Średniowiecze Bogurodzica – najstarsza utrwalona polska pieśń religijna i najstarszy zachowany polski tekst poetycki na podstawie Chorału Gregoriańskiego.Utwór powstał w średniowieczu, najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku[1].Bogurodzica pełniła – według współczesnych pojęć – rolę hymnu państwowego. Bogurodzica składa się z próśb modlitewnych liturgicznej wspólnoty wiernych. Pierwsza strofa to prośba do Matki Boskiej .Prośba w drugiej strofie kierowana jest bezpośrednio do Chrystusa . ale przez wzgląd na Jana Chrzciciela. Styl gotycki - styl w architekturze i sztukach plastycznych dojrzałego i późnego średniowiecza. Ukształtowany we Francji w XII wieku, związany z kulturą rycerską Cechy stylu: smukłość, strzelistość budowli, sklepienie krzyżowo-żebrowe , witraże w oknach ,rozeta ,harmonia, proporcjonalność ,wnętrza lepiej oświetlone ,trzy portale Styl romański - Architektura romańska rozwijała się od X – XIII wieku . Główne cechy to : -Masywne ale bardzo niskie budowle, często dość długie,

• male okna bez szyb ( czasem używano innego materiały, choćby pęcherzy zwierząt ), -Ciosany kamień był budulcem,
• Tym stylem budowano głównie:
• Budynki mieszkalne,
• Ratusze,
• Kościoły ( które stanowiły zdecydowaną większość budowli stylu romańskiego ), Dante Alighieri „Boska Komedia”( schyłek śreniowiecze, dzieło podsumowujące średniowiecze) Boska Komedia jest utworem autobiograficznym, opisującym postępy duszy Dantego na drodze ku Bogu. Poemat Dantego zawiera relację z wyprawy w zaświaty. Panuje tam ład oparty na symetrii, symbolice i liczbie (nawiązanie do Apokalipsy). Zasadniczą rolę w całym dziele odgrywa symbol trójcy . Utwór składa się z trzech części: Piekła, Czyśćca i Raju. Nad bramą wiodącą do Piekła widniał napis: - porzućcie wszelką nadzieję. Po Przedpieklu (Limbo), do którego trafili cnotliwi i dobrzy poganie, mamy 9 coraz głębiej położonych kręgów Piekła, gdzie cierpią grzesznicy podzieleni na trzy zasadnicze grupy – pobłażający zmysłom, gwałtownicy i oszuści. Na dnie piekła znajduje się oczywiście sam Lucyfer.

