu podjęto uchwałę o potrzebie powołania organizacji pozarządowej o charakterze ogólnokrajowym. Organizacja ta miała nosić nazwę Polskiego Związku Głuchych i Ich Przyjaciół. Najważniejszymi zadaniami dla powstającego Związku miało być: • opracowanie i zalegalizowanie u władz państwowych statutu Związku, • utworzenie oddziałów Związku w miastach wojewódzkich i powiatowych, • rejestracja głuchoniemych wraz z określeniem ich potrzeb socjalnych oraz w zakresie wykształcenia ogólnego i zawodowego, • utworzenie pierwszych placówek działalności gospodarczej w zorganizowanych spółdzielniach pracy głuchoniemych . W czasie obrad zjazdu powołano tymczasowy Zarząd Główny PZGiIP w skład, którego weszli: Kazimierz Włostowski jako prezes, Roman Petrykiewicz jako I wiceprezes, Wiesław Dobrowolski jako II wiceprezes, Maria Włostowska jako sekretarz, Stanisław Naziemiec jako skarbnik i Marian Rudniak jako zastępca sekretarza. W dniu 20 marca 1947 roku władze państwowe zatwierdziły statut Związku, który został kolejno wpisany do rejestru stowarzyszeń i związków. Do dnia 25 października 1947 roku powstało także 10 oddziałów terenowych Związku. W 1955 roku nastąpiła zmiana nazwy na „Polski Związek Głuchych”. PZG jest największą organizacją osób niepełnosprawnych w Polsce .

