Państwowa Straż Pożarna w Polsce została powołana do życia dnia 1 lipca 1992 r. na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. W myśl art. 1 powyższej ustawy Straż Pożarna to zawodowa, umundurowana i wyposażona w specjalistyczny sprzęt formacja, przeznaczona do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Na podstawowe zadania Państwowej Straży Pożarnej wskazuje art. 2 ustawy, a należą do nich:

1. rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń;
2. organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń;
3. wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze;
4. kształcenie kadr dla potrzeb Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności;
5. nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych;
6. prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności;
7. współpraca z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych;
8. współdziałanie ze strażami pożarnymi i służbami ratowniczymi innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi na podstawie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz odrębnych przepisów;
9. realizacja innych zadań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. Cele Straży Pożarnej: 1.Niesienie pomocy w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia, bezpieczeństwa, środowiska. 2.Przeciwdziałanie zagrożeniom życia, zdrowia, bezpieczeństwa, środowiska. DZIAŁANIA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ przebiegają w następujących fazach I faza

1. Zapobieganie zdarzeniom, ograniczanie ich możliwych skutków

• Rozpoznawanie zagrożeń, czyli prowadzenie czynności kontrolno - rozpoznawczych,
• Opracowanie analiz zagrożeń oraz katalogu zagrożeń,
• wydawanie decyzji administracyjnych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz podejmowanie innych działań egzekwujących przestrzeganie prawa,
• współpraca z administracją publiczną i innymi instytucjami, kompetentnymi w zakresie problemów bezpośrednio i pośrednio związanych z bezpieczeństwem ludności i środowiska,
• współpraca z mediami
• Opiniowanie planów zagospodarowania przestrzennego,
• Uczestnictwo w procesie inwestycyjnym poprzez:

1. opiniowanie projektów budowlanych,
2. odbiór obiektów budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie,
3. wydawania świadectw dopuszczenia do stosowania instalacji i urządzeń p.poż.

• Prowadzenie edukacji wśród mieszkańców w zakresie zagrożeń oraz sposobów postępowania.

2. Przygotowanie do reagowania na powstałe zdarzenia • planowanie podejmowanych działań na podstawie analizy zagrożeń, wyników kontroli, aktualnego katalogu zagrożeń oraz analiz porównawczych zagrożeń w wybranych grupach obiektów i w kolejnych okresach czasu, • zapewnianie odpowiedniego (do zagrożeń i zakresu zadań) wyposażenia technicznego i wyszkolenia (ustawiczne prowadzenie szkoleń i ćwiczeń), • opracowywanie powiatowych (i wojewódzkiego) planów ratowniczych), • opracowywanie, uzgadnianie oraz weryfikacja procedur działania i współdziałania • opracowywanie i weryfikacja zewnętrznych planów operacyjno –ratowniczych dla zakładów o dużym ryzyku powstania poważnej awarii przemysłowej, • rozwijanie systemów łączności, koordynacji działań i dowodzenia, • zapewnianie możliwości współdziałania w działaniach ratowniczych wszystkich podmiotów, dysponujących możliwościami przydatnymi do likwidacji zagrożeń i ich skutków (w tym zawieranie porozumień i uzgodnień, wspólne konferencje, ćwiczenia itp.),

III faza – REAGOWANIE na powstałe zagrożenia

• Przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach,
• Dysponowanie sił i środków na miejsce zdarzenia,
• Współpraca z organami administracji publicznej i administracji zespolonej, kierownikami zakładów pracy, miejscową ludnością oraz mediami,
• Prowadzenie działań ratowniczych w zakresie:

1. walki z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi,
2. ratownictwa technicznego, chemicznego, ekologicznego i medycznego,

• Kierowania ww. działaniami ratowniczymi,
• Wykonywanie czynności specjalistycznych w przypadkach, kiedy wiodącą rolę odgrywa inna służba ratownicza.

IV. Faza odbudowa (odtwarzania):

• Usuwanie skutków zdarzeń
• Ustalanie wstępnej przyczyny powstania zdarzenia,
• Analiza prowadzonych działań ratowniczych,
• Pomoc w ustalaniu wysokości powstałych szkód,
• Pomoc administracji publicznej w przywracaniu możliwości normalnego funkcjonowania społeczeństwa, infrastruktury, produkcji, działalności obiektów użyteczności publicznej,
• Realizacja zadań z fazy zapobiegania oraz przygotowania. Działania PSP w celu poprawy bezpieczeństwa publicznego mają na celu synchronizację działań profilaktycznych z ograniczaniem zagrożeń pożarowych i innych zagrożeń oraz z pełnym przygotowaniem do ich zwalczania i realizacją działań ratowniczych. Od 1995 roku zaczął funkcjonować w Polsce, zorganizowany przez Państwową Straż Pożarną, krajowy system ratowniczo-gaśniczy, którego podstawowym celem jest ochrona życia, zdrowia, mienia lub środowiska poprzez: walkę z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi, ratownictwo techniczne, chemiczne i od 1997 roku również poprzez ratownictwo ekologiczne i medyczne. Podstawowym założeniem w budowie systemu ratowniczo-gaśniczego było stworzenie jednolitego i spójnego układu skupiającego powiązane ze sobą różne podmioty ratownicze, tak aby można było podjąć skutecznie każde działanie ratownicze. Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) stanowi integralną część bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Niezbędne i poważne wsparcie Państwowej Straży Pożarnej stanowią Ochotnicze Straże Pożarne jako organizacje pozarządowe, funkcjonujące w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 855 ze zm.) oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U z 2002 r. Nr 147 poz.1229 ze zm.), stanowią ważny element ww. systemu bezpieczeństwa państwa. Współpraca w ramach systemu ratowniczo-gaśniczego to przede wszystkim współdziałanie podczas akcji ratowniczych na terenie kraju z udziałem specjalistów, grup ratowniczych, zastosowania sprzętu, przygotowanie wspólnych programów szkoleniowych dotyczących zasad udzielania pierwszej pomocy, stosowania podstawowych technik ratowniczych, tworzenie programów informujących o zagrożeniach katastrofami, klęskami żywiołowymi, pożarami i innymi zagrożeniami spowodowanymi siłami przyrody lub działalnością człowieka, a także udostępnienie pozostających w dyspozycji stron zasobów, na potrzeby akcji ratunkowych i szkoleń. Zadania ochotniczych straży pożarnych wynikają z ustawy z dnia z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Ochotnicze straże pożarne realizują zadania na rzecz ochrony ludności, ochrony przeciwpożarowej oraz ratownictwa, a także prowadziły na szeroką skalę działania profilaktyczne skierowane głównie do młodzieży. Podstawowymi celami i zadaniami Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) wynikającymi m.in. z ich statutów jest prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom, udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów oraz innych zdarzeń niebezpiecznych i klęsk, a także informowanie ludności i istniejących zagrożeniach, ewakuacja poszkodowanych lub zagrożonych ludzi i zwierząt oraz zagrożonego mienia; oznakowanie i zabezpieczenie miejsc prowadzenia działań ratowniczych, prowadzenie działań ratowniczych na obszarach wodnych, w tym podczas powodzi, usuwanie skutków zdarzeń w szczególności po przejściu anomalii pogodowych i udzielanie pomocy socjalnej poszkodowanym. Ochotnicze Straże Pożarne ściśle współdziałają z jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej oraz innymi podmiotami i instytucjami w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli na terenie swego działania (miasta i gminy) lub wspomagając sąsiednie obszary w ramach odwodów operacyjnych lub uzgodnień o pomocy wzajemnej.