Akcja “Lalki” rozgrywa się w latach 1878-79, przede wszystkim w Warszawie. Jest to czas szczególny - przełomowy, kiedy jedna epoka przechodzi w drugą. Okres, kiedy ideały jednej uległy skompromitowaniu i rodziły się nowe - zupełnie odmienne.

Sytuacja przedstawiona w powieści Prusa dotyczy przełomu pozytywistycznego. Zamierzeniem autora było ustosunkowanie się do dziedzictwa epoki poprzedniej - romantyzmu, którego wpływ był oczywiście widoczny w pozytywizmie. Chciał również w jakiś sposób ocenić swoich współczesnych i ustosunkować się do czasów, w których przyszło mu żyć.

Nie była to ocena optymistyczna. Powieść ukazuje nam szeroką panoramę społeczeństwa polskiego końca dziewiętnastego wieku. Występują w niej przedstawiciele wszystkich istniejących wówczas grup społecznych: arystokracji, do której należeli Łęccy, Krzeszowscy, Kazimierz Starski, prezesowa Zasławska, mieszczaństwa - to Wokulski - bogatej burżuazji, Żydów, do których wliczamy Szumana i Szlangbauma, inteligencji, oraz ludzi z nizin społecznych.

Prus przedstawił każdą warstwę społeczną znajdującą się w ówczesnym społeczeństwie. Przedstawił ją okiem krytycznym. Arystokracja trwoni beztrosko dziedziczne majątki, żyje na wysokim poziomie materialnym. Jest grupą zamkniętą, hermetyczną, nie dopuszczającą do siebie nowych ludzi. Przeciwna jest wszelkim zmianom, żyje na koszt społeczeństwa. Tak naprawdę warstwa ta chyli się ku upadkowi, większość jej przedstawicieli to ludzie próżni i groteskowi, izolujący się od świata nauki i jednocześnie mający o sobie wysokie mniemanie. Na temat szlachty niewiele jest na kartach tej książki. Zaliczyć do niej można ojca Wokulskiego i Wirskiego. Ojciec Wokulskiego oceniał ludzi według urodzenia i stanu majątkowego, wiedza i osobowość nie miały dla niego wartości, był leniwy, nie znosił pracy. Dlatego zbankrutował. Mieszczanie to właściciele dużych sklepów, kupcy, i tym podobni ludzie pracy. Dbają oni tylko o własne interesy, nie popierają żadnych raptownych zmian, czy to gospodarczych, czy politycznych. Uważają, że najlepsze dla nich jest powolne dorabianie się, dlatego nie są zaangażowani w rozwój przemysłu, propagują dawne wzorce, bo kto wie, co przyniesie nowe? Osoby zaliczone do nizin społecznych to najuboższa warstwa społeczeństwa. Skazane są one na wegetację, walczą o przetrwanie każdego dnia. Żyją w nędzy, są bez pracy i środków do życia. Prus w swojej powieści ukazał szeroki przekrój społeczeństwa polskiego. Dokładnie opisał przedstawicieli każdej z grup, ukazał jej ideały, dążenia, możliwości i cele. Unaocznił, jak duże było rozbicie społeczeństwa, jak wiele między nim różnic w wykształceniu, posiadanym majątku, itp. Sądzę, że na pytanie, czy “Lalka” może być obrazem współczesnego nam świata, można odpowiedzieć twierdząco. Gdyby chcieć się doszukać analogii pomiędzy społeczeństwem opisanym w powieści Prusa, a tym, do którego sami należymy myślę, że dałoby to bardzo ciekawe efekty. Na zachodzie od jakiegoś czasu obserwuje się ciekawe zjawisko polegające na “uwspółcześnianiu” powieści i dramatów , kiedy robi się z nich adaptację filmową. Szczególną i niesłabnącą od lat popularnością cieszą się dzieła Szekspira, którego bohaterowie, mimo że żyją w innej epoce, mają podobne do naszych problemy, przeżywają podobne wątpliwości, targają nimi takie same emocje i uczucia. Adaptatorzy aktualność i ponadczasowość jego dzieł podkreślają jeszcze tym, że przenoszą akcję do współczesnego nam świata. Wkładają bohaterom do ręki różne atrybuty i gadżety mające uświadomić widzowi, że szekspirowskie postaci spotyka się na każdym kroku. Otello to nasz sąsiad, mieszkający piętro niżej, który zbyt wziął sobie do serca plotki, o tym, co robi jego żona, gdy on wyjeżdża w delegację. Lady Makbet to sławna w mieście bizneswomen, która chciała jeszcze więcej… Król Lear to staruszek przeszukujący codziennie śmietniki w poszukiwaniu czegoś do zjedzenia, którym nie chcą opiekować się jego córki.