2. Dzieje Wojewódzkiego Oddziału PZG w Słupsku od 1977-1999.

   Uchwałą Zarządu Głównego Polskiego Związku Głuchych 12 czerwca 1977 roku powołano Wojewódzki Oddział PZG w Słupsku. W tym samym dniu odbył się I Zjazd nowego Oddziału, w który wzięło udział 39 delegatów. W obradach uczestniczyli również przedstawiciele Zarządu Głównego PZG- wiceprezes Kazimierz Diehl, Mieczysław Grajek, który był jednocześnie przewodniczącym obrad, wiceprezes ZOW w Bydgoszczy Stefania Kielińska i prezes koła PZG w Koszalinie Halina Gierszewska oraz przedstawiciele władz wojewódzkich Związku Inwalidów Wojennych PRL, Polskiego Związku Niewidomych oraz Spółdzielnia Niewidomych w Słupsku. Referat Programowy oraz wytyczne do pracy Oddziału na lata 1977-1981 przedstawił z ramienia Komitetu Organizacyjnego Wincenty Tryzno. Podczas zjazdu wybrano prezesa, którym został Alfons Wrycz- Rekowski, wiceprezesa- Danutę Kowal oraz sekretarza i kierownika biura w jednej osobie- Krystynę Czyżyk, a także pozostałych członków. Działacze związkowi Ziemi Słupskiej ustalili zadania zarządu, podzielili obowiązki między jego członków oraz wyznaczyli sobie zadania na pięć najbliższych lat. Postawili sobie za cel szeroko rozwinąć pracę ideowo- wychowawczą wśród inwalidów słuchu, znacznie poszerzyć aktyw związkowy i w większych skupiskach głuchych, a mianowicie w Sławnie i Bytowie powołać nowe koła PZG. Nowy Zarząd pragnął także ożywienia działalności kulturowo- oświatowej i rozrywkowej w Słupsku, szerokiego rozwoju turystyki i utworzenia klubu sportowego . W tym samym roku powołano w Sławnie Koło terenowe PZG wraz z zarządem, w skład którego weszli: Henryk Czarnuch- Prezes, Jan Sadłowski- Wiceprezes, Paweł Łabik- Sekretarz oraz Mirosława Żuchowska- członek . 8 października 1997 roku odbył się Międzynarodowy Dzień Głuchego podczas którego wręczono odznaki zasłużonym działaczom i aktywistom społecznym PZG. Złotą odznakę otrzymał Alfons Wrycz- Rekowski, srebrne natomiast Janina Degler, Czesław Kowal. Spółdzielnia „Przymorze” w Sławnie uhonorowała także nagrodami głuchych, którzy otrzymali pamiątkowe albumy i listy pochwalne. Cała uroczystość zakończyła się zabawą taneczną w restauracji „Piracka” . W roku 1977 odbyła się również zabawa Andrzejkowa, połączona z wróżbami, a rok zakończono hucznym sylwestrem zorganizowanym w świetlicy PZG w Słupsku.
   W roku 1978 nastąpiły zmiany w Zarządzie, miejsce dotychczasowego prezesa zajęła Pani Danuta Kowal, która była uprzednim wiceprezesem. Oddział prowadził działalność kulturalno- oświatową, sportową oraz turystyczną. W świetlicy PZW odbywały się różnego rodzaju imprezy okolicznościowe tj. Mikołajki, Dzień Kobiet, spotkania z pisarzami. Najważniejszym wydarzeniem w roku 1979 był XXII Międzynarodowy Dzień Głuchego.. W Teatrze Muzycznym odbyła się Centralna Akademia z udziałem przedstawicieli władz administracyjno-politycznych woj. słupskiego. Podczas uroczystości zasłużeni działacze Polskiego Związku Głuchych udekorowani zostali odznaczeniami państwowymi, resortowymi i regionalnymi. Tego samego dnia na ulicy Zawadzkiego został otwarty Jarmark Folklorystyczny, na którym niesłyszący z całego kraju prezentowali swoje prace z metaloplastyki, rzeźby, hafty, malarstwo i inne. Jarmark cieszył się dużą popularnością, udział brali artyści z Bielska-Białej, Łodzi, Olsztyna i Słupska. Po akademii odbyła się część artystyczna z udziałem dzieci niesłyszących ośrodka szkolno-wychowawczych w Sławnie oraz pantomimy członków PZG z Olsztyna . W maju 1980 roku dzięki operatywności i zaangażowaniu pracowników Oddziału PZG w Słupsku otwarto Ośrodek Rehabilitacyjno – rekreacyjny w Łebie. Przedmiotowy ośrodek został ulokowany w obiekcie zakupionym przez Zarząd Główny PZG i przy pomocy działaczy wyremontowany i przystosowany do jego potrzeb . W roku 1981 powołano do życia klub sportowy „Przymorze” oraz Koło Turystyczne „Mig”. Klub sportowy podjął się organizacji różnych zawodów sportowych o randze mistrzowskiej. Zawodnicy biorący udział byli nagradzani medalami, pucharami oraz nagrodami rzeczowymi. Koło turystyczne z kolei organizowało rajdy piesze po ziemi słupskiej o nazwie „Szlakiem Walk o Wał Pomorski”, wycieczki krajoznawcze a także marsze zimowe, które cieszyły się znaczą popularnością . Ważnym wydarzeniem w roku 1981 był II Wojewódzki Zjazd Delegatów. Podczas zjazdu poruszono kwestię związane z przystosowaniem głuchych do życia w społeczeństwie, a także poruszono problem związany z lokalem, który zajmuje PZG w Słupsku. Zwrócono uwagę na konieczność przeprowadzenia remontu lub zmianę siedziby oddziału z uwagi na bardzo złe warunki socjalne- grzyb na ścianach. Podkreślono również, iż pomimo złych warunków panujących w lokalu członkowie zarządu wywiązują się wzorowo ze swoich obowiązków. Podczas zjazdu wybrano również prezesa, którym ponownie zostaje Danuta Kowal. . Tak jak w latach ubiegłych tak i w roku 1981 obchodzono Międzynarodowy Dzień Głuchych. W Oddziale i w Kołach terenowych organizowano spotkania, imprezy sportowe, wystawy oraz zabawy taneczne. Podczas imprez wręczono nagrody zasłużonym działaczom społecznym koła . Powołano Klub seniora któremu powierzono organizacje Wigilii dla osób starszych. Zorganizowano również choinkę dla dzieci, spotkania z okazji dnia Inwalidy i Dzień Kobiet. Klub seniora wyjeżdżał na jagody, grzyby organizował kursy gotowania. W latach 1982-1986 Słupski Oddział PZG zyskiwał coraz większą popularność. Organizowano wszelkiego rodzaju imprezy okolicznościowe: Mikołajki, Andrzejki, Nowy Rok, wycieczki, spotkania ze sławnymi ludźmi, zawody sportowe itd. 05 września 1985 roku w sali kina „Polonia” odbyło się uroczyste spotkanie inwalidów słuchu z okazji dorocznego dnia Głuchego. Grupa wyróżniających się w działalności społeczno- zawodowej członków Oddziału Wojewódzkiego PZG odznaczona została odznaczeniami państwowymi i regionalnymi. Referat okolicznościowy na temat aktualnej sytuacji inwalidów słuchu w społeczeństwie wygłosiła prezes Oddziału Danuta Kowal. Związek, który w województwie założyło troje inwalidów słuchu znacznie się rozwijał i w tym okresie skupiał ponad 500 członków. Rozwinął się język migowy, powstawały programy telewizyjne dla inwalidów słuchu, tłumaczenia na język migowy dziennika telewizyjnego i popularnych audycji .
   W roku 1985 wybrano nowy Zarząd Koła PZG w Słupsku w skład, którego weszli: • Prezes- Czymbor Wiesław, • Viceprezes- Kłaczyński Władysław, • Sekretarz- Pluta Wanda, • Skarbnik- Szczerba Barbara, • Członek- Nadoliński Roman, • Członek- Kowal Czesław, • Członek- Aranowska Zofia, • Zastępca członka- Gabryś Helena, • Zastępca członka- Kawecka Eugenia. Powołano również Komisje Rewizyjną składającą się z trzech osób: • Przewodniczący- Czerwona Bolesław, • Sekretarz- Szymkowiak Andrzej, • Członek- Hinz Anna. W roku 1986 odbył się III Wojewódzki Zjazd Delegatów podczas, którego powołano nowy Zarząd OW w Słupsku:

3. Prezes – Danuta Kowal

4. I wiceprezes – Włodzimierz Frąckowiak

5. II wiceprezes – Władysław Kłaczyński

6. III wiceprezes – Jan Tomaszewski

7. Sekretarz – Krystyna Czyżyk Oddział w dalszym ciągu organizował liczne wycieczki, spotkania z pisarzami, grzybobrania. Zorganizowana zpstała Wojewódzka Akademia z okazji Międzynarodowego Dnia Głuchego w Sławnie, na której zasłużeni działacze Związku otrzymują nagrody i odznaczenia. Na Akademię zaproszeni zostali przedstawiciele spółdzielni Inwalidzkiej ,samorządowej i sympatycy Związku . W 1987 roku dzięki przychylności Prezydenta Miasta Słupska Macieja Kobylińskiego Oddział PZG W słupsku uzyskał nowy lokal mieszczący się przy ul. Tuwima. Nowa siedziba nazwana „drugim domem” została dostosowana do prowadzenia rehabilitacji głuchoniemych i osób z wadą słuchu. W przedmiotowym lokum miejsce swoje znalazł: • Punkt logopedyczny dla dzieci i młodzieży niesłyszącej, • Koło Seniora, • Koło PTK, • Liga Kobiet Polskich, • Koło Filmowe, • Klub Sportowy, • Koło Terenowe PZG, • Klub Majsterkowicza.