Franciszkanizm − zainicjowany w Europie w XIII w. ruch religijny w łonie Kościoła katolickiego, którego pierwszymi protagonistami byliśw. Franciszek z Asyżu i jego naśladowcy. W historiografii pojęcie to wiąże się z rozwojem zakonów franciszkańskich, natomiast w sztuce - wkład przedstawicieli wspólnot franciszkańskich w poszczególne jej dyscypliny oraz inspirację ideałami i motywami właściwymi dla duchowości franciszkańskiej. Cechuje się prostotą, wyzbyciem się dóbr materialnych, pobożnością, skromnością, prostotą formy. Legenda – opowieść albo zbiór opowieści o postaci czy postaciach. Zazwyczaj przekazywana w tradycji ustnej na długo przed utrwaleniem na piśmie. Legendy opowiadają o mędrcach, świętych, władcach, politykach, wojownikach lub innych popularnych bohaterach. Składają się często z nieprawdopodobnych albo nierealnych motywów. Różnią się od mitów tym, że mają podstawy historyczne i opowiadają o ludziach, a nie bogach. Aleksy pochodził z zamożnego i znanego książęcego rodu rzymskiego. Wyróżniał się przede wszystkim chrześcijańskimi zasadami życia, przejętymi od rodziców. Zgodnie z ich wolą poślubił on królewnę. Nie potrafił jednak żyć w związku, zdecydował pójść za głosem serca i już w noc poślubną opuścił młoda małżonkę. Zabrał ze sobą bogactwa i odpłynął okrętem. Po wyjściu na nieznany brzeg, rozdał ubogim wszelkie kosztowności, a sam rozpoczął życie żebracze, siedząc pod kościołem całymi dniami i nocami. Rozpoczął ascetyczny tryb życia, w imię Boga wyrzekając się wszelkich dóbr doczesnych. Pewnego mroźnego wieczoru zlitowała się nad nim Matka Boska i rozkazała klucznikowi otworzenie bram kościoła. Wtedy Aleksy znalazł się w centrum zainteresowania. Nie chciał tego, wiec opuścił miasto i rozpoczął wieloletnią tułaczkę. Dziwnym trafem po latach trafił z powrotem pod bramy rodzinnego domu. Jako żebrak nie został rozpoznany przez rodzinę. Siedział więc w pomyjach i żywił się odpadkami z ojcowskiego stołu. Tak umartwiał się przez szesnaście lat., narażony na ciągłe upokorzenia. Przeczuwając rychła śmierć w liście spisał dzieje swojego życia. Kiedy zmarł w całym mieście rozdzwoniły się dzwony. Jego odejściu do nieba towarzyszyły niezliczone cudy, a wieść o zdarzeniu rozgłaszał mały chłopiec. Do ciała zaczęły nawet przybywać procesje, ponieważ miało moc uzdrawiające. Przybywali kardynałowie, biskupi, kapłani, a nawet sam cesarz. Kiedy zauważono kartkę w jego dłoni wielu próbowało ją wyciągnąć. Powiodło się to jednak jedynie żonie zmarłego, przez lata trwającej w czystości i wierności wobec męża.. Wówczas dopiero świat poznał dzieje św. Aleksego. Legenda o św. Aleksym jest znakomitym przykładem średniowiecznej ascezy, wpisuje się w kanon znanych i lubianych wówczas opowieści o cudownych dziejach świętych i do dziś nie tarci swej popularności. asceta - człowiek świadomie porzucający dobra ziemskie i wyrzekający się wszystkiego w imię Boga. Jego priorytetem jest osiągnięcie zbawienia: św. Aleksy, Św. Franciszek, Św. Szymon Słupnik. Motyw deesis Słowo deesis oznacza z języka greckiego prośbę, modlitwę. Scholastyka – termin wieloznaczny, oznaczający początkowo naukę uprawianą na średniowiecznych uniwersytetach. Następnie zaczął oznaczać nurty teologiczne i filozoficzne tam uprawiane, a także specyficzną metodę filozofowania (metodę scholastyczną). Od XIII wieku większość średniowiecznej filozofii miała charakter scholastyczny. W czasach renesansu scholastyka uzyskała pejoratywne znaczenie, bliskie sofistyce. Tym mianem oznaczano nadmiernie spekulatywną filozofię zajmującą się wydumanymi problemami. Uniwersalizm - dążenie do ogarnięcia pewnej całości, objęcia wszystkiego, całokształt postaw i uznanie zasady dominacji całości nad częściami; powszechność. Augustynizm – szerokie pojęcie oznaczające wpływ doktryny św. Augustyna z Hippony na europejską myśl teologiczno-filozoficzną. Pod względem trwałości, zakresu i różnorodności ustępuje on jedynie Platonowi i Arystotelesowi. Praktycznie nie można znaleźć jakiegokolwiek łacińskiego autora średniowiecznej filozofii, który by nie zapożyczył czegoś z myśli Augustyna, a wielu można uznać za jego kontynuatorów. Ogromny wzrost zainteresowania doktryną augustyńską miał również miejsce w okresierenesansu oraz wczesnej nowożytnej filozofii. Augustyn pozostaje także trwałym autorytetem w chrześcijańskiej teologii. Augustynizm zakłada istnienie dramatycznego rozdarcia między Bogiem i człowiekiem(dualizm człowieka), w wyniku grzechu pierworodnego. Skutkiem upadku pierwszych rodziców jest pożądliwość w naturze ludzkiej, powodująca brak jedności między ciałem i duchem. Rozdarcie to jest szczególnie widoczne wewnątrz człowieka, którego dusza z natury, jako byt wyższy, noszący w sobie obraz Boży, dąży ku sprawom wiecznym(zbawienia, a ciało, jako byt niższy, dąży ku rzeczom materialnym, pokusy, grzechu. Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią

1. Modlitwa mistrza Polikarpa w kościele, z prośbą o możliwość ujrzenia Śmierci.
2. Pojawienie się Śmierci:(nie przyszla go zabrac ze soba) – opis Śmierci,( naga, wychudzona, obrzydliwa postać. Z oczu płynęła jej krew, nie miała warg, głowa Śmierci była przewiązana chustą, w ręku trzymała zaś kosę) – przerażenie mistrza,(upadl na podloge) – opisanie przez zjawę spotkania z nią w godzinę śmierci, które nie ominie nikogo.
3. Podniesienie się mistrza z posadzki i zapytanie Śmierci o jej pochodzenie.
4. Opowieść o narodzinach Śmierci w momencie zerwania przez Ewę jabłka w raju. Gdy ugryzla jabłko śmierć wydostała się na zewnątrz. Zyskując od Boga swą niezwykłą moc, od tej pory Śmierć zaczęła pozbawiać ludzi życia.
5. Pytanie Polikarpa o możliwość przekupienia Śmierci.
6. Zapewnienie Śmierci, iż jej kosa dosięgnie każdego. bez względu na jego pochodzenie, płeć, stanowisko i stopień zamożności. Żadne dary na nic się tu nie przydadzą. 7.Śmierć krytykuje niesprawiedliwych, pysznych i bogatych oraz pochwala sprawiedliwych, pokornych i ubogich.
7. Zapewnienie, że żyjący zgodnie z wolą Boga odchodzą z tego świata bez żalu i cierpienia.

Hagiografia – dział piśmiennictwa religijnego zapoczątkowany w starożytności (za czasów pierwszych chrześcijan, prawdopodobnie w Rzymie), który obejmuje żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów, a także nauka pomocnicza w badaniach historycznych - wiedza o pismach hagiograficznych.