Teza Wojna dotyczy nie tylko walczących, ale także cywilów. Ludzie mogą wobec niej przyjmować postawy aktywne lub pasywne.

Uzasadnienie Obraz wojny oczami cywila w Pamiętniku z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego:

• bohater nie jest aktywnym uczestnikiem walk powstańczych, jego życie zostaje przeniesione do piwnicy i ? paradoksalnie ? uwznioślone (dużo modlitw, autorstwo litanii)
• pozory normalnego życia (spacer, ploty)
• rzeczywistość wojenna ukazana w konwencji wspomnienia ? pamiętnika
• bohater ? jeden z wielu cywilnych mieszkańców Warszawy.

Opowiadania Tadeusza Borowskiego ? wojna pozbawiona heroizmu:

• postawa przystosowania się do rzeczywistości ? próba przetrwania w sytuacji ekstremalnej (konieczność czy oportunizm?)
• obóz koncentracyjny ukazany z perspektywy więźnia Auschwitz i innych obozów hitlerowskich ? codzienność więźnia
• brak buntu, akceptacja mechanizmu obozowej walki o byt i obowiązującej hierarchii wartości, apatia moralna.

Aleksander Kamiński Kamienie na szaniec:

• postawa aktywnej walki z wrogiem mimo świadomości braku szans jej powodzenia
• walka w imię romantycznego ideału ludzi, którzy są kamieniami rzucanymi przez Boga na szaniec (cytat z wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój)
• poświęcenie życia dla wyższych wartości: wolności, przyjaźni.

Podsumowanie Jest wiele różnych postaw, jakie można przyjmować w czasie wojny, zagrożenia życia. Trudno o ich jednoznaczną ocenę, gdyż trzeba brać pod uwagę wiele kontekstów, w jakie są uwikłani bohaterowie. W ekstremalnych warunkach najważniejsze może okazać się zarówno ocalenie życia biologicznego, jak i jego poświęcenie dla ideałów.