Podczas uroczystego otwarcia grupa działaczy oraz osoby zasłużone dla PZG udekorowane zostały odznakami regionalnymi i związkowymi PZG. Prezes Oddziału. Pani Danuta Kowal otrzymała odznakę „Za zasługi dla województwa słupskiego”. Na otwarciu nie zabrakło licznych zaproszonych gości, którzy przecinali wstęgę m. in. prezesa Zarządu Głównego PZG w Warszawie Mariana Bronikowskiego, viceprezesa Mieczysława Grajka oraz Józefa Topczenko z Gdańska. Byli też przedstawiciele władz samorządowych Słupska, powiatu i województwa m. in. wicewojewoda Kazimierz Ślusarski. Prezydent Słupska Maciej Kobyliński otrzymał złotą honorową odznakę PZG . Oddział PZW w Słupsku rozwijał swoją działalność na terenie całego województwa słupskiego. Na terenie Bytowa i Sławna powstały dwa koła terenowe. Między kołami rozgrywane były co roku turnieje o „Puchar przechodni Prezesa Oddziału”. W latach 1990-1999 nastąpiło wiele zmian w Oddziale PZG w Słupsku. W roku 1990 Hiszpańskie Stowarzyszenie Niewidomych zaprosiło na wspólne wakacji na Majorce Agnieszkę Nadolską, która wraz z inwalidami słuchu z Czechosłowacji i Jugosławii spędziła na wyspie dwa tygodnie. W dniu 11 maja 1991 roku odbył się IV już Zjazd Delegatów Oddziału Słupskiego. Prezesem zostaje po raz kolejny Pani Danuta Kowal. W latach 1991-1995 Oddział intensywnie działa na rzecz osób z uszkodzonym słuchem. Organizuje zabawy, prowadzi kursy języka migowego dla służb społecznych, ciekawe kursy kulinarne, kosmetyczne, okolicznościowe, a także wszelkiego rodzaju spotkania tj.: Dzień Babci, Dzień Kobiet, Dzień Dziecka, Andrzejki, Sylwestra, spotkania opłatkowe z duszpasterzem. Co roku organizowany jest także Międzynarodowy Dzień Głuchego, na którym podopieczni i członkowie oddziału otrzymują nagrody . Niesłyszący ze Słupska mogą poszczycić się sukcesami sportowymi w Europie i na świecie. Na Mistrzostwach Europy w Rosji zajęli II miejsce w rzucie młotem (Szczerba Mirosław). W Nowej Zelandii IV miejsce w lekkoatletyce, I miejsce w Bonn, III miejsce w Bremen, III miejsce w Szwajcarii (szachy) i wiele innych. Oddział PZG w Słupsku organizował, co roku 14-dniowe turnusy rehabilitacyjne dla niesłyszących z pięciu. Kół Terenowych; Koszalina, Słupska, Bytowa, Szczecinka i Sławna. Turnusy były organizowane w Ośrodkach Wypoczynkowych w Ustce. Bogaty program umożliwiał wspaniały wypoczynek integracyjny, który każdy uczestnik długo pamiętał i opisywał w lokalnej gazecie. Na turnusach były szkolenia na temat ochrony zdrowia, poznawanie języka migowego. Urząd Wojewódzki Ośrode d/s Zatrudnienia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zrefundował turnus rehabilitacyjny dla członków Oddziału w 1993 roku w Ośrodku „Azoty” w Ustce. Tematem turnusu było „świadomość zagrożenia chorobą AIDS”. Gościem turnusu była Dyrektor WOZIRON Pani Ewa Wysoka. Były też turnusy dla emerytów i rencistów członków Oddziału pod hasłem „Wszystko wokół zdrowia”. Oddział odwiedzali różni goście z Polski, Francji, Kalingradu. Każdy, kto przyjeżdżał nad morze z wielką ciekawością wstępował w progi Oddziału, aby poznać bliżej słupskie środowisko niesłyszących. W 1995 roku w Głosie Pomorza ukazał się artykuł poświęcony Annie Agacie Jankiewicz z Koczały, uzdolnionej niesłyszącej tkającej obrazy z tkanin. W tym samym roku odbyło się oficjalne otwarcie nowej siedziby Specjalistycznego Ośrodka Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadami Słuchu przy al. Sienkiewicza 21. Na otwarcie przybyli: Prezes Zarządu Głównego PZG w Warszawie- Kazimierz Diehl, sekretarz ZG PZG Józef Hendzel i kierownik Centralnego Ośrodka Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży w Warszawie- Wacław Sumara. Nowy ośrodek był czynny w każdy dzień roboczy, w poniedziałki i środy również po południu. Zajmował się rehabilitacją mowy czynnej i biernej dzieci z wadą słuchu oraz prowadził zajęcia rozwojowe z pedagogiem i psychologiem, którzy próbowali eliminować powstałe wskutek głuchoty i niedosłuchu niedostatki rozwojowe . W dniu 20 maja 1995 roku odbył się Międzynarodowy Dzień Inwalidy, w którym udział wzięły cztery organizacje działające na terenie Słupska:

1. Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów;
2. Polski Związek Niewidomych;
3. Polski Związek Głuchych;
4. Polski Związek Inwalidów Wojskowych.

Podczas spotkania mówiono o znaczeniu pracy zawodowej dla ludzi niepełnosprawnych. Wskazano, iż najbezpieczniejszym miejsce pracy dla niepełnosprawnych są zakłady chronione. W Słupsku działa ich parę, jedną z największych jest Spółdzielnia „Jantar”. Prezes PZG w Słupsku otrzymała list gratulacyjny z podziękowaniami od wice-wojewody Eugeniusza Diakunda i prezydenta miasta Jerzego Mazurka ze słowami „Wasza działalność potrzebna jest nie tylko ludziom niepełnosprawnym, lecz również społeczeństwu całego miasta” . W obchodach XXXVIII Międzynarodowego Dnia Głuchego obchodzonego w dniu 23 września 1995 roku działacze PZG ze Słupska otrzymali honorowe odznaki za zasługi. Podczas obchodów poruszano problemy z, którymi na co dzień borykają się głusi. Poruszono kłopot związany z brakiem finansów słupskiego Oddziału. Sukcesem było załatwienie zniżek na przejazdy komunikacja miejską . Prezes Oddziału PZG w Słupsku była bardzo często zapraszana na różne spotkania. Brała udział i reprezentowała Oddział na jubileuszowym 30-leciu powstania placówki Ośrodka Szkolno- Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących w Sławnie. W roku 1996 uczestniczyła w konferencji pod nazwą „Osoba niepełnosprawna w społeczeństwie” w Człuchowie . W dniu 5 maja 1996 r. na V Zjeździe Delegatów Oddziału PZG w Słupsku, Delegaci wybrali nowe władze Oddziału:

• Prezes – Danuta Kowal (Słupsk) • I wiceprezes – Henryk Czarnuch (Sławno) • II wiceprezes – Stanisław Kmiecik (Koszalin) • Sekretarz – Wanda Pluta (Słupsk) • Członek – Ewa Molenda (Swołowo) • Członek – Leszek Kiełpiński (Sławno) • Członek – Halina Kmiecik (Koszalin)

Komisja Rewizyjna Oddziału: • Przewodnicząca – Grażyna Szyca (Bytów) • Zastępca Przewodniczącego – Alfons Werra (Koszalin) • Sekretarz – Stefan Czerwieński (Sławno) • Członek – Agnieszka Nadolska (Słupsk) • Członek – Andrzej Olejniczak (Słupsk) .

Nowe władze wyznaczyły sobie szereg zadań do realizacji w najbliższych latach. Najważniejszą rzeczą dla nich było zapewnienie odpowiedniej rehabilitacji dzieciom głuchym w Placówkach PZG w Koszalinie, Słupsku i Człuchowie. 

W latach 1997-1999 obchodzono jak co roku: Dzień Kobiet, Światowy Dzień Inwalidy, Międzynarodowy Dzień Głuchego, jeżdżono na turnusy rehabilitacyjne do różnych miejscowości nadmorskich, organizowano zawody sportowe, pielgrzymki, grzybobrania, wycieczki, spotkania z politykami i różnego rodzaju imprezy okolicznościowe. W roku 1999 w wyniku podziału administracyjnego kraju przestał istnieć w Słupsku Oddział Polskiego Związku Głuchych, a w jego miejsce utworzono Koło Terenowe podległe pod Pomorski PZG w Gdańsku .

3. Polski Związek Głuchych.

   Polski Związek Głuchych działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. prawo o stowarzyszeniach oraz w oparciu o swój statut. PZG jest dobrowolnym, samorządnym zrzeszeniem osób niesłyszących i innych osób z uszkodzonym słuchem oraz osób słyszących, którym są bliskie problemy tej grupy osób. PZW działa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Swoją siedzibę ma w Warszawie. Działalność opiera głównie na pracy społecznej członków stowarzyszenia oraz wolontariuszy, a także i na pracy pracowników zatrudnianych w biurach. Związek powołuje oddziały i koła, o których szerzej będzie mowa w kolejnym rozdziale. Związek oraz jego oddziały posiadają osobowość prawną, natomiast koła mogą uzyskać przedmiotową osobowość na mocy uchwały Zarządu Głównego Związku. Związek oraz oddziały związku mogą tworzyć inne jednostki organizacyjne powoływane do realizacji celów statutowych tj.: • Centra i ośrodki diagnozy i rehabilitacji dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych z uszkodzonym słuchem; • Wojewódzkie ośrodki rehabilitacji i wsparcia społecznego niesłyszących; • Terenowe ośrodki rehabilitacji i wsparcia społecznego niesłyszących; • Domy dziennego pobytu; • Kluby i centra integracji społecznej. Jednostki organizacyjne, o których mowa nie mają osobowości prawnej i podlegają w całości władzom Związku lub oddziału, który je utworzył. Związek ma prawo być członkiem krajowych i międzynarodowych organizacji społecznych o celach podobnych lub takich samych. Związek może korzystać z własnego sztandaru, odznak i pieczątek zgodnie z obowiązującymi przepisami .

3.1. Cele Polskiego Związku Głuchych. Do najważniejszych celów PZG możemy zaliczyć: • zrzeszanie, integrację oraz rehabilitację osób niesłyszących i innych osób z uszkodzonym słuchem; • wspólne rozwiązywanie problemów osób niesłyszących oraz działania zmierzające w kierunku wyrównywania szans rozwojowych, edukacyjnych, zawodowych i społecznych, a w szczególności:  sprawowanie opieki nad dziećmi, młodzieżą i osobami dorosłymi z uszkodzonym słuchem oraz nad dziećmi słyszącymi rodziców niesłyszących- poprzez prowadzenie na zlecenie lub współuczestnictwo w rehabilitacji słuchu i mowy, udzielaniu im pomocy w podnoszeniu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych;  sprawowanie opieki nad dziećmi i młodzieżą niesłyszącą i z uszkodzonym słuchem oraz nad dziećmi słyszącymi rodziców niesłyszących- udzielanie im pomocy w podnoszeniu wykształcenia ogólnego i kwalifikacji zawodowych;  organizowanie i prowadzenie pracy oświatowej, kulturalnej, zawodowej i społecznej w środowisku osób niesłyszących i ich rodzin;  organizowanie i prowadzenie działalności szkoleniowej w różnych formach szkolnych i poza szkolnych, w tym- w szczególności w zakresie języka migowego;  organizowanie własnych form rekreacji ruchowej, turystyki, krajoznawstwa, sportu masowego oraz wypoczynku dzieci, młodzieży oraz wszystkich osób z uszkodzonym słuchem;  prowadzenie społecznej i zawodowej rehabilitacji osób niesłyszących i z uszkodzonym słuchem;  ochrona praw i interesów oraz udzielanie pomocy w sprawach socjalno- bytowych;  prowadzenie działań w zakresie ochrony i promocji zdrowia oraz profilaktyki zdrowotnej i społecznej;  propagowanie w społeczeństwie problemów ochrony słuchu i rehabilitacji osób niesłyszących i z uszkodzonym słuchem oraz podejmowanie działań zmierzających do zapobiegania inwalidztwie słuchu;  promocja zatrudniania i aktywizacja zawodowa pozostających bez prace osób niesłyszących i z uszkodzonym słuchem na otwartym rynku pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy;  udzielanie pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom z uszkodzonym słuchem w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób – w szczególności pomoc ubogim;  prowadzenie działalności charytatywnej;  podtrzymywanie tradycji kulturowej osób z uszkodzonym słuchem, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej i obywatelskiej;  prowadzenie działań integracyjnych poprzez realizowanie różnorodnych form terapii wspólnie dla osób niesłyszących i słyszących;  upowszechnianie i ochrona praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;  prowadzenie działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości osób z uszkodzonym słuchem;  prowadzenie działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;  nauki, edukacji, oświaty i wychowania;  kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;  porządku i bezpieczeństwa publicznego osób z uszkodzonym słuchem oraz przeciwdziałania patologiom społecznym (np. alkoholizmowi, narkomanii);  upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji;  działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami;  działań przeciwko wykluczeniu społecznemu osób z uszkodzonym słuchem;  działań związanych z ochroną praw konsumenta;  promocji i organizacji wolontariatu.  ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego.  prowadzenia punktów poradnictwa zawodowego, prawnego, psychologicznego, pedagogicznego, społecznego i rodzinnego.  promocja osiągnięć społecznych, intelektualnych i artystycznych osób niesłyszących i z uszkodzonym słuchem.  prowadzenie działalności informacyjnej i doradczej .

3.2. Członkowie. W PZG wyróżnić można członków zwyczajnych, wspierających oraz honorowych. Członkiem zwyczajnym może być osoba fizyczna, niesłysząca, z uszkodzonym słuchem lub osoba słysząca, której bliskie są cele Związku z uwagi na np. więzi rodzinne z inwalidą słuchu. Członkiem wspierającym może być pełnoletnia osoba fizyczna lub osoba prawna popierająca materialnie cele Związku. Członków honorowym mianuje Krajowy Zjazd Delegatów na wniosek Zarządu Głównego za szczególne działania na rzecz PZG . Członkowie Związku są obowiązani: • przestrzegać postanowień statutu, regulaminów i uchwał władz Związku; • brać czynny udział w życiu i działalności Związku; • przestrzegać zasad współżycia społecznego; • regularnie płacić składki członkowskie; • zwalnia się z opłacania składek członkowskich członków honorowych .

3.3. Władze i struktura organizacyjna Związku. Tabela 1. Władze naczelne Związku. Władzami naczelnymi Związku są: Zadania: Krajowy Zjazd Delegatów - sprawuję najwyższą władzę Związku, -ustala ogólne kierunki działalności Związku,

• rozpatruje sprawozdania i wnioski Zarządu Głównego, Głównej Komisji Rewizyjnej, Głównego Sądu Koleżeńskiego,

• udziela absolutorium dla ustępującego Zarządu Głównego,

• wybiera Prezesa Zarządu Głównego, 29 członków i 5 zastępców członków Zarządu Głównego, 7 członków i 3 zastępców członków Głównej Komisji Rewizyjnej i 5 członków i 2 zastępców członków Głównego Sądu Koleżeńskiego,

• nadaje godność członka honorowego na wniosek Zarządu Głównego, Uchwala statut Związku i jego zmiany,

• podejmuje uchwały o rozwiązaniu Związku i o przeznaczeniu jego majątku . Zarząd Główny - reprezentuje Związek na zewnątrz,

• kieruje całokształtem działalności Związku zgodnie z uchwałami Krajowego Zjazdu Delegatów,

• opracowuje i uchwala wewnętrzne akty prawne i regulaminy Związku,

• uchwala plany działalności i budżetu Związku oraz zatwierdza roczne sprawozdania z działalności,

• podejmuje uchwały w sprawach przyjmowania darowizn i zapisów oraz nabywania, obciążania i zbywania majątku nieruchomego Związku,

• podejmuje uchwały w sprawie przynależności Związku do krajowych i międzynarodowych organizacji społecznych, o których mowa w § 8 statutu, jak też przedstawia kandydatów Związku do władz tych organizacji,

• nadaje osobowość prawną kołom terenowym Związku,

• zawieszana zarządy oddziałów lub poszczególnych ich członków w razie wyraźnego braku aktywności w wykonywaniu zadań albo gdy ich działalność jest niezgodna z prawem lub statutem Związku. Zawieszenie poszczególnych członków zarządu oddziału nastąpić może po wydaniu orzeczenia przez Główny Sąd Koleżeński w przedmiocie zawieszenia, bądź na wniosek Głównej Komisji Rewizyjnej lub po zasięgnięciu jej opinii. W razie zawieszenia całego zarządu oddziału, Zarząd Główny powołuje zarząd tymczasowy, który pełni swe funkcje - do czasu wyboru nowego zarządu przez zjazd delegatów oddziału,

• uchyla sprzeczne z prawem, postanowieniami statutu lub uchwałami Krajowego Zjazdu Delegatów uchwały zarządów oddziałów,

• rozpatruje okresowe sprawozdania z działalności Prezydium Zarządu Głównego,

• uchyla uchwały Prezydium Zarządu Głównego podjęte w sprawach należących do kompetencji Zarządu Głównego, a przekazanych z upoważnienia do rozpatrywania przez Prezydium Zarządu Głównego.

• powołuje stałe lub doraźne zespoły pracy programowej lub organizacyjnej,

• ustala wysokość wpisowego i składek członkowskich,

• przygotowuje wnioski na Krajowy Zjazd Delegatów . Główna Komisja Rewizyjna - przeprowadza co najmniej raz w roku kontrolę całokształtu działalności Związku ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej i majątkowej pod względem celowości, oszczędności i legalności oraz kontrolę działalności wszystkich organów Związku pod względem zgodności ze statutem i programem działania, -występuje do Zarządu Głównego z wnioskami wynikającymi z ustaleń kontroli,

• składa na posiedzeniach Zarządu Głównego wnioski i opinie dotyczące projektu planów i budżetu,

• występuje na Krajowym Zjeździe Delegatów z wnioskiem w sprawie absolutorium dla ustępującego Zarządu Głównego, -nadzoruje działalność komisji rewizyjnych oddziałów i kół.

• zawiesza komisje rewizyjne oddziałów w razie wyraźnego braku aktywności w wykonywaniu zadań albo gdy ich działalność jest niezgodna z prawem lub statutem Związku . Główny Sąd Koleżeński - rozpatruje w pierwszej instancji sprawy, które dotyczą członków władz naczelnych Związku i władz oddziałów oraz członków honorowych,

• rozpatruje w drugiej instancji odwołania od orzeczeń Głównego Sądu Koleżeńskiego jako sądu pierwszej instancji oraz orzeczeń sądów koleżeńskich oddziałów,

• nadzoruje działalność sądów koleżeńskich oddziałów,

• uchwala regulaminy Głównego Sądu Koleżeńskiego i sądów koleżeńskich oddziałów .

Tabela nr. 2 Władze oddziału Związku. Władzami oddziału Związku są: Zadania: Zjazd Delegatów Oddziału Zadania takie jak przy władzach naczelnych Związku z tym, że zawężone w obrębie oddziału. Zarząd Oddziału Komisja Rewizyjna Sąd Koleżeński

Tabela nr. 3 Władze koła Związku. Władzami koła Związku są: Zadania: Walne zebranie członków Koła - uchwala kierunki działalności koła,

• wybiera członków i zastępców członków zarządu koła i komisji rewizyjnej koła,

• rozpatruje sprawozdania zarządu i komisji rewizyjnej oraz podejmuje na wniosek komisji rewizyjnej uchwały w sprawie absolutorium dla ustępującego zarządu koła,

• wybiera delegatów na zjazd delegatów oddziału,

• uchwala wnioski na zjazd delegatów oddziału . Zarząd Koła - reprezentuje koła na zewnątrz,

• kieruje działalnością koła zgodnie z postanowieniami statutu i uchwałami władz wyższego stopnia,

• zarządza majątkiem i funduszami Związku w granicach budżetu koła,

• uchwala projekty planu działalności i budżetu koła oraz przedstawianie ich zarządowi oddziału, -przygotowuje sprawozdania na walne zebranie członków koła . Komisja Rewizyjna Koła - przeprowadza co najmniej raz w roku kontrolę całokształtu działalności koła, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej,

• występuje do zarządu z wnioskami wynikającymi z ustaleń kontroli,

• występuje na walnym zebraniu członków z wnioskiem w sprawie absolutorium dla ustępującego zarządu koła .

  Oddziały Związków, Koła Terenowe oraz Sądy Koleżeńskie PZG działają w oparciu o swoje regulaminy, które stanowią załączniki nr 1, 2 i 3 do niniejszej pracy.

4. Specjalistyczny Ośrodek Rehabilitacji i Wsparcia Społecznego Niesłyszących. Specjalistyczny Ośrodek Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu PZG w Słupsku zrzesza osoby głuche i słabosłyszące. Przedmiotowy Ośrodek prowadzi działalność i obejmuję opieką inwalidów słuchu zamieszkałych na terenie Słupska i jego powiatu, a także z terenów Lęborka, Miastka, Bytowa. Głównym celem Ośrodka jest stała i wszechstronna pomoc inwalidom słuchu w każdej życiowej sprawie, a przede wszystkim: • oferowanie pomocy w rozwiązywaniu różnych spraw i problemów życiowych; • tłumaczenie w języku migowym, pomoc w załatwianiu urzędowych spraw; • organizacja własnych form rehabilitacji, integracji, rekreacji i turystyki; •